Με σημαντικές τεχνικές εκκρεμότητες και προσωρινές ρυθμίσεις ξεκινά την 1η Φεβρουαρίου η εφαρμογή της δυναμικής, της λεγόμενης «πορτοκαλί» τιμολόγησης ηλεκτρικής ενέργειας. Παρότι το νέο μοντέλο φιλοδοξεί να συνδέσει άμεσα την κατανάλωση με τις διακυμάνσεις της χονδρεμπορικής αγοράς, οι αναγκαίες υποδομές που θα το υποστήριζαν πλήρως δεν έχουν ακόμη ωριμάσει.
Η δυναμική τιμολόγηση βασίζεται στην ύπαρξη έξυπνων μετρητών που καταγράφουν την κατανάλωση ανά 15 λεπτά, μεταδίδουν τα δεδομένα με υψηλή συχνότητα και επιτρέπουν τόσο στους προμηθευτές όσο και στους καταναλωτές να αντιδρούν σχεδόν σε πραγματικό χρόνο στις μεταβολές των τιμών. Στην πράξη, ωστόσο, το σύστημα απέχει ακόμη από αυτή την εικόνα.
Υποχρέωση εφαρμογής πριν από την πλήρη ετοιμότητα
Με υπουργική απόφαση που εκδόθηκε τον Δεκέμβριο, οι προμηθευτές με περισσότερους από 200.000 πελάτες καλούνται να διαθέσουν δυναμικά τιμολόγια από την 1η Φεβρουαρίου για μεγάλους καταναλωτές και από την 1η Απριλίου για τους μικρότερους. Η ρύθμιση ευθυγραμμίζεται με το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο, το οποίο προβλέπει συχνή αποστολή μετρητικών δεδομένων και σχεδόν άμεση ενημέρωση των καταναλωτών.
Ωστόσο, από τα επίσημα έγγραφα προκύπτει ότι το πληροφοριακό και μετρητικό οικοσύστημα δεν είναι ακόμη σε θέση να υποστηρίξει πλήρως τις απαιτήσεις αυτές.
Η εικόνα των (όχι και τόσο) «έξυπνων» μετρητών
Σύμφωνα με την εισήγηση του ΔΕΔΔΗΕ προς τη ΡΑΑΕΥ και τις σχετικές απαντήσεις που ενσωματώθηκαν στην εγκριτική απόφαση της Αρχής, οι έξυπνοι μετρητές που έχουν εγκατασταθεί μέχρι σήμερα μπορούν να υποστηρίξουν τη δυναμική τιμολόγηση μόνο «υπό προϋποθέσεις».
Μέχρι στιγμής έχουν τοποθετηθεί περίπου 1,3 εκατ. μετρητές, στο πλαίσιο του συνολικού προγράμματος αντικατάστασης 7,5 εκατ. αναλογικών μετρητών έως το 2030, προϋπολογισμού άνω του 1,1 δισ. ευρώ. Παρ’ όλα αυτά, περίπου 330.000 μετρητές, που προμηθεύτηκαν πριν από την ενσωμάτωση της Οδηγίας 2019/944, δεν διαθέτουν τον εξοπλισμό για παροχή δεδομένων σχεδόν σε πραγματικό χρόνο.
Σε περίπου 225.000 μετρητές υπάρχουν πιστοποιημένα δεδομένα 15λέπτου, τα οποία όμως δεν αποστέλλονται στους προμηθευτές με την απαιτούμενη συχνότητα, λόγω περιορισμών του υφιστάμενου συστήματος backoffice.
Για τους υπόλοιπους, παρότι υπάρχει δυνατότητα λεπτομερούς καταγραφής, τα πιστοποιημένα δεδομένα δεν διατίθενται σήμερα συστηματικά στην αγορά.
Σύμφωνα με τον ΔΕΔΔΗΕ, το νέο ολοκληρωμένο σύστημα backoffice που θα επιλύσει τα προβλήματα αυτά τοποθετείται χρονικά στις αρχές του 2026.
Πρόσθετος εξοπλισμός και μεταβατικές λύσεις
Για ένα σημαντικό μέρος των μετρητών απαιτείται η εγκατάσταση πρόσθετου εξοπλισμού τύπου H1 Dongle, ώστε να καταστεί δυνατή η παροχή δεδομένων με τις απαιτούμενες προδιαγραφές. Στο Σχέδιο Ανάπτυξης Δικτύου 2024-2028 έχει εγκριθεί έργο για την προμήθεια και εγκατάσταση 2,3 εκατ. τέτοιων συσκευών σε όλη τη χώρα, με την εγκατάστασή τους να γίνεται κατόπιν αιτήματος του καταναλωτή προς τον Διαχειριστή.
Παράλληλα, η ΡΑΑΕΥ επιχειρεί να γεφυρώσει το μεταβατικό κενό, προβλέποντας περίοδο πέντε μηνών κατά την οποία τα πιστοποιημένα μετρητικά δεδομένα θα αποστέλλονται στους προμηθευτές έως τη 10η ημέρα του επόμενου μήνα. Πρόκειται για μια λύση ανάγκης, που επιτρέπει την τυπική εφαρμογή των δυναμικών τιμολογίων, χωρίς όμως τη συνεχή ροή δεδομένων που τα χαρακτηρίζει.
Ένα μοντέλο σε φάση δοκιμής
Το αποτέλεσμα είναι ένα θεσμικό και τεχνικό παράδοξο, καθώς η αγορά καλείται να εφαρμόσει δυναμική τιμολόγηση χωρίς δυναμικά δεδομένα, οι «έξυπνοι» μετρητές δεν αξιοποιούνται πλήρως και οι καταναλωτές δεν διαθέτουν ακόμη την πληροφόρηση που θα τους επέτρεπε να μεταβάλλουν ουσιαστικά τη συμπεριφορά τους.
Η 1η Φεβρουαρίου σηματοδοτεί έτσι περισσότερο την έναρξη μιας μεταβατικής φάσης, παρά την πλήρη λειτουργία ενός ώριμου μοντέλου δυναμικής τιμολόγησης, με το πραγματικό τεστ να μετατίθεται χρονικά για την περίοδο μετά την αναβάθμιση των υποδομών.
