Με αφορμή την επικαιροποίηση του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ, η ΕΛΕΤΑΕΝ υπέβαλε στην Κυβέρνηση αναλυτικό Κείμενο Πολιτικής.
Η ΕΛΕΤΑΕΝ επισημαίνει ότι ο αποκλεισμός περιοχών με υψηλό αιολικό δυναμικό οδηγεί σε αύξηση του κόστους ενέργειας και πλήττει το εισόδημα των νοικοκυριών και την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής βιομηχανίας. Σε μία περίοδο που το ενεργειακό κόστος αποτελεί εθνική προτεραιότητα, η Πολιτεία οφείλει να διασφαλίσει την υλοποίηση των πιο οικονομικών μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Αυτές είναι τα αιολικά πάρκα σε θέσεις με πλούσιο αιολικό δυναμικό, που αποτελούν έναν εθνικό πόρο υψηλής αξίας. Φυσικά, η εγκατάσταση αιολικών πάρκων, ακόμα και σε αυτές τις θέσεις, αξιολογείται στο πλαίσιο της περιβαλλοντικής αδειοδότησης των επενδύσεων και σταθμίζεται σε σχέση με τις πιθανές επιπτώσεις τους. Με τον τρόπο αυτό, η οργανωμένη Πολιτεία μπορεί να αποφασίσει την υλοποίηση ενός έργου που παράγει πολλή και φθηνή καθαρή ενέργεια παρά τις τοπικές του επιπτώσεις, και να απορρίψει ένα άλλο με μικρότερες επιπτώσεις αλλά με χαμηλή παραγωγικότητα.
Αυτή η προφανής διαδικασία αξιολόγησης ακυρώνεται όταν θεσπίζονται οριζόντιοι αποκλεισμοί ενάντια στην αιολική ενέργεια. Το τελευταίο διάστημα έχει ξεκινήσει πάλι η εμφάνιση τέτοιων ιδεών στη δημόσια σφαίρα. Όμως, γενικές απαγορεύσεις σε εκτεταμένες περιοχές της χώρας –όπως ψηλά βουνά ή νησιά ή Ζώνες Ειδικής Προστασίας κλπ.– σημαίνουν ότι δεν μπορεί καν να εξεταστεί η δυνατότητα εγκατάστασης αιολικού πάρκου και να αξιολογηθεί από την Πολιτεία σύμφωνα με τη νομοθεσία. Έτσι, το κράτος απαγορεύει στον εαυτό του να ασκήσει τεκμηριωμένη κρίση ανά συγκεκριμένη περίπτωση.
Μια τέτοια τυφλή προσέγγιση θα έχει συνέπειες στο κόστος ενέργειας: Ένα αιολικό πάρκο σε θέση με άριστο αιολικό δυναμικό μπορεί να παράγει ηλεκτρική ενέργεια με κόστος για τον καταναλωτή έως και 35% χαμηλότερο σε σχέση με το μέσο αιολικό δυναμικό στη χώρα σήμερα. Επιπλέον, η αξιοποίηση των πιο παραγωγικών θέσεων υπηρετεί τη λογική της βιώσιμης αποδοτικότητας, καθώς για την ίδια παραγωγή ενέργειας απαιτούνται λιγότερες ανεμογεννήτριες και άρα μικρότερες τοπικές επιπτώσεις.
Η ΕΛΕΤΑΕΝ τονίζει ότι, εκτός από αντι-οικονομικοί, οι εκτεταμένοι οριζόντιοι αποκλεισμοί δεν συνάδουν με τις ευρωπαϊκές βέλτιστες πρακτικές και είναι αντίθετοι με την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Ειδικότερα, η Οδηγία για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (RED III) καθορίζει ότι τα έργα ΑΠΕ υπηρετούν υπέρτατο δημόσιο συμφέρον και πρέπει, υπό προϋποθέσεις, να λαμβάνουν προτεραιότητα κατά τη στάθμισή τους με άλλα αγαθά. Η διαδικασία αυτή δεν μπορεί να υποκατασταθεί χωρίς τεκμηρίωση από γενικής φύσης μελέτες που καλύπτουν εκτεταμένες περιοχές ή και όλη την Επικράτεια, όπως είναι τα Χωροταξικά Πλαίσια ή οι Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες. Η απόφαση για το εάν θα γίνει μια συγκεκριμένη επένδυση παραμένει προϊόν συνεκτίμησης πολλών κριτηρίων, όπως η μείωση στο κόστος ενέργειας, η τοπική ανάπτυξη, τα οφέλη στην τοπική κοινωνία, οι επιπτώσεις στο τοπικό περιβάλλον και τη βιοποικιλότητα, η ενίσχυση της εθνικής άμυνας και ασφάλειας ή οι επιπτώσεις σε αυτή, η συμβολή στην προστασία του κλίματος κλπ.
Όλα τα παραπάνω αναπτύσσονται στο Κείμενο Πολιτικής της ΕΛΕΤΑΕΝ που έχει υποβληθεί στην Κυβέρνηση. Το Κείμενο περιλαμβάνει επίσης αναλυτικές προτάσεις για την επικαιροποίηση του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ.
Δείτε το Κείμενο Πολιτικής της ΕΛΕΤΑΕΝ για το ΕΧΠ-ΑΠΕ ΕΔΩ
Κατεβάστε το διάγραμμα που δείχνει πώς μειώνεται το κόστος ενέργειας όσο αυξάνεται το αιολικό δυναμικό ΕΔΩ
Ακολουθούν τεχνικές σημειώσεις.
Τεχνικές σημειώσεις
1] Η πτώση του κόστους ενέργειας με το αιολικό δυναμικό φαίνεται στο ακόλουθο διάγραμμα.
Ο κάθετος άξονας απεικονίζει το κόστος ενέργειας από ένα τυπικό αιολικό πάρκο σε κάθε θέση, σε σχέση με το κόστος σε μια θέση με το μέσο αιολικό δυναμικό των αιολικών πάρκων που λειτουργούν στην Ελλάδα σήμερα.
Ο οριζόντιος άξονας δείχνει το αιολικό δυναμικό σε μια θέση. Εκφράζεται με το συντελεστή απόδοσης, καλούμενο διεθνώς ως “Capacity Factor” (CF%). O CF% είναι ένα θεωρητικό μέγεθος που δείχνει το ποσοστό των ωρών του έτους που θα έπρεπε να λειτουργεί ένα αιολικό πάρκο στην ονομαστική του ισχύ ώστε να παράξει την ενέργεια που παράγει σε ένα έτος με την κανονική του λειτουργία (είναι δηλαδή το πηλίκο της πραγματικά παραγόμενης ενέργειας προς μέγιστη ενέργεια που μπορεί να παραχθεί θεωρητικά).
Όσο μεγαλύτερο είναι το CF% τόσο πιο καλό το αιολικό δυναμικό, δηλαδή τόσο πιο παραγωγικό το αιολικό πάρκο στη συγκεκριμένη θέση. Για παράδειγμα, μια ανεμογεννήτρια ισχύος 1MW σε θέση με Capacity Factor 27%, παράγει ηλεκτρική ενέργεια ίση με 1MW x [8760h x 27%] = 2.365 ΜWh σε ένα έτος. Η ίδια ανεμογεννήτρια σε θέση με Capacity Factor 40%, παράγει ηλεκτρική ενέργεια ίση με 1MW x [8760h x 27%] = 3.504 ΜWh σε ένα έτος, δηλ. 48% περισσότερη ενέργεια. Αυτή η μεγάλη βελτίωση οφείλεται στο γεγονός ότι η ενέργεια είναι ανάλογη με την τρίτη δύναμη της μέσης ταχύτητας του ανέμου που πνέει σε μια περιοχή.
2] Στην Ελλάδα υπάρχει μια σαφής συσχέτιση τριών παραμέτρων: του αιολικού δυναμικού, του υψομέτρου και του δικτύου Natura. Για αυτό εάν αποκλειστούν οριζόντια όλα τα ψηλά βουνά ή όλες οι περιοχές Natura, θα απαγορευθούν χωρίς να έχουν αξιολογηθεί άριστα αιολικά πάρκα, τα οποία θα προκρίνονταν αν σταθμίζονταν ως προς τις επιπτώσεις τους.
Η συσχέτιση αυτή προκύπτει από μελέτη με χρήση γεωγραφικού συστήματος πληροφοριών και αξιοποίηση στοιχείων αιολικού δυναμικού από το Global Wind Atlas και στοιχείων υψομέτρου ανά την επικράτεια. Τα αποτελέσματα μπορεί να βρεθούν εδώ: https://eletaen.gr/wp-content/uploads/2023/03/2023-03-09-Wind-energy-Natura-Greece-Some-Data.pdf
Συγκεκριμένα:
- Όσο αυξάνει το υψόμετρο, αυξάνει η πιθανότητα μια θέση να είναι σε περιοχή Natura.
Συνολικά, το 46% της χερσαίας επιφάνειας της χώρας με υψόμετρο άνω των 500 μέτρων είναι περιοχές εντός ή πλησίον (<1 χλμ.) του δικτύου Natura. Το ποσοστό αυτό είναι 37% στις περιοχές με υψόμετρο 500-1000 μ. και φθάνει το 82% στις περιοχές με υψόμετρο 1500-2000 μ.
- Όσο αυξάνει το υψόμετρο, αυξάνει η πιθανότητα για καλό αιολικό δυναμικό.
Για παράδειγμα, μεταξύ των περιοχών με υψόμετρο 500-1000 μ. μόλις το 12% αυτών έχει ταχύτητες ανέμου πάνω από 7 m/sec. Στα υψόμετρα 1500-2000 μ. το ποσοστό αυτό αυξάνει σε 45%.
- Όσο αυξάνει η πιθανότητα για καλό αιολικό δυναμικό, τόσο αυξάνει η πιθανότητα να βρεθούμε σε περιοχή Natura.
Για παράδειγμα, μεταξύ των περιοχών Natura με υψόμετρο 500-1000 μ. το 52% αυτών έχει ταχύτητες ανέμου πάνω από 7 m/sec (από 12% πανελλαδικά). Στα υψόμετρα 1500-2000 μ. το ποσοστό αυτό αυξάνει σε 82% (από 45% πανελλαδικά).
