Η ετήσια εκδήλωση της Ομοσπονδίας των Συλλόγων Παραγωγών Ηλεκτρικής Ενέργειας από Φωτοβολταϊκά (ΠΟΣΠΗΕΦ) στη Θεσσαλονίκη ανέδειξε τα αδιέξοδα στην αγορά πράσινης ενέργειας και ενεργειακής αποθήκευσης. Το https://www.energymag.gr/https://www.energymag.gr/ παρουσιάζει την ακτινογραφία των Ελληνικών αγορών πράσινης ενέργειας και αποθήκευσης μέχρι το τέλος της δεκαετίας.
Δεδομένου ότι η χώρα εγκαθιστά μεγάλο αριθμό μονάδων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ) και η ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια συνολικά παραμένει σταθερή τα τελευταία χρόνια, το ερώτημα είναι τι θα γίνει με την πλεονάζουσα ενέργεια τις ώρες που αυτή περισσεύει.
Ενεργειακή εικόνα
Ο Παντελής Μπίσκας, καθηγητής ηλεκτρολόγος μηχανικός στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και διευθυντής στο Εργαστηρίο Συστημάτων Ηλεκτρικής Ενέργειας του πανεπιστημίου, είπε στους συμμετέχοντες της εκδήλωσης του ΠΟΣΠΗΕΦ ότι το ετήσιο ηλεκτρικό φορτίο της χώρας παραμένει σταθερό, περίπου στις 50 έως 51 TWh, και επομένως η ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια παραμένει αμετάβλητη παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα έχει ξεπεράσει την πρόσφατη οικονομική κρίση αλλά και την ενεργειακή κρίση των τελευταίων ετών.
Οι μονάδες ΑΠΕ πέρσι παρήγαγαν περίπου 25 TWh, ενώ αν συμπεριλάβει κανείς και την παραγόμενη ενέργεια από τα μεγάλα υδροηλεκτρικά εργοστάσια (3.4 TWh), συμπεραίνουμε ότι η πράσινη ενέργεια κάλυψε το 56% των ετήσιων αναγκών για ηλεκτρισμό, σύμφωνα με τα στοιχεία του κ. Μπίσκα.
Ταυτόχρονα όμως είχαμε και εκτόξευση των περικοπών πράσινης ενέργειας οι οποίες πέρσι ήταν περίπου 2 TWh, από 900 GWh που ήταν το 2024. Η έρευνα του κ. Μπίσκα δείχνει μάλιστα ότι το 2026 η Ελλάδα θα αναγκαστεί να περικόψει από 3.3 TWh έως 3.7 TWh πράσινης ενέργειας. Ο κ. Μπίσκας μίλησε για περικοπές ΑΠΕ συνολικά, ωστόσο η συντριπτική πλειοψηφία των περικοπών αφορούν τη φωτοβολταϊκή τεχνολογία η οποία αποδίδει την περισσότερη ενέργεια το διάστημα 9 π.μ. έως 4 μ.μ. και η προσφορά και η ζήτηση ενέργειας στο ηλεκτρικό σύστημα διαφέρουν σημαντικά.
Εν τω μεταξύ, καινούργιες μονάδες ΑΠΕ εγκαθίστανται. Ο πρόεδρος της ΠΟΣΠΗΕΦ, Γιάννης Παναγής, είπε ότι το 2025 συνδέθηκαν στο δίκτυο 1,9 GW φωτοβολταϊκών - εκ των οποίων τα 1250 MW στο δίκτυο μεταφοράς και 650 MW στο δίκτυο διανομής -, ενώ σύμφωνα με τα στατιστικά που παρουσίασε στην εκδήλωση ο διευθυντής στρατηγικής και σχεδιασμού ανάπτυξης του συστήματος μεταφοράς Κωνσταντίνος Τσιρέκης, η Ελλάδα είχε εγκαταστήσει μέχρι το τέλος Φεβρουαρίου 17.9 GW ΑΠΕ: 9 GW στο δίκτυο μεταφοράς και 8.9 GW στο δίκτυο διανομής. Επιπλέον 14.1 GW ΑΠΕ έχουν λάβει οριστική προσφορά σύνδεσης στα δίκτυα μεταφοράς και διανομής, ενώ μόνο στο δίκτυο μεταφοράς εκκρεμούν ξεχωριστά αιτήματα για οριστική προσφορά σύνδεσης άνω των 48 GW ΑΠΕ, πρόσθεσε ο κ. Τσιρέκης.
Ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας
Ιδανικά, θα υπήρχε αρκετή ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια που θα επέτρεπε την απρόσκοπτη εγκατάσταση νέων συστημάτων ΑΠΕ. Το 2025 η χώρα είχε 3 TWh εξαγωγές ρεύματος 3 TWh «και αυτό έγινε χάρη στις ΑΠΕ, οι οποίες επίσης βοήθησαν να έχουμε φθηνό ενεργειακό χαρτοφυλάκιο,» είπε ο κ. Μπίσκας. ‘Όμως οι εξαγωγές 3 TWh, αν και πολύ καλή εξέλιξη μετά από χρόνια εισαγωγών, είναι μικρή ποσότητα συγκριτικά με το ετήσιο ηλεκτρικό φορτίο της χώρας.
Περιμένουμε βέβαια αυξήσεις φορτίου από τις διασυνδέσεις των Δωδεκανήσων και των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου, που μαζί μπορούν να προσθέσουν ένα επιπλέον φορτίο περίπου 2,5 TWh με 3 TWh έως το 2030, ενώ σε επίπεδο διείσδυσης της ηλεκτροκίνησης το ποσοστό είναι πολύ μικρό και επομένως δεν προσδοκούμε ότι τα επόμενα πέντε χρόνια θα αυξηθεί θεαματικά το φορτίο από αυτές τις καταναλώσεις, πρόσθεσε ο κ. Μπίσκας, συμπεραίνοντας ότι «αν περιμένουμε από το φορτίο να μειωθούν οι περικοπές μάλλον είναι λίγο δύσκολο.»
Το σωσίβιο της αποθήκευσης
Σε αυτό το κλίμα, η αποθήκευση ενέργειας αναδεικνύεται ως σωσίβιο των παραγωγών ΑΠΕ και πιο ειδικά των φωτοβολταϊκών συστημάτων.
Η Ελλάδα έχει διενεργήσει ήδη τρεις δημοπρασίες αυτόνομων συστημάτων αποθήκευσης - το 2023, το 2024 και το 2025 αντίστοιχα – εγκρίνοντας 900 MW επιδοτούμενων μπαταριών που θα συνδέονται απευθείας στο ηλεκτρικό δίκτυο. Θα περίμενε κανείς η λειτουργία αυτών των μπαταριών να αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα, όμως τρία χρόνια μετά την πρώτη δημοπρασία καμία μπαταρία δε συμμετέχει στην ενεργειακή αγορά παρά τους όρους των διαγωνισμών που ζητούσαν τη λειτουργία και συμμετοχή στην αγορά των έργων των δύο πρώτων διαγωνισμών ως τα τέλη του 2025. Σήμερα, περίπου 300 MW από αυτές τις μπαταρίες έχουν εγκατασταθεί και κάνουν δοκιμαστικές λειτουργίες με το δίκτυο και το χρηματιστήριο ενέργειας προετοιμάζοντας την είσοδό τους στην αγορά.
Εν τω μεταξύ, ένα χρόνο πριν, το υπουργείο περιβάλλοντος και ενέργειας ανακοίνωσε ένα πρόγραμμα 4.7 GW για επιπλέον αυτόνομα συστήματα αποθήκευσης που όμως δε θα επιδοτούνται. Οι αιτήσεις των επενδυτών για συμμετοχή στο πρόγραμμα βρίσκονται στο στάδιο της αξιολόγησης.
Επιπλέον, με τους νόμους 5261/2025 και 5151/2024, η κυβέρνηση επέτρεψε την προσθήκη μπαταριών σε συγκεκριμένες κατηγορίες υφιστάμενων και νέων φωτοβολταϊκών συστημάτων. Οι μπαταρίες μπορούν να φορτίζουν από τα ηλιακά συστήματα και να εγχέουν την αποθηκευμένη ενέργεια στο ηλεκτρικό δίκτυο σε τιμές αγοράς. Η ηλιακή ενέργεια που εγχέεται στο δίκτυο εξακολουθεί να αποζημιώνεται με τον πρότερα συμφωνημένο τρόπο αποζημίωσης. Συνολικά, μέσω και των δύο νόμων, μπορούν να εγκατασταθούν 1.5 GW μπαταριών.
Με εξαίρεση τις επιδοτούμενες μπαταρίες όμως, τα συστήματα που αποζημιώνονται μόνο από τις αγορές αντιμετωπίζουν πολλά ρίσκα. Καταρχήν, ο κ. Μπίσκας υποστήριξε ότι μέχρι το 2029 οι μπαταρίες που θα μπαίνουν στο σύστημα θα έχουν καλά έσοδα αλλά μετά το 2030, όταν θα λειτουργούν πολλές μονάδες αποθήκευσης, τα έσοδα θα μειωθούν.
Η κα. Θάλεια Βαλκούμα, διευθύνουσα σύμβουλος της FARIA Renewables η οποία αναπτύσσει έργα ΑΠΕ σε Ελλάδα και εξωτερικό, πρόσθεσε ότι υπάρχουν επίσης ρυθμιστικά ρίσκα και ότι οι επενδυτές στην αποθήκευση δε γνωρίζουν με ποιους όρους θα λειτουργήσουν τα έργα τους στην αγορά. Ναι μεν υπάρχει ρυθμιστικό πλαίσιο, είπε η κα. Βαλκούμα, αλλά είτε δεν εφαρμόζεται πλήρως ή σημαντικές λεπτομέρειες δεν έχουν επιλυθεί. Για παράδειγμα, οι Φορείς Σωρευτικής Εκπροσώπησης (Φο. Σ. Ε.) δεν επιτρέπεται να εκπροσωπήσουν συστήματα αποθήκευσης στις αγορές ενέργειας και αυτό δημιουργεί ανισότητες και ανασφάλεια στους επενδυτές. Όμως για να πειστούν οι τράπεζες να χρηματοδοτήσουν έργα, πρέπει να γνωρίζουν όλες τις λεπτομέρειες και να εμπιστεύονται το ρυθμιστικό πλαίσιο, κατέληξε η κα. Βαλκούμα.
Ακόμη και τέλειο να ήταν το ρυθμιστικό πλαίσιο όμως, οι επενδυτές και όλο το σύστημα της αγοράς, από τις τράπεζες μέχρι τα δίκτυα, έχουν πολλά μαθήματα να πάρουν στο άμεσο χρονικό διάστημα για να κατανοήσουν πλήρως τη λειτουργία των μπαταριών. Όπως είπε στον εκδήλωση η κα. Στέλλα Ζαχαρία , διευθύνουσα σύμβουλος της Optimus Energy, εταιρίας Φο. Σ. Ε., όλοι οι παράγοντες της αγοράς πρέπει να μάθουμε πότε συμφέρει να φορτίζεις τη μπαταρία, πόσους κύκλους φόρτισης, και άλλες λεπτομέρειες που τις μαθαίνουμε όλοι τώρα.
Σε κάθε περίπτωση, πολλοί ομιλητές στην εκδήλωση του ΠΟΣΠΗΕΦ τόνισαν την ανάγκη για καλύτερη και πιο γρήγορη συνεργασία μεταξύ των παραγόντων, και ειδικά των θεσμών, που αποτελούν την αγορά της ενεργειακής αποθήκευσης στη χώρα μας, από τα δίκτυα ως το υπουργείο, το ρυθμιστή ενέργειας και το χρηματιστήριο ενέργειας. Η αδυναμία των έργων των διαγωνισμών, - δηλαδή έργων που είναι σχετικά εύκολο να αναζητήσουν χρηματοδότηση εξ’ αιτίας της κρατικής επιδότησης -, να λειτουργήσουν εντός των αρχικών χρονοδιαγραμμάτων καταδεικνύει την πλήρη απορρύθμιση και ίσως άγνοια των θεσμών.
