Σαφές στίγμα για τις προτεραιότητες της ελληνικής ενεργειακής και γεωπολιτικής διπλωματίας στην Ανατολική Μεσόγειο έδωσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης μέσα από την κυριακάτικη ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αναδεικνύοντας τον ρόλο της Ελλάδας ως γέφυρας μεταξύ Ευρώπης, Μέσης Ανατολής και κρατών του Κόλπου.
Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε στις επαφές που είχε με τον πρόεδρο των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, σεΐχη Μοχάμεντ μπιν Ζαγιέντ Αλ Ναχιάν, αλλά και με τον βασιλιά της Ιορδανίας Αμπντάλα Β’, υπογραμμίζοντας ότι στο επίκεντρο των συνομιλιών βρέθηκαν οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, οι προκλήσεις για την περιφερειακή ασφάλεια και οι γεωπολιτικές επιπτώσεις της κρίσης στο Ιράν.
Όπως σημείωσε, η Ανατολική Μεσόγειος και ο Κόλπος αποτελούν κρίσιμο γεωστρατηγικό τόξο για τη σταθερότητα της περιοχής αλλά και για την ενεργειακή και πολιτική ασφάλεια της Ευρώπης. Παράλληλα, επανέλαβε τη στήριξη της Αθήνας προς τα κράτη του Κόλπου και την προσήλωση στον σεβασμό της κυριαρχίας και της εδαφικής τους ακεραιότητας.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην τριμερή συνεργασία Ελλάδας – Κύπρου – Ιορδανίας, η οποία, όπως τόνισε, λειτουργεί ως πρότυπο συνεννόησης και σταθερότητας σε μια περίοδο αυξημένων εντάσεων στην περιοχή. Ο κ. Μητσοτάκης ανέδειξε ακόμη τον ρόλο της Ελλάδας ως φυσικού διαύλου σύνδεσης της Μέσης Ανατολής με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Στο πλαίσιο της επίσκεψής του στο Άμπου Ντάμπι, υπεγράφη επίσης συμφωνία στρατηγικής συνεργασίας Ελλάδας – ΗΑΕ στους τομείς της Τεχνητής Νοημοσύνης, των νέων τεχνολογιών και των ψηφιακών υποδομών. Η συμφωνία περιλαμβάνει επενδύσεις σε αναδυόμενες τεχνολογίες, κοινές δράσεις σε εκπαίδευση και υγεία, αλλά και ανάπτυξη ψηφιακών εργαλείων για τον εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης.
Στο επίκεντρο το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου
Την ίδια ώρα, στη Λευκωσία στρέφεται το ενδιαφέρον της ενεργειακής διπλωματίας, καθώς στις 12 και 13 Μαΐου πραγματοποιείται το Άτυπο Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στο περιθώριο των εργασιών αναμένεται να τεθεί εκ νέου το ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου μέσω του Great Sea Interconnector (GSI), με αφορμή και το κοινό αίτημα Αθήνας και Λευκωσίας προς την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων για χρηματοδότηση του έργου.
Οι συζητήσεις για το μέλλον της ηλεκτρικής διασύνδεσης αναμένεται να βρεθούν στο επίκεντρο των επαφών των δύο κυβερνήσεων με την Κομισιόν. Καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του πλαισίου των συνομιλιών είχε ο Επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν, ο οποίος ζήτησε σαφή εικόνα για τις προθέσεις Αθήνας και Λευκωσίας, αλλά και για τον σχεδιασμό του ΑΔΜΗΕ, που είναι ο φορέας υλοποίησης του έργου.
Στη συνάντηση του Ευρωπαίου Επιτρόπου με τους υπουργούς Ενέργειας Ελλάδας και Κύπρου, Σταύρο Παπασταύρου και Μιχάλη Δαμιανό αντίστοιχα, αναμένεται να συμμετάσχει και ο διευθύνων σύμβουλος του ΑΔΜΗΕ, Μάνος Μανουσάκης. Παράλληλα ως σημαντική για το οικονομικό σκέλος του έργου κρίνεται και η συμμετοχή στη Λευκωσία του αντιπροέδρου της ΕΤΕπ Γιάννη Τσακίρη που βέβαια έχει μεταβεί στην Κύπρο με αφορμή άλλη αιτία, το πρόγραμμα “Affordable and Sustainable Housing”.
Ενεργειακή αυτονομία και φυσικό αέριο
Σύμφωνα με την επίσημη ατζέντα του Άτυπου Συμβουλίου, οι υπουργοί Ενέργειας θα εξετάσουν ζητήματα που αφορούν την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ενεργειακής αυτονομίας, την ανθεκτικότητα του ενεργειακού συστήματος και την επιτάχυνση της Ενεργειακής Ένωσης.
Στις εργασίες συμμετέχουν, πέραν των κρατών-μελών της ΕΕ, και εκπρόσωποι χωρών της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών, καθώς επίσης η Ουκρανία και η Μολδαβία.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το προπαρασκευαστικό έγγραφο της κυπριακής προεδρίας, σύμφωνα με το οποίο οι υπουργοί καλούνται να συζητήσουν τον ρόλο των εγχώριων πόρων φυσικού αερίου ως πιθανό εργαλείο σταθεροποίησης των τιμών και ενίσχυσης της ενεργειακής ασφάλειας της ΕΕ.
Κυπριακές κυβερνητικές πηγές κάνουν λόγο για μια προσέγγιση που επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη ενεργειακής ασφάλειας και στους μακροπρόθεσμους στόχους απανθρακοποίησης της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Η πρώτη ολομέλεια του Συμβουλίου θα επικεντρωθεί στις δράσεις της πρωτοβουλίας AccelerateEU και στη μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, ενώ η δεύτερη συνεδρία θα αφορά την αποθήκευση ενέργειας και τον ρόλο της στην ταχεία μετάβαση προς ένα καθαρότερο ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα.
Στο γεύμα εργασίας για την ενεργειακή ασφάλεια, στο τραπέζι θα βρεθεί και ο ρόλος του φυσικού αερίου στο ενεργειακό μείγμα της Ευρώπης μετά το 2030. Παρεμβάσεις θα πραγματοποιήσουν εκπρόσωποι της ευρωπαϊκής αγοράς LNG και του East Mediterranean Gas Forum, με έμφαση στις δυνατότητες της Ανατολικής Μεσογείου να προσφέρει αξιόπιστες ροές φυσικού αερίου προς την Ευρώπη.
