Η αντίστροφη μέτρηση για την οριστικοποίηση του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας έχει πλέον ξεκινήσει, καθώς η διαδικασία αξιολόγησης εισέρχεται στο τελευταίο της στάδιο. Σύμφωνα με πληροφορίες, μετά την ολοκλήρωση της εξέτασης από το Εθνικό Συμβούλιο Χωροταξίας, στόχος είναι η σχετική υπουργική απόφαση να εκδοθεί μέσα στις επόμενες ημέρες.
Το νέο πλαίσιο φιλοδοξεί να θέσει σαφέστερους κανόνες για τη χωροθέτηση έργων ΑΠΕ και αποθήκευσης, επιχειρώντας να ισορροπήσει ανάμεσα στην επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης, την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και την ενίσχυση της κοινωνικής αποδοχής των επενδύσεων.
Οι ενστάσεις και οι προτάσεις του ΕΣΣΑΗΕ - «Θετικό βήμα, αλλά απαιτούνται διορθώσεις»
Στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης, ο Ελληνικός Σύνδεσμος Συστημάτων Αποθήκευσης Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΕΣΣΑΗΕ) δηλώνει ότι στηρίζει τη συνολική κατεύθυνση του νέου χωροταξικού σχεδιασμού, επισημαίνοντας ωστόσο την ανάγκη για στοχευμένες βελτιώσεις που θα διασφαλίζουν την ισόρροπη ανάπτυξη των έργων αποθήκευσης και των υπόλοιπων τεχνολογιών ΑΠΕ.
Μιλώντας στο energymag, ο Γενικός Διευθυντής του ΕΣΣΑΗΕ, Μανώλης Καραπιδάκης, χαρακτηρίζει το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ ως μια σημαντική ευκαιρία εκσυγχρονισμού του θεσμικού πλαισίου, σημειώνοντας ότι για πρώτη φορά η αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας αναγνωρίζεται ρητά ως στρατηγική υποδομή, τονίζοντας ωστόσο ότι απαιτούνται στοχευμένες διορθωτικές παρεμβάσεις σε επιμέρους διατάξεις του σχεδίου.
Όπως δηλώνει: «To Νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ αποτελεί μια κρίσιμη ευκαιρία αναθεώρησης ενός αναγκαίου ρυθμιστικού εργαλείου για την χώρα. Ως Σύνδεσμος Συστημάτων Αποθήκευσης Ηλεκτρικής Ενέργειας, καλωσορίζουμε την πρωτοβουλία και αναγνωρίζουμε ότι το νέο Ειδικό Χωροταξικό αποτελεί ένα θετικό βήμα για εμάς, καθώς για πρώτη φορά η αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας αναγνωρίζεται ρητά ως στρατηγική υποδομή και εισάγονται διατάξεις χωροθέτησης που δεν εμποδίζουν την ανάπτυξή της. Αυτό είναι σημαντικό και το αναγνωρίζουμε. Ωστόσο θεωρούμε απαραίτητο να επισημάνουμε και ορισμένα σημεία που πρέπει να αντιμετωπιστούν. Αρχικά, ζητάμε την εξαίρεση των μονάδων αποθήκευσης από την οριζόντια απαγόρευση χωροθέτησης σε Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, καθώς οι μονάδες αυτές πρέπει να γειτνιάζουν με υποσταθμούς, ακόμη κι όταν αυτοί βρίσκονται εντός τέτοιων περιοχών, ενώ το οπτικό τους αποτύπωμα είναι ελάχιστο. Το νέο πλαίσιο όφειλε επίσης να θεσπίζει ευνοϊκές ρυθμίσεις για τη συνεγκατάσταση έργων αποθήκευσης με ΑΠΕ, διευκολύνοντας την αξιοποίηση των υφιστάμενων υποδομών. Παράλληλα, η αποθήκευση είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ανάπτυξη των ΑΠΕ, γι' αυτό και στεκόμαστε επιφυλακτικοί απέναντι σε οριζόντιες ζώνες αποκλεισμού χωρίς επαρκή τεκμηρίωση.
Η Ελλάδα έχει θέσει φιλόδοξους στόχους απανθρακοποίησης και το νέο χωροταξικό πλαίσιο θα πρέπει να αντικατοπτρίζει αυτή την πραγματικότητα, τοποθετώντας την αποθήκευση ενέργειας σε υψηλή προτεραιότητα, γιατί χωρίς την αποθήκευση και την ευελιξία της, ο δρόμος προς την ενεργειακή μετάβαση θα παραμένει ημιτελής.»
Συνολικά, ο ΕΣΣΑΗΕ εκτιμά ότι το νέο Ειδικό Χωροταξικό δημιουργεί πιο ευνοϊκές προϋποθέσεις για την ανάπτυξη έργων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, επισημαίνει όμως ότι εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικοί περιορισμοί για την ανάπτυξη των έργων ΑΠΕ, ιδιαίτερα των χερσαίων αιολικών, τα οποία θεωρούνται κρίσιμα για την επίτευξη των στόχων απανθρακοποίησης και της ενεργειακής μετάβασης της χώρας.
Χωρίς βασικές αλλαγές ο τελικός σχεδιασμός
Την ίδια ώρα, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας εμφανίζεται αποφασισμένο να μην αναθεωρήσει δύο βασικές επιλογές του νέου χωροταξικού, παρά τις αντιδράσεις που έχουν εκφραστεί κυρίως και από τον κλάδο των αιολικών. Υπενθυμίζεται ότι από την πλευρά του, ο κλάδος της αιολικής ενέργειας υποστηρίζει ότι οι εκτεταμένοι χωροταξικοί περιορισμοί για νέα έργα δεν συμβάλλουν σε έναν πιο ορθολογικό σχεδιασμό, αλλά ενδέχεται να δημιουργήσουν νέα εμπόδια στην ανάπτυξη των ΑΠΕ.
Το επιτελείο του ΥΠΕΝ εκτιμά ότι το νέο χωροταξικό πλαίσιο δεν ανακόπτει την ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, καθώς η αγορά διαθέτει ήδη ένα εκτεταμένο χαρτοφυλάκιο ώριμων έργων. Η φιλοσοφία του ΥΠΕΝ είναι ότι το επόμενο βήμα δεν αφορά την περαιτέρω διεύρυνση των περιοχών εγκατάστασης, αλλά τη μετάβαση σε ένα πιο ώριμο μοντέλο ανάπτυξης, με σαφέστερους κανόνες χωροθέτησης και καλύτερη ισορροπία ανάμεσα στις επενδύσεις, την περιβαλλοντική προστασία και την κοινωνική αποδοχή. Σε αυτό το πλαίσιο, το υπουργείο εμφανίζεται αποφασισμένο να διατηρήσει τον βασικό κορμό του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου.
Ειδικότερα, διατηρείται η πρόβλεψη που αποκλείει την ανάπτυξη νέων αιολικών πάρκων σε περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων, καθώς και ο περιορισμός για εγκαταστάσεις σε νησιά με έκταση μικρότερη των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Σύμφωνα με την προσέγγιση του ΥΠΕΝ, οι συγκεκριμένες προβλέψεις αποτελούν βασικό εργαλείο προστασίας του φυσικού τοπίου και περιορισμού των κοινωνικών αντιδράσεων απέναντι σε νέες ενεργειακές επενδύσεις.
Αντίθετα, πληροφορίες αναφέρουν ότι εξετάζεται μεγαλύτερη ευελιξία σε άλλες διατάξεις του πλαισίου. Συγκεκριμένα, αναμένεται να αναθεωρηθεί η οριζόντια απαγόρευση ανάπτυξης αιολικών εγκαταστάσεων σε δημοτικές ενότητες με μέσο αιολικό δυναμικό κάτω από 4 μέτρα ανά δευτερόλεπτο.
Η νέα προσέγγιση αναμένεται να επιτρέπει την αξιολόγηση επιμέρους περιοχών, εφόσον τεκμηριώνεται μέσω ανεμολογικών μετρήσεων και περιβαλλοντικών μελετών ότι διαθέτουν επαρκές εκμεταλλεύσιμο δυναμικό. Ανοιχτό παραμένει, πάντως, το ζήτημα της τελικής αντιμετώπισης των Ζωνών Ειδικής Προστασίας για την ορνιθοπανίδα.
Πάντως, οι αλλαγές που βρίσκονται στο τραπέζι έχουν περιορισμένο χαρακτήρα και δεν μεταβάλλουν τη βασική φιλοσοφία του νέου πλαισίου. Σκοπός είναι να ενσωματωθούν βελτιώσεις που προέκυψαν από τη δημόσια διαβούλευση, χωρίς να αλλοιωθεί ο κεντρικός σχεδιασμός.
