Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ επιτέθηκαν στο Ιράν σήμερα Σάββατο, σε μια εξέλιξη που θα μπορούσε να οδηγήσει στο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ — μιας βασικής οδού εξαγωγής πετρελαίου — για αρκετές ημέρες.
Τι είναι τα στενά του Ορμούζ;
Τα στενά βρίσκονται ανάμεσα στο Ομάν και το Ιράν και συνδέουν τον Περσικό Κόλπο στα βόρεια με τον Κόλπο του Ομάν στα νότια και, στη συνέχεια, με την Αραβική Θάλασσα. Έχουν πλάτος 21 μίλια (33 χλμ.) στο στενότερο σημείο τους, ενώ η ναυτιλιακή λωρίδα έχει πλάτος μόλις 2 μίλια (3 χλμ.) προς κάθε κατεύθυνση.
Γιατί είναι σημαντικά;
Περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου διέρχεται από τα στενά.
Περισσότερα από 20 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου, συμπυκνωμάτων και καυσίμων περνούσαν καθημερινά κατά μέσο όρο από τα στενά την περασμένη χρονιά, σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας αναλύσεων Vortexa.
Τα μέλη του OPEC — Σαουδική Αραβία, Ιράν, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Κουβέιτ και Ιράκ — εξάγουν το μεγαλύτερο μέρος του αργού πετρελαίου τους μέσω των στενών, κυρίως προς την Ασία.
Το Κατάρ, ένας από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς υγροποιημένου φυσικού αερίου στον κόσμο, αποστέλλει σχεδόν όλο το LNG του μέσω των στενών.
Οι κορυφαίοι παραγωγοί του OPEC+, Σαουδική Αραβία και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, αύξησαν τις εξαγωγές πετρελαίου τις τελευταίες ημέρες στο πλαίσιο σχεδίων έκτακτης ανάγκης.
Τα ΗΑΕ και η Σαουδική Αραβία έχουν επιδιώξει την εξεύρεση εναλλακτικών διαδρομών ώστε να παρακάμπτουν τα στενά. Περίπου 2,6 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως αχρησιμοποίητης δυναμικότητας από υφιστάμενους αγωγούς των δύο χωρών θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την παράκαμψη του Ορμούζ, σύμφωνα με την Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ τον Ιούνιο του περασμένου έτους.
Ο Πέμπτος Στόλος των ΗΠΑ, με έδρα το Μπαχρέιν, έχει αναλάβει την προστασία της εμπορικής ναυσιπλοΐας στην περιοχή.
Ιστορικό εντάσεων
Το 1973, οι αραβικές πετρελαιοπαραγωγές χώρες, με επικεφαλής τη Σαουδική Αραβία, επέβαλαν εμπάργκο πετρελαίου στους δυτικούς υποστηρικτές του Ισραήλ κατά τον πόλεμό του με την Αίγυπτο.
Ενώ τότε οι δυτικές χώρες ήταν οι κύριοι αγοραστές πετρελαίου της Μέσης Ανατολής, σήμερα η Ασία αποτελεί τον βασικό αγοραστή του αργού πετρελαίου του OPEC, με τις ΗΠΑ να είναι πλέον σημαντικός παραγωγός και εξαγωγέας.
Κατά τον πόλεμο Ιράν-Ιράκ (1980-1988), οι δύο πλευρές επιχείρησαν να διαταράξουν τις εξαγωγές η μία της άλλης, σε αυτό που ονομάστηκε «Πόλεμος των Τάνκερ».
Τον Ιανουάριο του 2012, το Ιράν απείλησε να αποκλείσει τα στενά ως αντίποινα για τις αμερικανικές και ευρωπαϊκές κυρώσεις. Τον Μάιο του 2019, τέσσερα πλοία — μεταξύ αυτών δύο σαουδαραβικά πετρελαιοφόρα — δέχθηκαν επίθεση στα ανοικτά των ακτών των ΗΑΕ, έξω από τα Στενά του Ορμούζ.
Τρία πλοία, δύο το 2023 και ένα το 2024, κατασχέθηκαν από το Ιράν κοντά ή μέσα στα στενά. Ορισμένες από αυτές τις κατασχέσεις ακολούθησαν κατασχέσεις δεξαμενόπλοιων που σχετίζονταν με το Ιράν από τις ΗΠΑ. Πέρυσι, το Ιράν εξέτασε το ενδεχόμενο να κλείσει τα στενά μετά από αμερικανικές επιθέσεις σε πυρηνικές του εγκαταστάσεις.
