Η Ευρώπη δεν αντιμετωπίζει πλέον έλλειμμα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά σοβαρές αδυναμίες στις ενεργειακές υποδομές, καθώς η ταχεία ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ξεπερνά την ικανότητα των δικτύων να μεταφέρουν και να αποθηκεύσουν την παραγόμενη ισχύ.
Σύμφωνα με ευρωπαϊκές εκτιμήσεις για το 2040, οι ανάγκες ενίσχυσης των διασυνοριακών ηλεκτρικών διασυνδέσεων αυξάνονται σημαντικά σε ολόκληρη την ήπειρο, ενώ παράλληλα απαιτούνται τεράστιες επενδύσεις σε αποθήκευση ενέργειας και νέα δίκτυα μεταφοράς.
Το βασικό πρόβλημα εντοπίζεται στις περιορισμένες διασυνδέσεις μεταξύ κρατών, που οδηγούν σε μεγάλες αποκλίσεις τιμών ηλεκτρικής ενέργειας. Σε αρκετές περιπτώσεις, περιοχές με υψηλή παραγωγή από ΑΠΕ αναγκάζονται να περικόπτουν φθηνή πράσινη ενέργεια, ενώ γειτονικές αγορές συνεχίζουν να στηρίζονται σε ακριβές μονάδες φυσικού αερίου λόγω αδυναμίας μεταφοράς ισχύος.
Παράλληλα, η περιορισμένη δυνατότητα αποθήκευσης εμποδίζει τη χρονική μεταφορά της παραγόμενης ενέργειας, ιδιαίτερα σε αγορές με υψηλή διείσδυση φωτοβολταϊκών και αιολικών πάρκων.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση εκτιμά ότι μέχρι το 2030 απαιτούνται επενδύσεις ύψους περίπου 584 δισ. ευρώ στα ηλεκτρικά δίκτυα, προκειμένου να στηριχθεί η ενεργειακή μετάβαση και να μειωθούν οι στρεβλώσεις στην αγορά ηλεκτρισμού.
Στο επίκεντρο του νέου ενεργειακού σχεδιασμού βρίσκονται οι γραμμές HVDC υψηλής τάσης συνεχούς ρεύματος, που επιτρέπουν τη μεταφορά μεγάλων ποσοτήτων ηλεκτρικής ενέργειας σε μεγάλες αποστάσεις με χαμηλότερες απώλειες, καθώς και η ανάπτυξη «έξυπνων» και πιο διασυνδεδεμένων δικτύων.
Ταυτόχρονα, η ενίσχυση των συστημάτων αποθήκευσης — μέσω μπαταριών μεγάλης κλίμακας και αντλησιοταμιευτικών έργων — θεωρείται κρίσιμη για την εξισορρόπηση της μεταβλητότητας των ΑΠΕ.
Η νέα πραγματικότητα στην ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας δείχνει ότι η ενεργειακή ασφάλεια δεν εξαρτάται πλέον μόνο από την παραγωγή καθαρής ενέργειας, αλλά κυρίως από τη δυνατότητα μεταφοράς και αποθήκευσής της εκεί όπου και όταν απαιτείται.
