Το δρόμο για ουσιαστικές και διευρυμένες ενισχύσεις, σε μια συγκυρία που η βιομηχανία, ένεκα της κρίσης στον Κόλπο δοκιμάζει τις αντοχές της δείχνει με βάση παράγοντες της ενεργοβόρου βιομηχανίας το Προσωρινό Πλαίσιο Κρατικών Ενισχύσεων για την Κρίση στη Μέση Ανατολή (METSAF) της ΕΕ που έχει διάρκεια έως το τέλος του έτους με ενδεχόμενο παράτασης. Συγκεκριμένα, μεταξύ άλλων προβλέπει επιδότηση του κόστους ενέργειας σε ποσοστό έως και 70% των επιπλέον δαπανών λόγω της αύξησης των τιμών, έναντι του 50% που προέβλεπε το προηγούμενο πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων (CISAF), αλλά και άλλες δράσεις κι όχι επενδύσεις σε ΑΠΕ, όπως με νόημα σημειώνουν από τη βιομηχανία. Κάτι που στην Ελλάδα ήταν στο "τραπέζι".
Σε μια συγκυρία που αν και οι τιμές ηλεκτρικού ρεύματος, λόγω ΑΠΕ, έχουν “φρενάρει” παρά το ότι η τιμή του φυσικού αερίου έχει εκτιναχθεί από τα 32 ευρώ στις 28/2 πριν από την έναρξη του πολέμου στα 48,8 ευρώ/MWh (το πρωί της Πέμπτης έχει ημερήσια άνοδο 3,94% και εβδομαδιαία 8%) το αίτημα για στήριξη παραμένει καθώς μάλιστα παραμένουν, μη ανταγωνιστικές οι τιμές ρεύματος και τα κόστη ενέργειας για τις βιομηχανίες. Υπάρχουν, δε, όπως σταθερά τονίζει και η ΕΒΙΚΕΝ και σημαντικές επιβαρύνσεις λόγω των Λογαριασμών Προσαυξήσεων.
Υπενθυμίζεται ότι ο Απρίλιος κλείνει με μέση τιμή χονδρικής στα 88,72 ευρώ, δηλαδή 7% κάτω από τα 95 ευρώ του Μαρτίου, παρά την κρίση στη Μ.Ανατολή.
‘Έτσι, όπως αναφέρουν πηγές της βιομηχανίας σειρά παίρνουν οι εθνικές αρχές για την ‘μετάφραση” του ευρωπαϊκού πλαισίου σε απτά μέτρα. Υπενθυμίζεται ότι ήδη η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει ένα πακέτο μέτρων. Το πακέτο, συνολικού ύψους περίπου 300 εκατ. ευρώ, που παρουσίασαν ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος και ο υφυπουργός ενέργειας Νίκος Τσάφος, στηρίζεται σε τρεις βασικούς άξονες: επιδοτήσεις για επενδύσεις εξοικονόμησης ενέργειας, ενίσχυση μέσω της αντιστάθμισης κόστους CO₂ και σημαντική μείωση των χρεώσεων Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ). Δεν περιλαμβάνει ωστόσο άμεση επιδότηση για τη μείωση του κόστους της ηλεκτρικής ενέργειας όπως είχε ζητήσει η ελληνική βιομηχανία κατά το πρότυπο των μέτρων ενίσχυσης της Ιταλίας ή της Γερμανίας, όπου και πάλι παραπέμπουν παράγοντες της βιομηχανίας ως παράδειγμα για ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο θωράκισης.
Το πλαίσιο της ΕΕ
Στο μεταξύ με βάση και τις σχετικές ανακοινώσεις, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε ένα προσωρινό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων που θα επιτρέψει στα κράτη μέλη να στηρίξουν την οικονομία της ΕΕ στο πλαίσιο της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Το Προσωρινό Πλαίσιο Κρατικών Ενισχύσεων (METSAF - (Middle East Temporary State Aid Framework), ) για την κρίση στη Μέση Ανατολή είναι ένα στοχευμένο και προσωρινό πλαίσιο για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κρίσης σε ορισμένους από τους πιο εκτεθειμένους τομείς της οικονομίας: γεωργία, αλιεία, μεταφορές και ενεργοβόρες βιομηχανίες.
Το METSAF θα ισχύει έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026. Κατά τη διάρκεια της περιόδου εφαρμογής του, η Επιτροπή θα επανεξετάζει το περιεχόμενο, το πεδίο εφαρμογής και τη διάρκεια του Πλαισίου, υπό το πρίσμα των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή και της γενικής οικονομικής κατάστασης.
Όπως αναφέρει η ανακοίνωση, ρνώ η μετάβαση προς μια καθαρή οικονομία παραμένει η μακροπρόθεσμη λύση για την προστασία των εταιρειών της ΕΕ από τις επιπτώσεις των παγκόσμιων ενεργειακών κρίσεων, το METSAF επιτρέπει στα κράτη μέλη να ενεργούν άμεσα για να διασφαλίσουν ότι η ανάπτυξη των εταιρειών που είναι πιο εκτεθειμένες δεν θα παρεμποδιστεί ανεπανόρθωτα από την τρέχουσα κρίση.
Για τον σκοπό αυτό, η στήριξη μπορεί να λάβει διάφορες μορφές για εταιρείες που δραστηριοποιούνται στους τομείς της γεωργίας, της αλιείας και των μεταφορών. Αυτό περιλαμβάνει ενισχύσεις που βασίζονται στην πραγματική κατανάλωση για την κάλυψη μέρους των αυξήσεων τιμών καυσίμων ή λιπασμάτων, καθώς και μια απλοποιημένη προσέγγιση για μικρά ποσά ενίσχυσης.
Το METSAF περιλαμβάνει επίσης μια προσωρινή προσαρμογή του Πλαισίου Κρατικών Ενισχύσεων της Συμφωνίας Καθαρής Βιομηχανίας (CISAF), η οποία επιτρέπει περαιτέρω ευελιξία και υψηλότερες εντάσεις ενίσχυσης για την αντιμετώπιση των αυξήσεων των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας.
- Για τη γεωργία, την αλιεία, τις χερσαίες μεταφορές (οδικές, σιδηροδρομικές και εσωτερικές πλωτές οδοί) και τις ενδοενωσιακές θαλάσσιες μεταφορές μικρών αποστάσεων, τα κράτη μέλη θα μπορούν να αντισταθμίσουν έως και το 70% του επιπλέον κόστους ενός δικαιούχου λόγω της αύξησης των τιμών των καυσίμων και των λιπασμάτων που προκλήθηκε από την κρίση. Η αύξηση της τιμής θα καθορίζεται από κάθε κράτος μέλος εξετάζοντας τη διαφορά μεταξύ της σχετικής τιμής αγοράς και μιας ισχύουσας ιστορικής τιμής αναφοράς. Το συνολικό επιπλέον κόστος θα υπολογίζεται στη συνέχεια με βάση την τρέχουσα ή την τελευταία κατανάλωση του δικαιούχου πριν από την κρίση.
- Για αυτούς τους τομείς, μια απλοποιημένη επιλογή θα διευκολύνει τους δικαιούχους να πληρούν τις προϋποθέσεις για την ενίσχυση.
Επιτρέπει στα κράτη μέλη να βαθμονομούν τα ποσά των μεμονωμένων ενισχύσεων με βάση στοιχεία όπως το μέγεθος και ο τύπος των δραστηριοτήτων των δικαιούχων, μια γενική εκτίμηση της κατανάλωσης καυσίμων στον τομέα ή άλλες σχετικές προσεγγιστικές μεταβλητές, αντί να χρειάζεται οι δικαιούχοι να προσκομίσουν λεπτομερή απόδειξη της πραγματικής τους κατανάλωσης. Σύμφωνα με αυτήν την επιλογή, κάθε δικαιούχος μπορεί να λάβει έως και 50.000 ευρώ.
- Για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες που είναι επιλέξιμες στο πλαίσιο προσωρινών προγραμμάτων ελάφρυνσης των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας σύμφωνα με το άρθρο 4.5 του CISAF, θα είναι δυνατή η αύξηση της έντασης της ενίσχυσης από 50% σε έως και 70% για το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας της επιλέξιμης κατανάλωσης. Αυτό μπορεί να καλύψει έως και 50% της συνολικής κατανάλωσης του δικαιούχου. Δεν θα απαιτείται πρόσθετη αύξηση των προσπαθειών απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές. Η σώρευση με ενισχύσεις που χορηγούνται βάσει των κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις του ΣΕΔΕ θα είναι δυνατή για έως και το ήμισυ του ποσού ενίσχυσης που χορηγείται στο πλαίσιο των προγραμμάτων CISAF του άρθρου 4.5.
Τα μέτρα στο πλαίσιο του METSAF θα πρέπει να κοινοποιούνται στην Επιτροπή. Το πλαίσιο θα επιτρέπει μια ταχεία διαδικασία έγκρισης.
Ανοιχτό το ενδεχόμενο επιδοτήσεων
Όπως μάλιστα αναφέρει η ανακοίνωση, η Επιτροπή είναι έτοιμη να αξιολογήσει, κατά περίπτωση και με την επιφύλαξη διαφόρων απαιτήσεων,προσωρινά μέτρα που μπορεί να περιλαμβάνουν την επιδότηση του κόστους καυσίμων για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας με καύση φυσικού αερίου, με σκοπό τη μείωση του συνολικού κόστους ηλεκτρικής ενέργειας.
Η ιστορία
Υπενθυμίζεται ότι στα συμπεράσματά του της 19ης Μαρτίου 2026, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ζήτησε στοχευμένα προσωρινά μέτρα για την
αντιμετώπιση των πρόσφατων αυξήσεων στις τιμές των εισαγόμενων ορυκτών καυσίμων. Επιπλέον, επαναλαμβάνοντας την επιστολή του Προέδρου της Επιτροπής της 16ης Μαρτίου 2026, το Συμβούλιο ζήτησε μέτρα για τη μείωση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας και την αντιμετώπιση της υπερβολικής αστάθειας βραχυπρόθεσμα. Το METSAF είναι μία από τις πρωτοβουλίες που πρότεινε η Επιτροπή για την αντιμετώπιση αυτών των ανησυχιών και ζητήθηκε η γνώμη των κρατών μελών σχετικά με τον σχεδιασμό του.
Το METSAF συμπληρώνει τις άφθονες δυνατότητες των κρατών μελών να θεσπίζουν μέτρα σύμφωνα με τους υφιστάμενους κανόνες της ΕΕ για τις κρατικές ενισχύσεις. Για παράδειγμα, οι κανόνες της ΕΕ για τις κρατικές ενισχύσεις επιτρέπουν στα κράτη μέλη να βοηθούν τις εταιρείες να αντιμετωπίζουν ελλείψεις ρευστότητας και να χρειάζονται επείγουσα βοήθεια διάσωσης.
Επιπλέον, το άρθρο 107(2)(β) της Συνθήκης για τη Λειτουργία της ΕΕ επιτρέπει στα κράτη μέλη να αποζημιώνουν τις εταιρείες για τη ζημία που προκαλείται άμεσα από ένα εξαιρετικό γεγονός.
Προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι επιπτώσεις της κρίσης στη Μέση Ανατολή, τα κράτη μέλη μπορούν να συνεχίσουν να βασίζονται στους ειδικούς κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις που ισχύουν για τους τομείς που καλύπτονται από το METSAF. Για τον γεωργικό τομέα, οι υπάρχουσες δυνατότητες περιλαμβάνουν τον κανονισμό απαλλαγής κατά κατηγορία για τη γεωργία ή τις κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις στους τομείς της γεωργίας και της δασοκομίας και στις αγροτικές περιοχές.
Για τον τομέα της αλιείας, οι ενισχύσεις μπορούν να εξαιρεθούν από την κοινοποίηση σύμφωνα με τον κανονισμό απαλλαγής κατά κατηγορία για την αλιεία ή να κοινοποιηθούν σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας.
Υπάρχουν επίσης αρκετές επιλογές για την υποστήριξη των οδικών και θαλάσσιων μεταφορών, όπως οι κανόνες για τις δημόσιες υπηρεσίες μεταφοράς επιβατών σιδηροδρομικώς και οδικώς, οι κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις στις θαλάσσιες μεταφορές, καθώς και ο γενικός κανονισμός απαλλαγής κατά κατηγορία.
Η Γερμανική εκδοχή
Στο μεταξύ παράγοντες της ενεργοβόρου βιομηχανίας παραπέμπουν στο “γερμανικό σχήμα” που εγκρίθηκε από την Κομισιόν ως πρότυπο για πιθανές “εν Ελλάδι” ανάλογες εφαρμογές.
Έτσι εστιάζουν στο ότι στη Γερμανία, μετά και το πράσινο φως της Κοσμιόν, οι δικαιούχοι υποχρεούνται να επενδύσουν τουλάχιστον το 50% του ποσού της ενίσχυσης που λαμβάνουν σε μέτρα απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές, μειώνοντας το κόστος του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας.
Οι επιλέξιμες επενδύσεις αφορούν:
(α) δυναμικότητα παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, μεταξύ άλλων μέσω Συμβάσεων Αγοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας («ΣΠΗ») για νέες ή εκσυγχρονισμένες εγκαταστάσεις παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές·
(β) μέτρα ενεργειακής απόδοσης που επηρεάζουν τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας·
(γ) μέτρα για την αύξηση της ευελιξίας στη ζήτηση ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας· και
(δ) μέτρα ηλεκτροδότησης, συμπεριλαμβανομένων των υποδομών πίσω από το σημείο σύνδεσης για την ενσωμάτωση συστημάτων ανανεώσιμης ενέργειας ή αποθήκευσης ενέργειας.
Ο ΛΠ3
Στο μεταξύ στην ενεργοβόρο βιομηχανία εστιάζουν και πάλι στο πώς μέσα από τη λειτουργία της Αγοράς Εξισορρόπησης στη βάση των στοιχείων του ΑΔΜΗΕ για την περίοδο 13/4-19/4, ο ΛΠ3 παραμένει ψηλά στο επίπεδο των 20€/MWh. Αυτό όπως αναφέρεται είναι απότοκο της ενεργοποίησης θερμικών μονάδων παρά τις υπερπροσφορές από Φ/Β.
