Σοκάρουν τα τελευταία δεδομένα για την Κυπριακή αγορά ηλεκτρισμού που μοιράστηκε με το EnergyMag η πλατφόρμα ανάλυσης της Κυπριακής αγοράς ηλεκτρισμού CyprusGrid. Περισσότερα ερωτήματα ωστόσο προκύπτουν από την πρόσφατη απόφαση της Κυπριακής κυβέρνησης να μπλοκάρει την έκδοση όρων σύνδεσης για συστήματα αποθήκευσης ενέργειας τη στιγμή που αυτά χρειάζονται περισσότερο από ποτέ.
Ο Ανδρέας Προκοπίου, ιδρυτής της CyprusGrid, αποκάλυψε στο EnergyMag τα πιο πρόσφατα δεδομένα της πλατφόρμας για την Κυπριακή αγορά ηλεκτρισμού. Σύμφωνα με το CyprusGrid, τους πρώτους πέντε μήνες του τρέχοντος έτους η Κύπρος περιέκοψε 162 GWh ηλιακής ενέργειας, δηλαδή το 65% της ενέργειας που θα μπορούσαν να είχαν παράξει τα εγκατεστημένα φωτοβολταϊκά συστήματα της χώρας το αντίστοιχο χρονικό διάστημα.
Οι αποκοπές ενέργειας πραγματοποιήθηκαν από το σύστημα διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, στο οποίο συνδέονται όλα τα φωτοβολταϊκά συστήματα της Κύπρου. Στο σύστημα διανομής συνδέονται επίσης περίπου 12,5 MW βιοαερίου και 24 MW αιολικής ισχύος τα οποία επίσης αντιμετωπίζουν περικοπές, ωστόσο η συντριπτική πλειοψηφία των χαμένων 162 GWh αντιστοιχεί σε ηλιακές γιγαβατώρες.
Συγκριτικά, πέρσι η Κύπρος περιέκοψε το 47% της ετήσιας παραγόμενης πράσινης, ενώ το 2022 το αντίστοιχο ποσοστό ήταν μόνο 12%.
«Ένας βασικός παράγοντας για τις πολύ υψηλές περικοπές πράσινης ενέργειας στην Κύπρο είναι η συνεχιζόμενη λειτουργία συμβατικών μονάδων που λειτουργούν υποχρεωτικά και καταναλώνουν σημαντικό μέρος του χώρου που θα μπορούσαν διαφορετικά να καταλάβουν οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στο δίκτυο,» εξήγησε ο Προκοπίου στο EnergyMag.
Η απουσία σημαντικών επενδύσεων για την αναβάθμιση των Κυπριακών ηλεκτρικών δικτύων, η παντελής απουσία συστημάτων ενεργειακής αποθήκευσης, η χαμηλή ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια τους μήνες από Ιανουάριο έως Μάιο, και το γεγονός ότι η Κύπρος δε συνδέεται ηλεκτρικά με άλλο κράτος είναι επίσης σημαντικοί παράγοντες για τα ακραία ποσοστά περικοπών.
Εδώ όμως παρατηρείται το εξής παράδοξο: “Η πιο λογική και άμεση λύση, δηλαδή η προσθήκη αποθήκευσης μπαταριών σε υπάρχουσες φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις για τη μετατόπιση της παραγόμενης ενέργειας σε ώρες κατά τις οποίες το δίκτυο μπορεί πραγματικά να την απορροφήσει, δεν υλοποιείται εξαιτίας μιας γραφειοκρατίας που δεν θα έπρεπε να υφίσταται,» πρόσθεσε ο Προκοπίου.
Πιο συγκεκριμένα, στις 12 Μαρτίου 2026 η Κυπριακή Βουλή των Αντιπροσώπων ψήφισε τον περί Ρύθμισης της Αγοράς Ηλεκτρισμού (Τροποποιητικός) Νόμο, εισάγοντας υποχρεώσεις για τον Διαχειριστή Συστήματος Διανομής και τον Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς να δημοσιεύουν τη σειρά προτεραιότητας των αιτημάτων σύνδεσης ανά υποσταθμό, για έργα ανανεώσιμης ενέργειας και αποθήκευσης, ενισχύοντας έτσι τη διαφάνεια.
Η σύνδεση στο δίκτυο θα γίνεται βάσει κριτηρίων ωριμότητας που θα καθορίζει το Υπουργείο Ενέργειας μετά από διαβούλευση με το ρυθμιστή ενέργειας, με προτεραιότητα σε έτοιμα έργα και σε σταθμούς με αποθήκευση ενέργειας. Επίσης, δεν θα δεσμεύεται ηλεκτρικός χώρος χωρίς τις απαραίτητες άδειες και εγκρίσεις.
Ο νόμος μπορεί να ακούγεται ένα θετικό βήμα όμως στην πράξη η διαδικασία έκδοσης όρων σύνδεσης για συστήματα αποθήκευσης ενέργειας σε υφιστάμενες φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις έχει παγώσει.
«Κατανοώ την πολιτική πρόθεση αναφορικά με τον πρόσφατο νόμο,» λέει ο Προκοπίου, «ωστόσο η πρακτική συνέπεια είναι ότι εν λειτουργία φωτοβολταϊκά πάρκα -εγκαταστάσεις που έχουν ήδη καταβάλει το κόστος σύνδεσής τους, χρησιμοποιούν ενεργά τη σύνδεσή τους στο δίκτυο και δεν ζητούν καμία επιπλέον ισχύ εξαγωγής- αντιμετωπίζονται σαν να πρόκειται για εντελώς νέες συνδέσεις. Κατά την άποψή μου, αυτό είναι λάθος. Η εγκατάσταση αποθήκευσης πίσω από υφιστάμενο σημείο σύνδεσης, χωρίς αύξηση της συμβατικής ισχύος εξαγωγής, αποτελεί υβριδοποίηση υφιστάμενης εγκατάστασης και όχι νέα απαίτηση δικτύου. Ως εκ τούτου, οι εγκαταστάσεις αυτές θα έπρεπε να μπορούν να συνδέσουν συστήματα αποθήκευσης άμεσα, χωρίς πρόσθετες διαδικασίες ή αξιολόγηση μέσω πλαισίου προτεραιοποίησης.»
Εξάλλου, προσθέτει ο Προκοπίου, και η πρόσφατη ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής – η ανακοίνωση C(2025) 8473 προς τα κράτη μέλη, τους τους Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς και τους Διαχειριστές Συστημάτων Διανομής της Ένωσης σχετικά με την επίτευξη αποτελεσματικών και έγκαιρων συνδέσεων στο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας – κάνει αυτή τη διάκριση, ενώ η λογική της υβριδοποίησης επίσης εισάγεται στην πρόταση COM(2025)1007 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την επιτάχυνση της αδειοδότησης για έργα πράσινης ενέργειας, αποθήκευση και δίκτυα.
Αν η Κύπρος δεν εγκαταστήσει συστήματα αποθήκευσης ενέργειας άμεσα, η χώρα θα συνεχίσει να ηλεκτροδοτείται με πολύ ακριβό και πολύ βρώμικο ντίζελ, αδυνατώντας να αξιοποιήσει εποικοδομητικά τα πολύ υψηλά ποσοστά ηλιοφάνειας και τις σύγχρονες, φθηνές τεχνολογίες.
