Σε φάση επιτάχυνσης εισέρχεται το πρόγραμμα ανάπτυξης των πρώτων υπεράκτιων αιολικών πάρκων της χώρας, καθώς η Ελληνική Διαχειριστική Εταιρεία Υδρογονανθράκων και Ενεργειακών Πόρων (ΕΔΕΥΕΠ) προχωρά τις επόμενες ημέρες στην ίδρυση εταιρείας ειδικού σκοπού (SPV), η οποία θα αναλάβει τη διενέργεια των κρίσιμων ανεμολογικών και βυθομετρικών ερευνών στις θαλάσσιες περιοχές που έχουν επιλεγεί για το πρώτο κύμα offshore αιολικών επενδύσεων.
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι σχετικές ανακοινώσεις αναμένονται άμεσα, καθώς το συγκεκριμένο βήμα συνδέεται με υποχρεώσεις που απορρέουν από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, του οποίου η τρέχουσα περίοδος υλοποίησης ολοκληρώνεται στα τέλη Ιουνίου.
Η νέα εταιρική δομή αναμένεται να αποτελέσει το βασικό όχημα για τη συλλογή και αξιολόγηση τεχνικών δεδομένων στις θαλάσσιες ζώνες που περιλαμβάνονται στον αρχικό σχεδιασμό του Εθνικού Προγράμματος Υπεράκτιων Αιολικών Πάρκων. Πληροφορίες της αγοράς αναφέρουν ότι στο μετοχικό της σχήμα προβλέπεται να συμμετάσχουν φορείς του ενεργειακού και χρηματοπιστωτικού τομέα, μεταξύ των οποίων ο ΑΔΜΗΕ, τραπεζικά ιδρύματα αλλά και το Ελληνικό Δημόσιο.
Το πρόγραμμα της πρώτης φάσης αφορά συνολική ισχύ περίπου 1,9 GW για την επόμενη δεκαετία, ενώ ιδιαίτερη βαρύτητα εξακολουθεί να έχει το πιλοτικό έργο στο Θρακικό Πέλαγος ισχύος 600 MW, το οποίο θεωρείται το πρώτο μεγάλο τεστ για την εγχώρια αγορά offshore αιολικών.
Η δημιουργία του SPV έρχεται μετά τις πρόσφατες θεσμικές παρεμβάσεις του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, οι οποίες αποσύνδεσαν τις απαραίτητες τεχνικές έρευνες από την ολοκλήρωση του συνολικού Εθνικού Προγράμματος. Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται να ξεπεραστεί η στασιμότητα που είχε καταγραφεί τα προηγούμενα χρόνια και να ξεκινήσει η συλλογή δεδομένων στις περιοχές που θεωρούνται ώριμες για ανάπτυξη.
Στο επίκεντρο των ερευνών βρίσκονται θαλάσσιες εκτάσεις ανοικτά της Εύβοιας, της Γυάρου, της ανατολικής Κρήτης και της Ρόδου, οι οποίες έχουν επιλεγεί ως οι πρώτες ζώνες δυνητικής εγκατάστασης υπεράκτιων αιολικών σταθμών.
Η αγορά ζητά αξιόπιστα δεδομένα
Παράλληλα, η ΡΑΑΕΥ έχει θέσει σε δημόσια διαβούλευση την πρόταση της ΕΔΕΥΕΠ για τα βασικά κριτήρια συμμετοχής στους μελλοντικούς διαγωνισμούς παραχώρησης των θαλάσσιων περιοχών.
Παράγοντες της αγοράς τονίζουν ότι η επιτυχία του εγχειρήματος θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την ποιότητα των ερευνών που θα πραγματοποιηθούν. Όπως επισημαίνουν, οι μετρήσεις του αιολικού δυναμικού θα πρέπει να είναι επαρκώς αναλυτικές ώστε να παρέχουν στους επενδυτές πλήρη εικόνα για την ενεργειακή απόδοση κάθε περιοχής.
Αντίθετα, σε ό,τι αφορά τις βυθομετρικές μελέτες, η επικρατούσα άποψη είναι ότι σε αυτή τη φάση δεν απαιτείται υπερβολική λεπτομέρεια, καθώς κάτι τέτοιο θα αύξανε σημαντικά το κόστος απόκτησης των δεδομένων από τους ενδιαφερόμενους επενδυτές.
Στην αγορά συζητείται επίσης η υιοθέτηση μηχανισμών αποζημίωσης των συμμετεχόντων που δεν θα επικρατήσουν στους διαγωνισμούς, πρακτική η οποία εφαρμόζεται διεθνώς ώστε να περιορίζεται το επενδυτικό ρίσκο όσων χρηματοδοτούν την πρόσβαση στα τεχνικά στοιχεία των περιοχών.
Το Θρακικό Πέλαγος παραμένει ο «πιλότος»
Καθοριστικό ρόλο στον συνολικό σχεδιασμό εξακολουθεί να διαδραματίζει το πιλοτικό υπεράκτιο αιολικό πάρκο στο Θρακικό Πέλαγος, έργο που έχει βρεθεί επί σειρά ετών σε καθεστώς αναμονής.
Το project των 600 MW θεωρείται η πρώτη ουσιαστική δοκιμασία για την ελληνική αγορά, καθώς από την πρόοδό του θα εξαχθούν κρίσιμα συμπεράσματα για το θεσμικό, τεχνικό και χρηματοδοτικό πλαίσιο των μελλοντικών επενδύσεων.
Στο συγκεκριμένο εγχείρημα συμμετέχουν τρεις από τους μεγαλύτερους ενεργειακούς ομίλους της χώρας, η Motor Oil, η ΔΕΗ και η ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή, οι οποίοι επιδιώκουν να ανοίξουν τον δρόμο για τη βιομηχανική ανάπτυξη της τεχνολογίας στην Ελλάδα.
Πέρα από τα έξι ναυτικά μίλια
Την ίδια στιγμή, πηγές με γνώση των σχεδιασμών που εξελίσσονται στην αγορά εκτιμούν ότι η στρατηγική ανάπτυξης των υπεράκτιων αιολικών δεν μπορεί να περιοριστεί μακροπρόθεσμα μόνο στις περιοχές εντός της ζώνης των έξι ναυτικών μιλίων.
Όπως αναφέρουν, η χώρα διαθέτει ήδη οριοθετημένες θαλάσσιες περιοχές με σημαντικές δυνατότητες αξιοποίησης, οι οποίες θα μπορούσαν σε δεύτερο χρόνο να ενταχθούν στον ενεργειακό σχεδιασμό της επόμενης δεκαετίας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η θαλάσσια περιοχή που εκτείνεται μεταξύ Κρήτης και Κάσου, εντός της ελληνοαιγυπτιακής ΑΟΖ, όπου σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς υπάρχουν εκτάσεις που θα μπορούσαν να φιλοξενήσουν μεγάλης κλίμακας υπεράκτια αιολικά έργα στο μέλλον.
Η συζήτηση αυτή δεν αφορά μόνο την παραγωγή πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας αλλά συνδέεται ευθέως με τον γεωπολιτικό και ενεργειακό ρόλο της Ελλάδας στην ευρύτερη περιοχή.
Παράγοντες του κλάδου επισημαίνουν ότι η ανάπτυξη σημαντικών υπεράκτιων αιολικών υποδομών στο Αιγαίο θα μπορούσε να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς τον σχεδιασμό νέων διασυνοριακών ηλεκτρικών διασυνδέσεων και των λεγόμενων «κάθετων ηλεκτρικών διαδρόμων» που προωθούνται και από την ΔΕΗ προς τις αγορές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και των Βαλκανίων.
Το επιχείρημα που προβάλλεται είναι ότι αρκετές χώρες της περιοχής επενδύουν κυρίως σε φωτοβολταϊκά συστήματα, γεγονός που δημιουργεί ανάγκη για διαφοροποίηση του ενεργειακού μείγματος. Υπό αυτό το πρίσμα, το υψηλό αιολικό δυναμικό του Αιγαίου θα μπορούσε να αποτελέσει στρατηγικό συμπλήρωμα για τις μελλοντικές διασυνοριακές ροές πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας.
Οι ανοιχτοί φάκελοι
Παρά τη νέα κινητικότητα, παραμένουν σημαντικές εκκρεμότητες για την πλήρη ενεργοποίηση της αγοράς.
Μεταξύ αυτών ξεχωρίζει το ζήτημα του μηχανισμού στήριξης των έργων, καθώς μέχρι σήμερα δεν έχει προχωρήσει η προκοινοποίηση προς τις ευρωπαϊκές αρχές του μοντέλου αποζημίωσης της παραγόμενης ενέργειας, στοιχείο που θεωρείται καθοριστικό για τη χρηματοδότηση των πρώτων επενδύσεων.
Παράλληλα, μετά την ολοκλήρωση των απαιτούμενων ερευνών και την οριστικοποίηση των περιοχών ανάπτυξης, οι επενδυτές θα μπορούν να σχεδιάσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια τη χωροθέτηση των έργων, τον τύπο των ανεμογεννητριών και τη συνολική διάταξη των εγκαταστάσεων.
Με τα σημερινά δεδομένα, το Θρακικό Πέλαγος παραμένει η απόλυτη προτεραιότητα του προγράμματος, ενώ οι ανταγωνιστικές διαδικασίες για τις υπόλοιπες θαλάσσιες περιοχές τοποθετούνται χρονικά μετά το 2027.
