Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν προκαλεί σοκ στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, με την Ασία να αναμένεται να υποστεί το μεγαλύτερο πλήγμα.
Ανώτερος διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης του Ιράν δήλωσε το βράδυ της Δευτέρας ότι τα Στενά του Ορμούζ έχουν κλείσει και προειδοποίησε πως κάθε πλοίο που θα επιχειρήσει να διέλθει από την πλωτή οδό θα αποτελέσει στόχο, σύμφωνα με ιρανικά μέσα ενημέρωσης.
Ανάμεσα στο Ομάν και το Ιράν, τα Στενά λειτουργούν ως ζωτικής σημασίας αρτηρία για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου. Περίπου 13 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως διέρχονταν από εκεί το 2025, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 31% του συνόλου των θαλάσσιων ροών αργού, σύμφωνα με την εταιρεία ενεργειακών συμβούλων Kpler.
Ένα παρατεταμένο κλείσιμο των Στενών πιθανότατα θα οδηγούσε σε περαιτέρω άνοδο των τιμών του πετρελαίου, με ορισμένους αναλυτές να εκτιμούν ότι η τιμή θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 100 δολάρια ανά βαρέλι, όπως αναφέρει το CNBC. Το παγκόσμιο σημείο αναφοράς Brent κατέγραφε τελευταία άνοδο 2,6%, κοντά στα 80 δολάρια το βαρέλι — σχεδόν 10% υψηλότερα από τότε που ξέσπασε η σύγκρουση. Περίπου το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) που προέρχονται από τον Κόλπο βρίσκονται επίσης σε κίνδυνο, κυρίως εκείνες από το Κατάρ που διακινούνται μέσω των Στενών του Ορμούζ, σύμφωνα με την Kpler. Το Κατάρ, ένας από τους μεγαλύτερους παρόχους LNG παγκοσμίως, διέκοψε την παραγωγή τη Δευτέρα, αφού ιρανικά drones έπληξαν εγκαταστάσεις του στη Ras Laffan Industrial City και στη Mesaieed Industrial City.
Πως αναμένεται να επηρεαστούν όσοι εξαρτώνται από την ενέργεια του Κόλπου και τις αποστολές μέσω των Στενών του Ορμούζ;
Νότια Ασία: άμεση φυσική πίεση
Η Νότια Ασία θα αντιμετωπίσει τη σοβαρότερη διαταραχή, ιδιαίτερα όσον αφορά τις προμήθειες LNG, σύμφωνα με το CNBC. Το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αντιστοιχούν στο 99% των εισαγωγών LNG του Πακιστάν, στο 72% του Μπανγκλαντές και στο 53% της Ινδίας, σύμφωνα με στοιχεία της Kpler.Με περιορισμένες δυνατότητες αποθήκευσης και ευελιξία προμηθειών, το Πακιστάν και το Μπανγκλαντές είναι ιδιαίτερα ευάλωτα. Το Μπανγκλαντές ήδη αντιμετωπίζει σημαντικό διαρθρωτικό έλλειμμα φυσικού αερίου, που ξεπερνά τα 1.300 εκατομμύρια κυβικά πόδια ημερησίως, σύμφωνα με το Institute for Energy Economics and Financial Analysis.
Παρομοίως, περίπου το 60% των εισαγωγών πετρελαίου της Ινδίας προέρχεται από τη Μέση Ανατολή, σύμφωνα με την UBP. Ένας παρατεταμένος αποκλεισμός θα επιδείνωνε το κόστος εισαγωγών ενέργειας και τις πιέσεις στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών.
Κίνα: μεγάλη έκθεση αλλά επαρκές «μαξιλάρι»
Ένα κλείσιμο των Στενών θα δοκίμαζε την ενεργειακή ασφάλεια της Κίνας, όμως τα αποθέματα και οι εναλλακτικές πηγές προσφέρουν κάποια προστασία.
Η χώρα είναι ο μεγαλύτερος εισαγωγέας αργού πετρελαίου στον κόσμο και αγοράζει πάνω από το 80% του ιρανικού πετρελαίου, σύμφωνα με την Kpler. Περίπου το 30% των εισαγωγών LNG της προέρχεται από το Κατάρ και τα ΗΑΕ, ενώ περίπου το 40% των εισαγωγών πετρελαίου της διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, σύμφωνα με εκτιμήσεις της UBP. Σύμφωνα με την Kpler, τα αποθέματα LNG της Κίνας στα τέλη Φεβρουαρίου ανέρχονταν σε 7,6 εκατομμύρια τόνους, παρέχοντας βραχυπρόθεσμη κάλυψη. Ωστόσο, εάν η διακοπή παραταθεί, η Κίνα θα χρειαστεί να ανταγωνιστεί για φορτία από τον Ατλαντικό, γεγονός που θα περιορίσει την προσφορά στην περιοχή του Ειρηνικού και θα εντείνει τον ανταγωνισμό τιμών στην Ασία, ακόμη κι αν αποφευχθούν άμεσες ελλείψεις.
Η Σαουδική Αραβία έχει αυξήσει τις φορτώσεις αργού τις τελευταίες εβδομάδες, ενώ τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου που διατηρούν μεγάλες καταναλώτριες χώρες, όπως η Κίνα, θα μπορούσαν να προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση, ανέφερε η Rystad Energy.
Ιαπωνία και Νότια Κορέα
Η Μέση Ανατολή καλύπτει το 75% των εισαγωγών πετρελαίου της Ιαπωνίας και περίπου το 70% της Νότιας Κορέας, σύμφωνα με την UBP. Όσον αφορά το LNG, η έκθεσή τους στον Κόλπο είναι μικρότερη από αυτή της Νότιας Ασίας. Η Νότια Κορέα προμηθεύεται το 14% του LNG από το Κατάρ και τα ΗΑΕ, ενώ η Ιαπωνία το 6%, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Kpler.
Ακόμη και χωρίς άμεσες ελλείψεις, οι επιπτώσεις στις τιμές θα μπορούσαν να είναι σοβαρές. «Οικονομίες με υψηλή εξάρτηση από εισαγωγές ενέργειας, όπως η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα και η Ταϊβάν, είναι πιο εκτεθειμένες σε σοκ προσφοράς», δήλωσε η Shier Lee Lim της Convera.
Τα αποθέματα είναι επίσης περιορισμένα: η Νότια Κορέα διαθέτει περίπου 3,5 εκατομμύρια τόνους LNG και η Ιαπωνία περίπου 4,4 εκατομμύρια τόνους, επαρκή για περίπου δύο έως τέσσερις εβδομάδες σταθερής ζήτησης, σύμφωνα με την Kpler.
Οι καθαρές εισαγωγές πετρελαίου της Νότιας Κορέας αντιστοιχούν στο 2,7% του ΑΕΠ της, με τη Nomura να τη συγκαταλέγει στις πιο ευάλωτες χώρες όσον αφορά το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών.
Νοτιοανατολική Ασία
Σε μεγάλο μέρος της Νοτιοανατολικής Ασίας, το πρώτο πλήγμα αφορά την αύξηση του κόστους και όχι άμεσες ελλείψεις, σύμφωνα με ειδικούς του κλάδου. Οι αγοραστές LNG που βασίζονται στην αγορά spot θα αντιμετωπίσουν σημαντικά υψηλότερο κόστος αντικατάστασης, καθώς η Ασία θα ανταγωνίζεται την Ευρώπη για φορτία από τον Ατλαντικό, ανέφερε ο Katayama. Η Ταϊλάνδη ξεχωρίζει ως μία από τις μεγαλύτερες «χαμένες» από την άνοδο των τιμών πετρελαίου στο πλαίσιο ανάλυσης της Nomura, καθώς το εξωτερικό πλήγμα είναι μεγάλο και άμεσο: διαθέτει τις μεγαλύτερες καθαρές εισαγωγές πετρελαίου στην Ασία (4,7% του ΑΕΠ), και κάθε αύξηση 10% στην τιμή του πετρελαίου επιδεινώνει το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών κατά περίπου 0,5 ποσοστιαία μονάδα του ΑΕΠ.
