Η ενεργειακή μετάβαση σχεδιάστηκε, υποτίθεται, πάνω σε τρεις πυλώνες: περισσότερες Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, αποθήκευση και αύξηση της ηλεκτρικής ζήτησης μέσω εξηλεκτρισμού. Στην πράξη, όμως, στην Ελλάδα προχώρησε κυρίως ο πρώτος πυλώνας. Τα φωτοβολταϊκά εγκαταστάθηκαν, η παραγωγή αυξήθηκε, αλλά η αποθήκευση, η ευέλικτη ζήτηση, οι υποδομές και οι κανόνες της αγοράς δεν ακολούθησαν με τον ίδιο ρυθμό.
Το αποτέλεσμα το βιώνουν σήμερα οι μικροί φωτοβολταϊκοί παραγωγοί: περικοπές έγχυσης, μηδενικές και αρνητικές τιμές, απλήρωτη πράσινη ενέργεια και μεταφορά του κόστους της κρατικής καθυστέρησης στους παραγωγούς που ανταποκρίθηκαν πρώτοι στο κάλεσμα της Πολιτείας. Η μεσημεριανή φωτοβολταϊκή ενέργεια είναι η φθηνότερη καθαρή ενέργεια που διαθέτει η χώρα. Αντί να αποθηκεύεται και να αξιοποιείται, συχνά απορρίπτεται. Και λίγες ώρες αργότερα το σύστημα επιστρέφει σε ακριβότερη παραγωγή, εισαγωγές και υπηρεσίες εξισορρόπησης.
Η λύση δεν είναι να περιμένουμε άλλη μία δεκαετία. Η λύση είναι μια ριζική πολιτική επιλογή: fast-track πρόγραμμα αποθήκευσης, με απλούς κανόνες, καθαρές αδειοδοτήσεις, σύνδεση με το δίκτυο χωρίς αδικαιολόγητα εμπόδια και φθηνή χρηματοδότηση. Η αποθήκευση δεν είναι οχλούσα βιομηχανία. Δεν επιβαρύνει το δίκτυο όταν σχεδιάζεται σωστά. Αντίθετα, το ωφελεί, μειώνει τις περικοπές, απορροφά πλεονάζουσα παραγωγή και μεταφέρει καθαρή ενέργεια στις ώρες που η κοινωνία τη χρειάζεται περισσότερο.
Καθώς η Ελλάδα καλείται να διαμορφώσει τον εθνικό της στόχο για την αποθήκευση, ο Σύλλογος Φωτοβολταϊκών Πάρκων HELIOS ζητά να ενσωματωθούν οκτώ δεσμευτικοί άξονες στον σχεδιασμό της πολιτείας :
ΑΞΟΝΑΣ 1 — Άμεση εφαρμογή του άρθρου 11Β
Το άρθρο 11Β του Ν. 4951/2022 πρέπει να ενεργοποιηθεί άμεσα για τα υφιστάμενα μικρά φωτοβολταϊκά πάρκα . Η προσθήκη μπαταρίας δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως νέο, ανεξάρτητο έργο, αλλά ως αναγκαία συμπλήρωση μιας ήδη λειτουργούσας εγκατάστασης. Ζητάμε fast-track διαδικασία, απλή τροποποίηση της υφιστάμενης σύνδεσης , σαφείς τεχνικούς κανόνες και χωρίς να αντιμετωπίζεται ως εντελώς νέο έργο . Η μπαταρία πρέπει να μπορεί να φορτίζει με ενέργεια του δικτύου , ώστε να αποφεύγονται οι περικοπές της περίσσειας ενέργειας , γιά να την επανεγχέει όταν το δύκτιο την έχει ανάγκη .
ΑΞΟΝΑΣ 2 — Ειδική χρηματοδότηση για έργα έως 500 kW
Οι μικροί παραγωγοί δεν έχουν την πρόσβαση σε κεφάλαια και δανεισμό που διαθέτουν οι μεγάλοι όμιλοι. Ζητάμε ειδικό πρόγραμμα επιδότησης του επενδυτικού κόστους, χαμηλότοκα δάνεια με κρατική εγγύηση και δυνατότητα δημιουργίας συλλογικών ή κοινών standalone μπαταριών με ισχύ ανάλογη της ισχύος των φωτοβολταϊκών σταθμών ,ώστε να έχουμε οικονομία κλίμακας . Η Πολιτεία έχει ήδη χρηματοδοτήσει μεγάλα standalone έργα με επενδυτική και λειτουργική ενίσχυση. Η ίδια αρχή πρέπει να εφαρμοστεί και στους παραγωγούς που υφίστανται άμεσα τις περικοπές.
ΑΞΟΝΑΣ 3 — Δίκαιη κατανομή του ηλεκτρικού χώρου
Η αποθήκευση δεν πρέπει να δεσμευτεί αποκλειστικά από λίγες μεγάλες standalone εγκαταστάσεις. Ζητάμε δημόσιο μητρώο διαθέσιμης χωρητικότητας ανά περιοχή, αντικειμενικά κριτήρια και δεσμευμένη ποσόστωση για υφιστάμενα μικρά και μεσαία φωτοβολταϊκά. Η αποκεντρωμένη αποθήκευση στο δίκτυο διανομής μειώνει τοπικές συμφορήσεις, περιορίζει περικοπές και ενισχύει την ανθεκτικότητα του συστήματος.
ΑΞΟΝΑΣ 4 — Σταθερά έσοδα και πρόσβαση στις αγορές
Καμία μπαταρία μικρού παραγωγού δεν μπορεί να χρηματοδοτηθεί μόνο με αβέβαια και κυμαινόμενα έσοδα της χονδρεμπορικής αγοράς. Χρειάζεται μηχανισμός σταθεροποίησης εσόδων, πρότυπα συμβόλαια, πρόσβαση σε αγορές ενέργειας και εξισορρόπησης και δυνατότητα συλλογικής συμμετοχής μέσω aggregators. Η ευελιξία που προσφέρει η μπαταρία πρέπει να αμείβεται.
ΑΞΟΝΑΣ 5 — Διαφάνεια και δίκαιος επιμερισμός των περικοπών
Δεν μπορεί να σχεδιαστεί σοβαρή πολιτική αποθήκευσης χωρίς να γνωρίζουμε ποιος περικόπτεται, πόσο, πότε και για ποιον λόγο. Ζητάμε πλήρες δημόσιο μητρώο περικοπών, διαφανή κριτήρια, διάκριση των περικοπών λόγω ασφάλειας από εκείνες που οφείλονται σε ανεπάρκεια υποδομών και εφαρμογή των αρχών αντικειμενικότητας, μη διάκρισης και αποζημίωσης.
ΑΞΟΝΑΣ 6 — Αποζημίωση κατά τη μεταβατική περίοδο
Οι μπαταρίες που θα λειτουργήσουν στο μέλλον δεν αποκαθιστούν τις σημερινές απώλειες. Μέχρι να εγκατασταθεί επαρκής αποθήκευση, ζητάμε αποζημίωση για τις περικοπές και τις απορρίψεις ενέργειας, καθώς και κανονική αμοιβή της εγχεόμενης παραγωγής κατά τις ώρες μηδενικών και αρνητικών τιμών. Η καθυστέρηση της Πολιτείας δεν μπορεί να μετατρέπεται σε ζημιά των μικρών παραγωγών.
ΑΞΟΝΑΣ 7 — Εθνικός στόχος που να περιλαμβάνει τους μικρούς
Ο εθνικός στόχος αποθήκευσης δεν πρέπει να καλυφθεί μόνο από μεγάλα έργα. Ζητάμε ρητό, μετρήσιμο και δεσμευμένο τμήμα για μπαταρίες άρθρου 11Β σε υφιστάμενα φωτοβολταϊκά έως 500 kW στο δίκτυο διανομής. Διαφορετικά, η χώρα μπορεί να πετύχει τον αριθμό των GW στα χαρτιά, αλλά να αφήσει άλυτο το πρόβλημα των μικρών παραγωγών.
ΑΞΟΝΑΣ 8 — Διαφάνεια και απόδοση πρόσθετων εσόδων των ΦΟΣΕ
Οι Φορείς Σωρευτικής Εκπροσώπησης που διαχειρίζονται την ενέργεια μικρών παραγωγών οφείλουν να λειτουργούν με πλήρη διαφάνεια. Κάθε πρόσθετο έσοδο από ενδοημερήσια αγορά, αγορά εξισορρόπησης, ευελιξία ή άλλους μηχανισμούς πρέπει να καταγράφεται χωριστά και να αποδίδεται στον παραγωγό, μετά την αφαίρεση μόνο ρητής, συμφωνημένης και διαφανούς αμοιβής εκπροσώπησης. Ζητάμε αναλυτική μηνιαία εκκαθάριση ανά παραγωγό.
Η χώρα δεν έχει έλλειψη ήλιου. Έχει έλλειψη συντονισμού, κανόνων και πολιτικής βούλησης. Οι μικροί παραγωγοί δεν ζητούν προνόμια. Ζητούν να μη χάνεται η φθηνότερη πράσινη ενέργεια της χώρας, να αποζημιωθούν για τις σημερινές ζημιές και να αποκτήσουν πραγματική πρόσβαση στη λύση.
Η αποθήκευση ενέργειας πρέπει να γίνει κοινή υποδομή της ενεργειακής μετάβασης — όχι νέα προνομιακή αγορά των λίγων. Αν η Πολιτεία θέλει πράγματι φθηνότερο ρεύμα, λιγότερες περικοπές και λιγότερη εξάρτηση από ακριβότερες πηγές ενέργειας, το fast-track πρέπει να ξεκινήσει από εκεί όπου η ανάγκη είναι άμεση: από τις μπαταρίες του άρθρου 11Β στα υφιστάμενα μικρά φωτοβολταϊκά του δικτύου διανομής.
