Εμφανή σημάδια επιβράδυνσης στην εξαργύρωση των επιταγών αποτυπώνουν τα στοιχεία του προγράμματος «Αλλάζω Σύστημα Θέρμανσης και Θερμοσίφωνα», τα οποία έχει αποκλειστικά στην κατοχή του το energymag.gr. Παρά το έντονο αρχικό ενδιαφέρον και τον μεγάλο αριθμό εγκεκριμένων αιτήσεων, ο ρυθμός υλοποίησης εμφανίζεται σαφώς χαμηλότερος των αρχικών προσδοκιών.
Σύμφωνα με τα αποκλειστικά στοιχεία, που έχει το energymag.gr στη διάθεσή του, η γεωγραφική κατανομή, αναδεικνύεται ως το βασικό «αγκάθι» του προγράμματος. Σε αρκετούς νομούς ανά την Ελλάδα καταγράφεται υψηλός αριθμός εγκεκριμένων αιτήσεων, χωρίς όμως αντίστοιχη πυκνότητα εγκεκριμένων προμηθευτών.
Αγροτικές και ημιαστικές περιοχές εμφανίζουν σημαντικό έλλειμμα διαθέσιμων συνεργαζόμενων επιχειρήσεων, γεγονός που δυσχεραίνει την απορρόφηση των vouchers και οδηγεί σε καθυστερήσεις ή ακόμη και αδυναμία υλοποίησης των παρεμβάσεων.
Αντίθετα, τα μεγάλα αστικά κέντρα συγκεντρώνουν δυσανάλογα μεγάλο ποσοστό προμηθευτών, χωρίς ωστόσο αυτό να αρκεί για την απρόσκοπτη υλοποίηση του προγράμματος.
Περιοχές με χαμηλό ενδιαφέρον παρά την πληθυσμιακή πυκνότητα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εικόνα που καταγράφεται στη Θεσσαλία, αλλά και στο κέντρο της Θεσσαλονίκης. Σε περιοχές όπου η διείσδυση του φυσικού αερίου είναι ιδιαίτερα υψηλή, το ενδιαφέρον των καταναλωτών για το πρόγραμμα εμφανίζεται σχεδόν αμελητέο.
Παρά τη μεγάλη πληθυσμιακή βάση και την ενεργή αγορά ενέργειας, οι καταναλωτές σε αυτές τις περιοχές φαίνεται να μην προχωρούν σε αλλαγή συστήματος θέρμανσης, γεγονός που αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στην ήδη εγκατεστημένη χρήση φυσικού αερίου και στη μειωμένη ανάγκη αντικατάστασης εξοπλισμού.
Δέσμευση επιταγών χωρίς αντίστοιχη εξαργύρωση
Τα στοιχεία δείχνουν ότι ο αριθμός των δεσμευμένων επιταγών υπερβαίνει αισθητά τις εξαργυρωμένες, τόσο στην κατηγορία των αντλιών θερμότητας όσο και στους ηλιακούς θερμοσίφωνες.
Η εικόνα αυτή υποδηλώνει ότι οι δικαιούχοι προχωρούν μεν στην επιλογή εξοπλισμού, ωστόσο η τελική εγκατάσταση και η ολοκλήρωση των έργων καθυστερεί. Η απόσταση μεταξύ δέσμευσης και εξαργύρωσης αποτελεί σαφή ένδειξη λειτουργικών δυσκολιών στην πράξη και όχι έλλειψης ενδιαφέροντος από την πλευρά των πολιτών.
Ενδεικτικά παραδείγματα από την πορεία του προγράμματος
Η μεγαλύτερη συγκέντρωση αιτήσεων πανελλαδικά καταγράφεται στην Αττική, με μεγάλο όμως όγκο επιταγών να παραμένει σε φάση δέσμευσης. Ενδεικτικά:
- Αττική
25.639 εγκεκριμένες αιτήσεις – 621 εγκεκριμένοι προμηθευτές - Θεσσαλονίκη
5.667 εγκεκριμένες αιτήσεις – 232 εγκεκριμένοι προμηθευτές - Αιτωλοακαρνανία
3.581 εγκεκριμένες αιτήσεις – 73 εγκεκριμένοι προμηθευτές - Χαλκιδική
1.352 εγκεκριμένες αιτήσεις – 25 εγκεκριμένοι προμηθευτές - Πιερία
1.472 εγκεκριμένες αιτήσεις – 28 εγκεκριμένοι προμηθευτές - Καστοριά
510 εγκεκριμένες αιτήσεις – 28 εγκεκριμένοι προμηθευτές
Τα παραπάνω παραδείγματα καταδεικνύουν τις έντονες ανισορροπίες μεταξύ ζήτησης και δυνατότητας υλοποίησης σε διαφορετικές περιοχές της χώρας.
Ο ρόλος του «Εξοικονομώ»
Ένας ακόμη παράγοντας που φαίνεται να λειτουργεί ανασταλτικά για το πρόγραμμα «Αλλάζω Σύστημα Θέρμανσης και Θερμοσίφωνα» είναι η παράλληλη λειτουργία του προγράμματος «Εξοικονομώ».
Το «Εξοικονομώ» προσφέρει επιδότηση σε ευρύτερο φάσμα παρεμβάσεων, όπως αντικατάσταση κουφωμάτων και θερμομόνωση, γεγονός που οδηγεί πολλούς ενδιαφερόμενους να αναβάλουν ή να εγκαταλείπουν την επιλογή αλλαγής συστήματος θέρμανσης μέσω του συγκεκριμένου voucher, αναμένοντας μια συνολικότερη ενεργειακή αναβάθμιση της κατοικίας τους.
Έλλειψη τεχνικού προσωπικού
Ένας ακόμη κρίσιμος παράγοντας, όπως αποκαλύπτουν πηγές της αγοράς στο energymag, είναι η έντονη έλλειψη εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού.
Η ανεύρεση τεχνικών για την εγκατάσταση ηλιακών θερμοσιφώνων και αντλιών θερμότητας αποδεικνύεται εξαιρετικά δύσκολη, ειδικά εκτός μεγάλων πόλεων. Το διαθέσιμο προσωπικό είναι περιορισμένο, με αποτέλεσμα αυξημένους χρόνους αναμονής, αδυναμία ταυτόχρονης εξυπηρέτησης μεγάλου αριθμού δικαιούχων και, τελικά, επιβράδυνση της συνολικής πορείας του προγράμματος.
Πρόκειται για ένα δομικό πρόβλημα της αγοράς, το οποίο, σύμφωνα με παράγοντες του κλάδου, δεν είχε ληφθεί επαρκώς υπόψη στον αρχικό σχεδιασμό.
Καθώς το πρόγραμμα προχωρά, καθίσταται σαφές ότι η επιτυχία του δεν εξαρτάται μόνο από τη χρηματοδότηση ή τη ζήτηση, αλλά από την επάρκεια προμηθευτών σε όλη τη χώρα, τη διαθεσιμότητα τεχνικού προσωπικού και τη λειτουργική ευελιξία του μηχανισμού υλοποίησης. Χωρίς στοχευμένες παρεμβάσεις, ο κίνδυνος συσσώρευσης ανενεργών vouchers παραμένει υπαρκτός.
