Μια από τις πιο κρίσιμες παρεμβάσεις του νέου σχεδίου νόμου του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας είναι η εισαγωγή ενός εντελώς νέου «χωρικού και χρονικού» μοντέλου ανάπτυξης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Στην καρδιά αυτής της αλλαγής, που έρχεται εσπευσμένα μετά τον ορατό κίνδυνο να παραπεμφθεί η χώρα στο Ευρωδικαστήριο, βρίσκονται οι λεγόμενες Περιοχές Επιτάχυνσης ΑΠΕ, οι οποίες έρχονται να αναδιαμορφώσουν το πού και το πόσο γρήγορα θα υλοποιούνται τα ενεργειακά έργα στη χώρα.
Οι ζώνες αυτές δεν είναι τυχαίες. Η χώρα δεν διέθετε ως όφειλε βάση του ευρωπαικού πλαισίου από τον περασμένο Φεβρουάριο, τέτοιου είδους ζώνες και τώρα τρέχει. Στο νέο πλαίσιο προσδιορίζονται μέσα από κεντρικό σχεδιασμό, με βάση περιβαλλοντικά και ενεργειακά κριτήρια, και αφορούν κυρίως περιοχές εκτός αυστηρών καθεστώτων προστασίας, με διαθέσιμο ενεργειακό δυναμικό και δυνατότητα σύνδεσης με το δίκτυο. Δεν κατονομάζονται συγκεκριμένα στο ίδιο το νομοσχέδιο, αλλά θα καθοριστούν με μεταγενέστερες πράξεις, γεγονός που αφήνει ανοιχτό το πεδίο για στοχευμένες παρεμβάσεις ανά περιφέρεια .
Παράλληλα, εισάγεται για πρώτη φορά ένα σύστημα δεσμευτικών προθεσμιών που αλλάζει ριζικά τη λειτουργία της αγοράς. Εντός των ζωνών επιτάχυνσης, η αδειοδοτική διαδικασία περιορίζεται σε χρονικό ορίζοντα που μπορεί να φτάνει ακόμη και τους 6 έως 12 μήνες, ενώ εκτός αυτών τίθεται ανώτατο όριο έως 24 μήνες. Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται να μπει τέλος στο καθεστώς αβεβαιότητας που χαρακτήριζε τις επενδύσεις ΑΠΕ τα προηγούμενα χρόνια και χρειαζόνταν έως και 10 χρόνια για την αδειοδότηση ενός αιολικού πάρκου και έως 3 χρόνια για τα φωτοβολταικά.
Ωστόσο, το νομοσχέδιο δεν σταματά εκεί. Επεκτείνεται σε μια σειρά από διατάξεις που επιχειρούν να «κλείσουν» κρίσιμα κενά της αγοράς ενέργειας και να δημιουργήσουν ένα πιο ώριμο επενδυτικό περιβάλλον.
Σημαντική είναι η ενίσχυση του πλαισίου για την αποθήκευση ενέργειας, η οποία αναγνωρίζεται πλέον ως βασικός πυλώνας του ενεργειακού συστήματος. Θεσπίζονται κανόνες για τη λειτουργία μονάδων αποθήκευσης, όπως μπαταρίες και αντλησιοταμίευση, ενώ εισάγονται και περιορισμοί στη συγκέντρωση ισχύος, προκειμένου να αποφευχθούν φαινόμενα υπερσυγκέντρωσης στην αγορά . Παράλληλα, προβλέπονται υποχρεώσεις διαφάνειας και διάθεσης δεδομένων για τη λειτουργία των υποδομών αυτών, στοιχείο που συνδέεται με τη γενικότερη ψηφιοποίηση του ενεργειακού τομέα.
Στο ίδιο πνεύμα, ενισχύεται η συμμετοχή των μικρότερων παικτών στην αγορά. Το νομοσχέδιο διευρύνει το πλαίσιο για την αυτοκατανάλωση και τις ενεργειακές κοινότητες, επιτρέποντας τη συμμετοχή περισσότερων φορέων, όπως οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης και αγροτικοί οργανισμοί. Η δημιουργία Ηλεκτρονικού Μητρώου Αυτοκαταναλωτών επιχειρεί να συγκεντρώσει δεδομένα και να οργανώσει καλύτερα έναν χώρο που μέχρι σήμερα λειτουργούσε αποσπασματικά .
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στη λειτουργία της ίδιας της αγοράς ενέργειας. Εισάγονται ρυθμίσεις που ενισχύουν τις μακροπρόθεσμες συμβάσεις ενέργειας (PPAs), δίνοντας μεγαλύτερη προβλεψιμότητα τόσο στους παραγωγούς όσο και στους μεγάλους καταναλωτές. Ταυτόχρονα, διευκολύνεται η συμμετοχή μικρών και ευέλικτων μονάδων στην αγορά εξισορρόπησης, ανοίγοντας τον δρόμο για πιο αποκεντρωμένα μοντέλα λειτουργίας.
Στο μέτωπο των υποδομών, το νομοσχέδιο επιχειρεί να αντιμετωπίσει ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια ανάπτυξης των ΑΠΕ: τη σύνδεση με το δίκτυο. Καθορίζονται σαφέστερα χρονικά όρια για τη χορήγηση Οριστικών Προσφορών Σύνδεσης, ενώ προβλέπονται και αποζημιώσεις σε περιπτώσεις καθυστερήσεων από τους διαχειριστές, επιχειρώντας να επιμεριστεί πιο δίκαια το ρίσκο μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα .
Το νομοσχέδιο αγγίζει επίσης νέες αγορές, όπως αυτή των υπεράκτιων αιολικών πάρκων, όπου καθορίζονται με μεγαλύτερη σαφήνεια οι φάσεις ανάπτυξης, οι διαδικασίες επιλογής επενδυτών και ο ρόλος του Δημοσίου. Η Ελλάδα επιχειρεί έτσι να εισέλθει δυναμικά σε έναν τομέα που μέχρι σήμερα παρέμενε ανεκμετάλλευτος.
Τέλος, δεν λείπουν οι παρεμβάσεις σε πολεοδομικά και περιβαλλοντικά ζητήματα. Προβλέπονται ρυθμίσεις για δασικούς χάρτες, χρήσεις γης σε περιοχές Natura 2000 και παρατάσεις σε κρίσιμες προθεσμίες, επιχειρώντας να αρθούν εμπόδια που συχνά μπλοκάρουν επενδύσεις ή μεταβιβάσεις ακινήτων.
