Σε καθοριστική καμπή εισέρχεται το project του Κάθετου Διαδρόμου με τη νέα σύσκεψη που προγραμματίζεται για τις 3 Μαρτίου στις Βρυξέλλες, υπό τη Γενική Διεύθυνση Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, να θεωρείται το επόμενο κρίσιμο βήμα για την άρση των ρυθμιστικών εμποδίων και τη διαμόρφωση σταθερού πλαισίου λειτουργίας.
Μετά το «μπαράζ» των μακροχρόνιων συμβολαίων για αμερικανικό LNG που υπεγράφησαν στην Ουάσιγκτον, με την Atlantic SEE LNG Trade να έχει κομβικό ρόλο, και το Κοινό Ανακοινωθέν του Transatlantic Gas Security Summit, το ενδιαφέρον μετατοπίζεται πλέον στο ευρωπαϊκό πεδίο. Εκεί θα κριθεί εάν οι πολιτικές δεσμεύσεις μπορούν να μεταφραστούν σε λειτουργικό και ανταγωνιστικό μηχανισμό μεταφοράς φυσικού αερίου προς τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη.
Τη διεξαγωγή της σύσκεψης επιβεβαίωσε η γενική διευθύντρια Ενέργειας της Κομισιόν, Ντίτε Γιόργκενσεν, η οποία συμμετείχε στις επαφές στην αμερικανική πρωτεύουσα. Στη διαδικασία θα λάβει μέρος και ο ειδικός σύμβουλος για την απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο, Klaus-Dieter Borchardt, στοιχείο που υπογραμμίζει τη γεωπολιτική βαρύτητα του έργου.
Τέλη διέλευσης και ρυθμιστικές εκκρεμότητες
Στο τραπέζι αναμένεται να τεθούν τα τέλη χρήσης δικτύου που επιβάλλονται σωρευτικά από τους διαχειριστές των χωρών διέλευσης. Το υφιστάμενο μοντέλο επιβαρύνει το συνολικό κόστος μεταφοράς και περιορίζει την ανταγωνιστικότητα του Διαδρόμου έναντι εναλλακτικών οδεύσεων και τερματικών LNG.
Πηγές της αγοράς σημειώνουν ότι απαιτείται πιο συνεκτικό και εναρμονισμένο ρυθμιστικό πλαίσιο, με ενιαία λογική τιμολόγησης και προβλεψιμότητα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φέρεται να εξετάζει δομικές παρεμβάσεις, επιδιώκοντας μια συνολική λύση αντί για προσωρινές εξαιρέσεις, με στόχο να ενισχυθεί η ελκυστικότητα του έργου σε εμπορικούς όρους.
Η απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο παραμένει ο κοινός στρατηγικός παρονομαστής για Βρυξέλλες και Ουάσιγκτον. Ωστόσο, διπλωματικοί κύκλοι επισημαίνουν ότι χωρίς ανταγωνιστικούς όρους μεταφοράς και σαφή κανονιστική σταθερότητα, ο Κάθετος Διάδρομος δυσκολεύεται να επιβληθεί ως βασική ενεργειακή οδός της περιοχής.
Χρηματοδότηση και εργαλεία στήριξης
Παράγοντες του κλάδου επισημαίνουν ότι τα συμβόλαια LNG που κλείστηκαν στις ΗΠΑ λειτουργούν ως μοχλός πίεσης για την επιτάχυνση των ευρωπαϊκών αποφάσεων. Ωστόσο, η αναβάθμιση της μεταφορικής ικανότητας προϋποθέτει και χρηματοδοτική ενίσχυση, όπως υπογραμμίζεται και στο Κοινό Ανακοινωθέν των 13 χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.
Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζονται εργαλεία όπως χαμηλότοκες πιστώσεις από φορείς τύπου της αμερικανικής Exim Bank για κρίσιμο εξοπλισμό. μεταξύ άλλων σταθμούς συμπίεσης σε Βουλγαρία και Ρουμανία. Η στόχευση είναι από τη μια η ενίσχυση της τεχνικής επάρκειας του Διαδρόμου και από την άλλη η αποφυγή αύξησης των ταριφών μεταφοράς που θα μετακυλίονταν στους τελικούς καταναλωτές.
Η επόμενη μέρα μετά την Ουάσιγκτον
Στις επαφές στην Ουάσιγκτον διαφάνηκε η πρόθεση της αμερικανικής πλευράς να στηρίξει την υλοποίηση των απαραίτητων υποδομών, τόσο πολιτικά όσο και χρηματοδοτικά.
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου είχε τριμερή συνάντηση με τους Αμερικανούς ομολόγους του Doug Burgum και Chris Wright, στο περιθώριο διεθνούς διάσκεψης του Λευκού Οίκου. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκε διευρυμένη σύσκεψη στο Υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ, με τη συμμετοχή διαχειριστών και εκπροσώπων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με αντικείμενο την επεξεργασία άμεσα εφαρμόσιμων λύσεων.
Από ελληνικής πλευράς, η νέα διευθύνουσα σύμβουλος του ΔΕΣΦΑ, Μαρία Σφερούτσα, παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, με έμφαση στην αξιοποίηση των ελληνικών τερματικών LNG για την τροφοδοσία αγορών της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης, με προοπτική και την Ουκρανία.
Νέες υποδομές και βιομηχανικές συνέργειες
Πέραν της αναβάθμισης της «ραχοκοκαλιάς» του Διαβαλκανικού Αγωγού, στο προσκήνιο τίθεται και η ανάπτυξη νέων ενεργειακών υποδομών. Η Atlantic SEE LNG Trade αξιολογεί συμμετοχή σε νέα FSRU και μονάδες ηλεκτροπαραγωγής, εκτιμώντας ότι η σταδιακή απαγόρευση του ρωσικού αερίου δημιουργεί σημαντικές επενδυτικές ευκαιρίες.
Παράλληλα, στην Ουάσιγκτον υπεγράφη τριμερής συμφωνία μεταξύ της ONEX Shipyards and Technologies και της νοτιοκορεατικής Hanwha Power Systems, που προβλέπει μεταφορά τεχνογνωσίας για την παραγωγή FSRU, τερματικών LNG και συναφών ενεργειακών υποδομών. Οι επενδύσεις για την πλήρη αναβάθμιση των ναυπηγείων Ελευσίνας εκτιμάται ότι μπορεί να φθάσουν έως 1 δισ. ευρώ, ενώ βρίσκεται σε ώριμο στάδιο η πρώτη παραγγελία FSRU.
Το επόμενο ορόσημο τοποθετείται στη διεθνή ενεργειακή διάσκεψη CERAWeek στο Χιούστον, όπου αναμένεται να συνεχιστούν οι διαβουλεύσεις για την ωρίμανση συμφωνιών που θα ενισχύσουν τον ρόλο του Κάθετου Διαδρόμου ως βασικού άξονα ενεργειακής ασφάλειας στην περιοχή.
Η έκβαση της σύσκεψης στις Βρυξέλλες θα αποτελέσει κρίσιμο τεστ για το εάν το πολιτικό momentum των τελευταίων εβδομάδων μπορεί να μετατραπεί σε λειτουργικό και εμπορικά βιώσιμο ενεργειακό διάδρομο.
