Νέα ώθηση στη συνεργασία του με την Ευρωπαϊκή Ένωση στον ενεργειακό τομέα επιδιώκει το Αζερμπαϊτζάν, με την αύξηση των εξαγωγών φυσικού αερίου προς την ευρωπαϊκή αγορά να βρίσκεται στο επίκεντρο του επόμενου Υψηλού Επιπέδου Ενεργειακού Διαλόγου, ο οποίος αναμένεται να πραγματοποιηθεί μέσα στις επόμενες εβδομάδες.
Όπως ανέφερε ο υφυπουργός Ενέργειας του Αζερμπαϊτζάν, Ορχάν Ζεϊνάλοφ, η χώρα εξάγει σήμερα περίπου 25 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου σε 16 χώρες, μεταξύ των οποίων 10 κράτη-μέλη της ΕΕ, ενώ παράλληλα πραγματοποιεί εξαγωγές αργού πετρελαίου σε 25 χώρες.
Το Αζερμπαϊτζάν επιδιώκει να αυξήσει περαιτέρω τις ποσότητες που κατευθύνονται προς την Ευρώπη, αξιοποιώντας διαφορετικές οδούς μεταφοράς και νέες ενεργειακές υποδομές. Στο πλαίσιο αυτό, η χώρα έχει ήδη πραγματοποιήσει δοκιμαστική αποστολή φυσικού αερίου προς την Ουκρανία μέσω του Διαβαλκανικού Αγωγού, που αποτελεί τμήμα του Κάθετου Διαδρόμου.
Παράλληλα, από τις αρχές του 2026 το Αζερμπαϊτζάν έχει διευρύνει την παρουσία του στην ευρωπαϊκή αγορά, ξεκινώντας εξαγωγές προς τη Γερμανία και την Αυστρία. Νέα αγορά αποτελεί και η Συρία, όπου οι εξαγωγές ξεκίνησαν το 2025 και ανέρχονται σήμερα σε περίπου 0,5 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως. Σύμφωνα με τον Ζεϊνάλοφ, υπάρχουν περιθώρια αύξησης των ποσοτήτων, καθώς η χώρα αναμένεται να αυξήσει τις ανάγκες της λόγω της επέκτασης της ηλεκτροδότησης.
Στόχος τα 20 δισ. κυβικά μέτρα
Η αύξηση των εξαγωγών προς την ΕΕ συνδέεται άμεσα με τον στόχο που έχει τεθεί από το 2022, όταν Βρυξέλλες και Μπακού συμφώνησαν να αυξήσουν τις προμήθειες φυσικού αερίου μέσω του Νότιου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου σε τουλάχιστον 20 δισ. κυβικά μέτρα τον χρόνο έως το 2027.
Οι εξαγωγές φυσικού αερίου του Αζερμπαϊτζάν προς την Ευρώπη αυξήθηκαν από περίπου 8,1 δισ. κυβικά μέτρα το 2021 σε 12,8 δισ. κυβικά μέτρα το 2025. Από το 2026 ξεκινά η πρώτη φάση επέκτασης της δυναμικότητας του TAP, η οποία θα επιτρέψει τη μεταφορά επιπλέον 1,2 δισ. κυβικών μέτρων φυσικού αερίου ετησίως.
Για την επίτευξη του στόχου των 20 δισ. κυβικών μέτρων, ωστόσο, απαιτούνται μεγαλύτερες επενδύσεις στις υποδομές, καθώς και χρηματοδότηση από την ΕΕ και νέες μακροπρόθεσμες δεσμεύσεις δυναμικότητας.
Επενδύσεις 2,6 δισ. δολαρίων στις ΑΠΕ
Παράλληλα με το φυσικό αέριο, το Αζερμπαϊτζάν επιταχύνει την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Στις τελευταίες επενδύσεις περιλαμβάνεται φωτοβολταϊκό πάρκο ισχύος 100 MW στην περιοχή Γκαραντάγκ του Μπακού.
Έως το τέλος του 2027 σχεδιάζεται να έχουν τεθεί σε λειτουργία έργα ΑΠΕ συνολικής ισχύος 2 GW, τα οποία περιλαμβάνουν εννέα φωτοβολταϊκά και δύο αιολικά πάρκα, με συνολικό ύψος επενδύσεων περίπου 2,6 δισ. δολαρίων. Σε ορίζοντα εξαετίας, ο σχεδιασμός προβλέπει την ανάπτυξη επιπλέον 8 GW ανανεώσιμης ισχύος.
Σημαντικό μέρος της ενεργειακής στρατηγικής αποτελεί και η δημιουργία νέων διασυνδέσεων με την Ευρώπη. Μεταξύ των σημαντικότερων σχεδίων είναι ο πράσινος ενεργειακός διάδρομος Κασπίας – Μαύρης Θάλασσας – Ευρώπης, σε συνεργασία με τη Γεωργία, τη Ρουμανία και την Ουγγαρία.
Η μελέτη σκοπιμότητας έχει ολοκληρωθεί και μέχρι το τέλος του 2026 αναμένεται να ξεκινήσει η επόμενη φάση, με διαγωνισμό για τη μελέτη FEED, πριν από τη λήψη της τελικής επενδυτικής απόφασης. Το έργο περιλαμβάνει υποθαλάσσιο καλώδιο στη Μαύρη Θάλασσα και ο σχεδιασμός προβλέπει την έναρξη λειτουργίας του έως το 2032.
Παράλληλα, σχεδιάζεται ηλεκτρική διασύνδεση του Αζερμπαϊτζάν με την Κεντρική Ασία, μέσω Ουζμπεκιστάν και Καζακστάν, καθώς και οι διασυνδέσεις Ναχιτσεβάν – Τουρκίας και Αζερμπαϊτζάν – Γεωργίας – Τουρκίας – Βουλγαρίας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η ενίσχυση της συνεργασίας με την Ουγγαρία. Η ουγγρική MOL έχει ήδη παρουσία στον τομέα έρευνας και παραγωγής υδρογονανθράκων του Αζερμπαϊτζάν, ενώ ουγγρικές επιχειρήσεις έχουν εκφράσει ενδιαφέρον για επενδύσεις σε έργα ΑΠΕ στις περιοχές Καραμπάχ, Ανατολικό Ζανγκεζούρ και Ναχιτσεβάν.
Το Μπακού προσφέρει στους επενδυτές στις συγκεκριμένες περιοχές φορολογικά κίνητρα και απαλλαγές, καθώς και συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (PPAs), με τη διμερή συνεργασία να συντονίζεται μέσω κοινής ομάδας εργασίας για την ενέργεια.
Πηγή: ceenergynews
