Την παρουσία της στην πρώτη ετήσια δημοπρασία του νέου εμπορικού σχήματος του Κάθετου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου επιβεβαίωσε η Atlantic See LNG Trade, η κοινοπραξία του Ομίλου AKTOR και της ΔΕΠΑ Εμπορίας, εξασφαλίζοντας δυναμικότητα 13.000 MWh ημερησίως, που αντιστοιχεί σε περίπου 4,7 TWh σε ετήσια βάση.
Η εξέλιξη αποτελεί μία από τις πρώτες εμπορικές κινήσεις στο πλαίσιο του αναθεωρημένου μοντέλου λειτουργίας του Κάθετου Διαδρόμου και αποτυπώνει το ενδιαφέρον της αγοράς για τις νέες συνθήκες που διαμορφώνονται μετά τη μείωση των τελών διαμετακόμισης και τη δυνατότητα ενιαίας δέσμευσης δυναμικότητας σε όλη τη διαδρομή από την Ελλάδα έως την Ουκρανία.
H συμμετοχή της κοινοπραξίας ενισχύει την αξιοπιστία του νέου εμπορικού πλαισίου, ενώ παράλληλα ενδυναμώνει τις προοπτικές του Κάθετου Διαδρόμου να εξελιχθεί σε βασική οδό μεταφοράς φυσικού αερίου προς τις αγορές της Νοτιοανατολικής και Ανατολικής Ευρώπης. Η επιτυχής έκβαση της δημοπρασίας θεωρείται επίσης θετική εξέλιξη για την περαιτέρω αναβάθμιση του ρόλου της Ελλάδας ως περιφερειακού ενεργειακού κόμβου.
Σύμφωνα με την Atlantic See LNG Trade, η δέσμευση της συγκεκριμένης δυναμικότητας εντάσσεται στον ευρύτερο σχεδιασμό της για την ανάπτυξη εμπορικής δραστηριότητας στην περιοχή μέσω της προμήθειας αμερικανικού LNG. Η εταιρεία επιδιώκει να προχωρήσει σε βραχυχρόνιες συμφωνίες τροφοδοσίας των αγορών της ευρύτερης περιοχής πριν από το 2030, αξιοποιώντας τον Κάθετο Διάδρομο ως βασική διαδρομή μεταφοράς.
Η στρατηγική αυτή είχε παρουσιαστεί και κατά την πρόσφατη ενημέρωση της διοίκησης της εταιρείας, όπου ο διευθύνων σύμβουλος, Αλέξανδρος Εξάρχου, και ο πρόεδρος, Κωνσταντίνος Ξιφαράς, είχαν αναδείξει τις προοπτικές ανάπτυξης ενός ισχυρού εμπορικού χαρτοφυλακίου LNG με επίκεντρο τις αγορές των Βαλκανίων και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Η πρώτη αυτή δημοπρασία θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς εγκαινιάζει το νέο εμπορικό πλαίσιο του Κάθετου Διαδρόμου, το οποίο σχεδιάστηκε από τους Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς των εμπλεκόμενων χωρών, σε συνεργασία με τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με στόχο να καταστήσει τη συγκεκριμένη ενεργειακή διαδρομή πιο ανταγωνιστική και ελκυστική για τους χρήστες της αγοράς.
Νωρίτερα το energymag έγραφε:
Η πρώτη δοκιμασία για το νέο μοντέλο εμπορικής αξιοποίησης του Κάθετου Διαδρόμου πραγματοποιείται σήμερα, καθώς ανοίγει η πρώτη ετήσια δημοπρασία δέσμευσης δυναμικότητας για τα προϊόντα Route 1, Route 2 και Route 3, με τις αγορές να παρακολουθούν στενά το ενδιαφέρον που θα εκδηλωθεί από τους χρήστες του συστήματος.
Η συγκεκριμένη δημοπρασία αποτελεί το αποτέλεσμα πολύμηνης συνεργασίας των Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Φυσικού Αερίου της Ελλάδας, της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας, της Μολδαβίας και της Ουκρανίας, σε συνεννόηση με τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Στόχος ήταν η δημιουργία ενός πιο ανταγωνιστικού προϊόντος μεταφοράς, το οποίο θα αντιμετωπίζει τις αδυναμίες που είχαν καταγραφεί στις προηγούμενες προσπάθειες διάθεσης δυναμικότητας.
Οι αρχικές εκδόσεις των προϊόντων Route δεν είχαν καταφέρει να προσελκύσουν σημαντικό εμπορικό ενδιαφέρον, καθώς οι συμμετέχοντες θεωρούσαν αποτρεπτικά τόσο τα υψηλά τέλη διαμετακόμισης όσο και τη μηνιαία διάρκεια των συμβολαίων, ενώ δεν υπήρχε η δυνατότητα ενιαίας δέσμευσης χωρητικότητας σε ολόκληρη τη διαδρομή από την Ελλάδα έως την Ουκρανία.
Το νέο ετήσιο προϊόν φιλοδοξεί να αλλάξει τα δεδομένα. Εκτός από τη σημαντική μείωση των χρεώσεων διέλευσης, επιτρέπει πλέον στους ενδιαφερόμενους να εξασφαλίσουν δυναμικότητα σε όλα τα διασυνοριακά σημεία του διαδρόμου μέσω μίας ενιαίας διαδικασίας, στοιχείο που θεωρείται κρίσιμο για την εμπορική αξιοποίηση της διαδρομής.
Οι ποσότητες που θα δεσμευτούν μέσω της σημερινής διαδικασίας αφορούν μεταφορές φυσικού αερίου που θα ξεκινήσουν με την έναρξη του ευρωπαϊκού έτους αερίου 2026-2027, από τον Οκτώβριο του 2026, ενώ η πρώτη φυσική παράδοση προβλέπεται να πραγματοποιηθεί στις 26 Οκτωβρίου.
Εκτιμήσεις για κάλυψη 30%
Σύμφωνα με πληροφορίες της αγοράς, οι πρώτες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για πιθανή κάλυψη περίπου του 30% της διαθέσιμης δυναμικότητας, η οποία ανέρχεται κοντά στις 100 GWh. Μεταξύ των εταιρειών που εξετάζουν τη συμμετοχή τους φέρονται να βρίσκονται η ΔΕΠΑ Εμπορίας και η Bulgargaz. Από ελληνικής πλευράς, το σημείο εξόδου του φυσικού αερίου είναι το Σιδηρόκαστρο, με κατεύθυνση προς την Κουλάτα στη Βουλγαρία.
Η σημερινή διαδικασία αποτελεί την αφετηρία ενός νέου πλαισίου δημοπρασιών, το οποίο θα εμπλουτιστεί το επόμενο διάστημα με μηνιαία και τριμηνιαία προϊόντα, δίνοντας μεγαλύτερη ευελιξία στους συμμετέχοντες και προσαρμόζοντας τις διαθέσιμες επιλογές στις ανάγκες της αγοράς.
Το αέριο που αναμένεται να μεταφέρεται μέσω του Κάθετου Διαδρόμου προέρχεται κυρίως από εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), το οποίο εκφορτώνεται στους τερματικούς σταθμούς της Ρεβυθούσας και της Αλεξανδρούπολης, ενώ συμπληρωματικές ποσότητες τροφοδοτούνται μέσω του αγωγού TAP.
Την ίδια στιγμή, η ενίσχυση των υποδομών στη Νοτιοανατολική Ευρώπη δημιουργεί ευνοϊκότερες προϋποθέσεις για την ανάπτυξη του διαδρόμου. Οι πρόσφατες αναβαθμίσεις του βουλγαρικού συστήματος μεταφοράς φυσικού αερίου αύξησαν κατά περίπου 50% τη διαθέσιμη δυναμικότητα, ανεβάζοντας τη δυνατότητα μεταφοράς στο τμήμα Ελλάδας–Βουλγαρίας στα 3,1 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως, από 2,4 δισ. κυβικά μέτρα προηγουμένως.
Παράλληλα, ο σχεδιασμός επεκτείνεται πέρα από τον υφιστάμενο άξονα προς Ρουμανία, Μολδαβία και Ουκρανία. Σε εξέλιξη βρίσκεται η προώθηση της διασύνδεσης με τη Βόρεια Μακεδονία, με την ολοκλήρωση του ελληνικού σκέλους να τοποθετείται χρονικά στα τέλη του 2026 και του αντίστοιχου έργου στη γειτονική χώρα περίπου έναν χρόνο αργότερα. Αντίστοιχο ενδιαφέρον έχει εκδηλωθεί και από τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, ενώ στα μελλοντικά σχέδια περιλαμβάνεται και η σύνδεση με τη Σερβία.
Οι εξελίξεις αυτές ενισχύουν τον στρατηγικό ρόλο του Κάθετου Διαδρόμου ως βασικής οδού μεταφοράς φυσικού αερίου προς τα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση επιταχύνει την απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο, με ορίζοντα την πλήρη διακοπή των σχετικών εισαγωγών από την 1η Ιανουαρίου 2028.
