Ένα νέο κύμα έντονης νευρικότητας διατρέχει τις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης, καθώς ο συνδυασμός υψηλών θερμοκρασιών, αυξημένης ζήτησης για ψύξη και περιορισμένης διαθεσιμότητας υδροηλεκτρικής και πυρηνικής παραγωγής επαναφέρει στην περιοχή εικόνες ακραίων τιμών.
Το θέμα βρίσκεται ψηλά στην ενεργειακή επικαιρότητα των τελευταίων ωρών στις χώρες της περιοχής, καθώς οι τιμές στη χονδρεμπορική αγορά ξεπέρασαν μέσα στην εβδομάδα ακόμη και τα 700 ευρώ ανά μεγαβατώρα σε συγκεκριμένες ώρες.
Η μεγαλύτερη πίεση καταγράφηκε στη Σλοβενία, όπου η τιμή στη day-ahead αγορά έφθασε τα 717,75 ευρώ/MWh σε δεκαπεντάλεπτη περίοδο, ενώ στην Κροατία καταγράφηκαν επίπεδα έως 657,13 ευρώ/MWh.
Η Ρουμανία βρέθηκε επίσης αντιμέτωπη με εξαιρετικά υψηλές βραδινές τιμές, που έφθασαν τα 569,73 ευρώ/MWh, ενώ στην Ουγγαρία οι αντίστοιχες κορυφές κινήθηκαν μεταξύ 540 και 546 ευρώ/MWh.
Πρόκειται για ένα επεισόδιο που επαναφέρει στο προσκήνιο το πρόβλημα της «ακριβής γειτονιάς» της Ευρώπης. Σλοβενία, Κροατία, Ουγγαρία και Ρουμανία αποδεικνύονται ιδιαίτερα ευάλωτες όταν συμπίπτουν υψηλή κατανάλωση, μειωμένη υδροηλεκτρική παραγωγή και προβλήματα ή περιορισμοί στην πυρηνική ηλεκτροπαραγωγή.
Η λειψυδρία αλλάζει τις ισορροπίες
Κοινός παρονομαστής των αναλύσεων που δημοσιεύονται στην περιοχή είναι πλέον το νερό.
Η πτώση της στάθμης των ποταμών και γενικότερα οι συνθήκες ξηρασίας περιορίζουν την παραγωγή των υδροηλεκτρικών σταθμών, την ώρα ακριβώς που η ζήτηση αυξάνεται λόγω του καύσωνα.
Ταυτόχρονα, οι υψηλές θερμοκρασίες και οι χαμηλές στάθμες των ποταμών μπορούν να δημιουργήσουν πρόσθετους περιορισμούς στη λειτουργία θερμικών και πυρηνικών μονάδων που εξαρτώνται από το νερό για την ψύξη τους.
Η εικόνα είναι χαρακτηριστική της στενής πλέον διασύνδεσης των αγορών της περιοχής. Όταν μειώνεται η διαθέσιμη φθηνή παραγωγή σε μία ή περισσότερες χώρες, η πίεση μεταδίδεται μέσω των διασυνδέσεων στις γειτονικές αγορές.
Η Σλοβενία στην κορυφή
Ενδεικτικό της έντασης του φαινομένου είναι ότι σε ανάλυση των επτά βασικών χρηματιστηρίων ηλεκτρικής ενέργειας της Νοτιοανατολικής Ευρώπης για την περίοδο 31 Ιουλίου έως 6 Αυγούστου διαπιστώθηκε αύξηση των τιμών κατά περίπου 50% έως 100% σε σχέση με τις προηγούμενες εβδομάδες.
Στην έρευνα περιλαμβάνονται η Σλοβενία, η Κροατία, η Ελλάδα, η Ουγγαρία, η Βουλγαρία, η Ρουμανία και η Σερβία.
Οι υψηλότερες ακραίες τιμές καταγράφηκαν σε Σλοβενία και Κροατία, ενώ χαμηλότερα κινήθηκαν Ελλάδα και Βουλγαρία.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία για την ελληνική αγορά, καθώς επιβεβαιώνει ότι η άνοδος των τιμών που καταγράφηκε τις προηγούμενες ημέρες στην Ελλάδα δεν αποτελεί ένα απομονωμένο ελληνικό φαινόμενο, αλλά μέρος μιας πολύ ευρύτερης περιφερειακής αναταραχής.
Απότομη αποκλιμάκωση το Σάββατο
Η εικόνα άλλαξε πάντως αισθητά σήμερα, Σάββατο 8 Αυγούστου, καθώς η χαμηλότερη ζήτηση του Σαββατοκύριακου επέτρεψε στις τιμές να υποχωρήσουν απότομα.
Στη Σλοβενία η μέση τιμή διαμορφώνεται περίπου στα 117 ευρώ/MWh, μειωμένη κατά 26,1%, και στην Κροατία στα 116 ευρώ/MWh, με πτώση 26,6%.
Στην Αυστρία η μέση τιμή βρίσκεται κοντά στα 115 ευρώ/MWh, στη Ρουμανία στα 114 ευρώ/MWh και στην Ουγγαρία περίπου στα 113 ευρώ/MWh.
Ακολουθούν η Σλοβακία και η Πολωνία με περίπου 111 ευρώ/MWh, ενώ Ελλάδα και Βουλγαρία βρίσκονται κοντά στα 110 ευρώ/MWh.
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η ημερήσια αποκλιμάκωση στη Σερβία, όπου η μέση τιμή υποχώρησε περίπου στα 108 ευρώ/MWh, σχεδόν 40% χαμηλότερα.
Η Τσεχία κινείται επίσης χαμηλότερα, περίπου στα 107 ευρώ/MWh.
Η σημερινή εικόνα επομένως εμφανίζει εντυπωσιακή σύγκλιση των αγορών της περιοχής στην περιοχή των 107-117 ευρώ/MWh, μετά τις μεγάλες αποκλίσεις και τις ακραίες βραδινές τιμές των προηγούμενων ημερών.
Η αποκλιμάκωση του Σαββάτου δεν θεωρείται από μόνη της ένδειξη επιστροφής στην κανονικότητα.
Οι τιμές του Ιουλίου είχαν ήδη κινηθεί ανοδικά στην Κεντρική Ευρώπη. Η μέση τιμή της Πολωνίας βρέθηκε περίπου στα 113 ευρώ/MWh, της Σλοβακίας στα 119,4 ευρώ/MWh και της Ουγγαρίας στα 123 ευρώ/MWh, υψηλότερα από τον Ιούνιο.
Συνολικά στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι τιμές της day-ahead αγοράς τον Ιούλιο ήταν κατά περίπου 10 έως 20 ευρώ/MWh υψηλότερες από έναν χρόνο νωρίτερα, παρά το γεγονός ότι αυξήθηκε η συνολική ηλεκτροπαραγωγή.
Αυτό είναι ίσως και το σημαντικότερο μήνυμα που έρχεται από τις αγορές της Κεντρικής Ευρώπης και των Βαλκανίων.
Η περιοχή μπαίνει στο δεύτερο μισό του καλοκαιριού με περιορισμένα υδάτινα αποθέματα, υψηλές θερμοκρασίες, αυξημένη χρήση φυσικού αερίου και μεγαλύτερη εξάρτηση από τις διασυνοριακές ροές.
Και το κρίσιμο πρόβλημα δεν βρίσκεται τόσο στη μέση ημερήσια τιμή όσο στις βραδινές ώρες.
Όταν υποχωρεί απότομα η φωτοβολταϊκή παραγωγή, η ζήτηση παραμένει υψηλή λόγω των κλιματιστικών και τα υδροηλεκτρικά δεν διαθέτουν αρκετό νερό για να καλύψουν γρήγορα το κενό, οι αγορές μπορούν μέσα σε λίγα δεκαπεντάλεπτα να περάσουν από σχετικά φυσιολογικές τιμές σε επίπεδα των 500, 600 ή ακόμη και 700 ευρώ/MWh.
Ακριβώς αυτή η συμπεριφορά καταγράφηκε τις τελευταίες ημέρες από τη Βουδαπέστη και το Βουκουρέστι μέχρι το Ζάγκρεμπ και τη Λιουμπλιάνα.
Για την Ελλάδα, η εξέλιξη έχει διπλή ανάγνωση. Από τη μία πλευρά, η εγχώρια αγορά εμφανίζεται αυτές τις ημέρες σχετικά καλύτερα τοποθετημένη από ορισμένες βορειότερες αγορές της περιοχής. Από την άλλη, όσο η Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη παραμένουν σε καθεστώς υψηλών τιμών και αυξημένης ζήτησης, οι ανοδικές πιέσεις μπορούν εύκολα να μεταδοθούν προς τον Νότο μέσω των διασυνδέσεων.
