Τη θέση της Ελλάδας στη νέα ενεργειακή εξίσωση της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και της Ανατολικής Μεσογείου ανέδειξε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, μιλώντας στην 30ή Ετήσια Συζήτηση Στρογγυλής Τραπέζης του Economist με την ελληνική κυβέρνηση.
Ο κ. Παπασταύρου συμμετείχε σε δύο πάνελ, εστιάζοντας αφενός στον γεωστρατηγικό ρόλο της ενέργειας στην περιοχή και αφετέρου στη σημασία των επενδύσεων, των υποδομών και του ιδιωτικού τομέα για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης.
«Η Ελλάδα είναι δύναμη οικοδόμησης της νέας ενεργειακής αρχιτεκτονικής της Ανατολικής Μεσογείου», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι η χώρα έχει πλέον υπερβεί τον ρόλο του περιφερειακού κόμβου και συμμετέχει ενεργά στη διαμόρφωση των νέων ενεργειακών ισορροπιών.
Όπως σημείωσε, η Ανατολική Μεσόγειος αναδεικνύεται σε περιοχή σταθερότητας, ανάπτυξης και συνεργασίας, σε μια περίοδο κατά την οποία οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι αναταράξεις σε κρίσιμα περάσματα, όπως τα Στενά του Ορμούζ, τείνουν να αποτελέσουν τη «νέα κανονικότητα».
Ο Κάθετος Διάδρομος και η νέα διαδρομή του φυσικού αερίου
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο υπουργός στον Κάθετο Διάδρομο, τονίζοντας ότι πρόκειται για έργο που υπερβαίνει τη στενή έννοια της ενεργειακής υποδομής.
Σύμφωνα με τον ίδιο, σχέδια τα οποία επί χρόνια παρέμεναν σε θεωρητικό επίπεδο, πλέον ενεργοποιούνται και προχωρούν. Στο πλαίσιο αυτό, η βασική λογική του αγωγού EastMed δηλαδή η μεταφορά ενέργειας από την Ανατολική Μεσόγειο προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, υλοποιείται πλέον με διαφορετικά μέσα.
Το φυσικό αέριο από την Κύπρο και το Ισραήλ μπορεί να μεταφέρεται προς την Αίγυπτο, να υγροποιείται στα τερματικά Idku και Damietta και στη συνέχεια να φορτώνεται σε πλοία με προορισμό την Ευρώπη ή άλλες διεθνείς αγορές. Ανάλογα με τις εμπορικές αποφάσεις των εταιρειών, οι ποσότητες αυτές μπορούν να κατευθύνονται μέσω του Κάθετου Διαδρόμου προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
«Ο Κάθετος Διάδρομος είναι πολύ περισσότερο από ένα έργο υποδομής. Είναι ένα μετασχηματιστικό έργο», ανέφερε ο κ. Παπασταύρου, σημειώνοντας ότι η ενέργεια μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα συνεργασίας σε μια περιοχή που ιστορικά έχει υπάρξει κατακερματισμένη από γεωγραφικές, πολιτικές και ιδεολογικές διαιρέσεις.
Παράλληλα, συνέδεσε την ενεργειακή συνεργασία στην περιοχή με τη διατλαντική σχέση ΕΕ–ΗΠΑ, επισημαίνοντας ότι η ενέργεια αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες της.
Περισσότερος ενεργειακός ρεαλισμός στην Ευρώπη
Στο δεύτερο πάνελ, στο οποίο συμμετείχαν μεταξύ άλλων στελέχη της ExxonMobil Europe, της Energean, του ΔΕΣΦΑ, της ΕΔΕΥΕΠ και της HELLENiQ ENERGY, ο υπουργός στάθηκε στον ρόλο του ιδιωτικού τομέα στην υλοποίηση της νέας ενεργειακής αρχιτεκτονικής.
Όπως είπε, οι κυβερνήσεις δημιουργούν το πλαίσιο συνεργασίας, όμως η υλοποίηση περνά μέσα από αξιόπιστες εταιρείες που επενδύουν σε υποδομές, έρευνες και παραγωγή.
Ο κ. Παπασταύρου υπογράμμισε επίσης ότι στην Ευρώπη διαμορφώνεται πλέον μεγαλύτερος «ενεργειακός ρεαλισμός». Η πορεία προς την απανθρακοποίηση, είπε, πρέπει να συνεχιστεί, αλλά με τρόπο που να λαμβάνει υπόψη την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και την κοινωνική συνοχή.
«Κινηθήκαμε λίγο πιο γρήγορα απ’ όσο έπρεπε ή δώσαμε την εντύπωση ότι κινούμαστε υπερβολικά γρήγορα», ανέφερε, παραπέμποντας και στη σχετική αρθρογραφία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στους Financial Times για την ανάγκη ισορροπίας μεταξύ πράσινης μετάβασης, κόστους ενέργειας και βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας.
Η «πίσω πόρτα» του TurkStream
Ο υπουργός αναφέρθηκε και στον ευρωπαϊκό σχεδιασμό για τη σταδιακή απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο, επισημαίνοντας τον κίνδυνο ο TurkStream να λειτουργήσει ως «πίσω πόρτα» για τη συνέχιση της εισόδου ρωσικού αερίου στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, παρά τις αποφάσεις της ΕΕ.
Στο πλαίσιο αυτό, η ενίσχυση εναλλακτικών διαδρομών και πηγών προμήθειας αποκτά κρίσιμη σημασία για την ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής.
Κλείνοντας, ο κ. Παπασταύρου τόνισε ότι η Ελλάδα πρέπει να αξιοποιήσει το σύνολο των διαθέσιμων πόρων της: ήλιο, άνεμο, υδροηλεκτρικά, υδρογονάνθρακες και κρίσιμες πρώτες ύλες.
Στόχος, όπως είπε, είναι η παραγωγή οικονομικά προσιτής και ασφαλούς ενέργειας για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις, σε ένα περιβάλλον όπου η ενεργειακή ασφάλεια έχει επιστρέψει στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής πολιτικής.
