Μελέτη επιστημόνων από τη Χιλή και την Ισπανία δείχνει ότι η ηλιακή ενέργεια ενδέχεται να υπερτερήσει της παραδοσιακής γεωργίας στην Ισπανία μέσα στις επόμενες δύο δεκαετίες. Σύμφωνα με τα δεδομένα του Υπουργείου Γεωργίας για το 2024, τα φωτοβολταϊκά πάρκα καλύπτουν μόλις το 0,2% της καλλιεργήσιμης γης και το 0,12% της συνολικής έκτασης της χώρας, ενώ την ίδια περίοδο οι ελαιώνες αυξήθηκαν κατά 2,6% σε σχέση με το 2018.
Παρά το γεγονός ότι σήμερα η διαθεσιμότητα γης για ηλιακές εγκαταστάσεις δεν αποτελεί περιορισμό στην Ισπανία, σε άλλες χώρες η μεγάλη ανάπτυξη φωτοβολταϊκών εντείνει τον ανταγωνισμό για τη γη. Η SolarPower Europe εκτιμά ότι οι παγκόσμιες εγκαταστάσεις μπορεί να φτάσουν το 1 TW ετησίως μεταξύ 2025 και 2030, ενώ στην Ε.Ε. αναμένονται πάνω από 160 GW νέας ισχύος μέχρι το 2029, με πρωτοπόρους τη Γερμανία, την Ισπανία και την Ιταλία.
Η γεωργική γη αποτελεί ελκυστική επιλογή για φωτοβολταϊκά λόγω ευνοϊκής τοπογραφίας, υψηλής ηλιακής ακτινοβολίας και περιορισμένων φυσικών εμποδίων. Ωστόσο, η πιθανή υποκατάσταση της παραγωγής τροφίμων έχει οδηγήσει σε κανονιστικά μέτρα. Στην Ισπανία και την Ιταλία απαγορεύονται ή περιορίζονται οι μεγάλες ηλιακές εγκαταστάσεις σε γη υψηλής αγροτικής αξίας, ιδιαίτερα σε αρδευόμενες περιοχές, ενώ η Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) προσαρμόστηκε για να αποθαρρύνει την εγκατάλειψη της γεωργίας. Στην Ισπανία, τα αγροηλιακά έργα έγιναν επιλέξιμα για επιδοτήσεις ΚΑΠ από τον Οκτώβριο του 2024.
Η μελέτη χρησιμοποιεί ένα μοντέλο πραγματικών επιλογών (real options) για να αξιολογήσει την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε γεωργική γη, λαμβάνοντας υπόψη την αβεβαιότητα στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και το κόστος τεχνολογίας. Η ανάλυση δείχνει ότι το κόστος των φωτοβολταϊκών είναι ο κύριος παράγοντας αλλαγής χρήσης γης, με την πιθανή μετάβαση από γεωργική γη σε ηλιακή χρήση να πραγματοποιείται μέσα σε 16–21 χρόνια. Οι νότιες περιοχές, με υψηλότερη ηλιακή ακτινοβολία, θα δουν πρώτες την αλλαγή αυτή.
Η μελέτη επισημαίνει ότι η ηλιακή ενέργεια θα είναι πιο κερδοφόρα από την παραδοσιακή γεωργία σε λιγότερο από δύο δεκαετίες, ειδικά στη νότια Ισπανία. Παράλληλα, τονίζεται ότι η προσέγγιση πραγματικών επιλογών προσφέρει πιο ρεαλιστική αποτύπωση της λήψης αποφάσεων υπό αβεβαιότητα σε σχέση με τη συμβατική μέθοδο καθαρής παρούσας αξίας, η οποία τείνει να επιταχύνει την αλλαγή χρήσης γης κατά περίπου τέσσερα χρόνια.
Τα αποτελέσματα της μελέτης είναι κρίσιμα για αγρότες και πολιτικούς φορείς, καθώς παρέχουν καθοδήγηση για επενδυτικές αποφάσεις και πολιτικές που ισορροπούν την επέκταση της ηλιακής ενέργειας με την προστασία της γεωργικής παραγωγής.
Πηγή: pv-magazine
