Οι αγορές πετρελαίου προετοιμάζονται για ένα πιθανό σοκ στην προσφορά, μετά τα αμερικανικά πλήγματα κατά του Ιράν το Σαββατοκύριακο, τα οποία αναζωπύρωσαν τους φόβους ότι ενδέχεται να διαταραχθούν οι ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Το μεγαλύτερο ερώτημα είναι κατά πόσο οι εντάσεις θα μπορούσαν να κλιμακωθούν σε μια παρατεταμένη διακοπή των εξαγωγών από τον Κόλπο. «Σε αυτό το σημείο, φαίνεται ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μια πλήρους κλίμακας στρατιωτική σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, κάτι που θα ήταν πρωτοφανές και του οποίου η πορεία είναι αδύνατο να εκτιμηθεί», δήλωσε η Vandana Hari, διευθύνουσα σύμβουλος της εταιρείας ενεργειακών ερευνών Vanda Insights στο CNBC. «Αν συνεχιστεί για ημέρες, με το Ιράν και τους συμμάχους του να ανταποδίδουν στο μέγιστο βαθμό, τότε αντιμετωπίζουμε τα χειρότερα σενάρια για το πετρέλαιο, συμπεριλαμβανομένης μιας μεγάλης διαταραχής των ροών στη Μέση Ανατολή», πρόσθεσε, εκτός εάν οι ΗΠΑ καταφέρουν προληπτικά να αφοπλίσουν το ιρανικό ναυτικό και τις ένοπλες δυνάμεις, καθώς και να διασφαλίσουν ότι η κίνηση των δεξαμενόπλοιων μέσω των Στενών του Ορμούζ θα συνεχιστεί κανονικά.
Με την ένταση να κλιμακώνεται, η προσοχή έχει στραφεί εκ νέου στα Στενά του Ορμούζ, όπου οποιαδήποτε διαταραχή θα είχε άμεσες και δυσανάλογα μεγάλες συνέπειες για τις παγκόσμιες ροές πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Το στενό, που βρίσκεται ανάμεσα στο Ομάν και το Ιράν, αποτελεί κρίσιμη διαμετακομιστική οδό — και πιθανό σημείο «ασφυξίας» — για το παγκόσμιο αργό πετρέλαιο, με περίπου 13 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως να διέρχονται από εκεί το 2025, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 31% του συνόλου των θαλάσσιων ροών πετρελαίου, σύμφωνα με στοιχεία της Kpler. Συνδέει μεγάλους παραγωγούς του Κόλπου, όπως η Σαουδική Αραβία, το Ιράν, το Ιράκ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, με τον Κόλπο του Ομάν και την Αραβική Θάλασσα.
Το Reuters μετέδωσε το Σάββατο ότι αξιωματούχος της ναυτικής αποστολής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Aspides, δήλωσε πως εμπορικά πλοία έλαβαν μηνύματα μέσω ραδιοσυχνοτήτων VHF από τους Φρουρούς της Επανάστασης του Ιράν, τα οποία προειδοποιούσαν ότι «κανένα πλοίο δεν επιτρέπεται να περάσει από τα Στενά του Ορμούζ». Ο αξιωματούχος ανέφερε ότι η Τεχεράνη δεν έχει επιβεβαιώσει επίσημα κάποια οδηγία για το κλείσιμο της πλωτής οδού. Οι πρώτες ενδείξεις κάνουν λόγο για ευρύτερης κλίμακας επίθεση κατά του Ιράν, με αντεπιθέσεις που θα μπορούσαν να κλιμακωθούν και να εμπλέξουν πολλές χώρες του Κόλπου. Το Reuters σημείωσε ότι το Ιράν έχει επανειλημμένα απειλήσει στο παρελθόν να μπλοκάρει το στενό πέρασμα ως απάντηση σε επιθέσεις εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Ο Bob McNally, πρόεδρος της Rapidan Energy Group, ο οποίος είχε προειδοποιήσει πελάτες του εδώ και εβδομάδες ότι η πιθανότητα σύγκρουσης έφτανε το 75%, χαρακτήρισε την εξέλιξη «πολύ σοβαρή» για τις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου, δεδομένης της εξάρτησής τους από την παραγωγή και τις ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ. Το βασικότερο ερώτημα είναι η διάρκεια, υπογράμμισαν αναλυτές της αγοράς. Το μέγεθος οποιασδήποτε εκτίναξης στις τιμές του πετρελαίου και του LNG θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια και την έκταση τυχόν διαταραχών στην παραγωγή και τις ροές του Κόλπου, δήλωσε ο McNally. Οι αναλυτές αναφέρουν ότι τα πιθανά σενάρια κυμαίνονται από περιορισμένες διαταραχές στις ιρανικές εξαγωγές έως έναν πλήρη αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ.
Ο εφιάλτης για τις παγκόσμιες αγορές δεν είναι μόνο η απώλεια ιρανικών βαρελιών, αλλά μια ευρύτερη διαταραχή της ναυσιπλοΐας μέσω του στενού. «Οι πρώτες ενδείξεις δείχνουν επίθεση ευρύτερης κλίμακας στο Ιράν, με αντεπιθέσεις που θα μπορούσαν να κλιμακωθούν και να εμπλέξουν πολλές χώρες του Κόλπου», δήλωσε ο Saul Kavonic, επικεφαλής ενεργειακών ερευνών στην MST Marquee. Ο Kavonic σημείωσε ότι οι αγορές αρχικά θα τιμολογήσουν ένα φάσμα κινδύνων — από την απώλεια έως και 2 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως από τις ιρανικές εξαγωγές έως επιθέσεις σε περιφερειακές υποδομές ή, στο ακραίο σενάριο, διακοπή της διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ. «Αν το ιρανικό καθεστώς αισθανθεί ότι αντιμετωπίζει υπαρξιακή απειλή, δεν μπορεί να αποκλειστεί η προσπάθεια αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ», είπε, προσθέτοντας ωστόσο ότι οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους πιθανότατα θα αναπτύξουν στρατιωτικές συνοδείες για την προστασία των θαλάσσιων οδών. Εάν το Ιράν καταφέρει να κλείσει τα Στενά, οι επιπτώσεις για τις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου θα μπορούσαν να είναι σοβαρές. «Αυτό θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα σενάριο τριπλάσιας σοβαρότητας από το αραβικό πετρελαϊκό εμπάργκο και την ιρανική επανάσταση της δεκαετίας του 1970, οδηγώντας τις τιμές του πετρελαίου σε τριψήφια επίπεδα, ενώ οι τιμές του LNG θα επανεξετάσουν τα ιστορικά υψηλά του 2022», σημείωσε ο Kavonic.
