Ο Κάθετος Διάδρομος Φυσικού Αερίου, οι έρευνες υδρογονανθράκων με τη Chevron, η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου (GSI) και το ζήτημα του βιομηχανικού κόστους ενέργειας συνθέτουν ένα νέο, ευρύτερο ενεργειακό αφήγημα εθνικής και γεωπολιτικής σημασίας για την Ελλάδα. Το πλαίσιο αυτό ανέπτυξε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, μιλώντας στο Athens Energy Summit, υπογραμμίζοντας ότι η χώρα παύει να είναι απλός «διάδρομος διέλευσης» και μετατρέπεται σε κρίσιμο ενεργειακό κόμβο για την Ευρώπη και τη διατλαντική ασφάλεια.
Κάθετος Διάδρομος: Ένα έργο χωρίς προηγούμενο
Ο Κάθετος Διάδρομος χαρακτηρίζεται από την κυβέρνηση ως ένα πολυσύνθετο και απαιτητικό εγχείρημα χωρίς ιστορικό προηγούμενο, καθώς για πρώτη φορά διαμορφώνεται ένα ενιαίο προϊόν μεταφοράς φυσικού αερίου από την Ελλάδα έως την Ουκρανία, μέσω πέντε χωρών. Όπως σημείωσε ο κ. Παπασταύρου, πρόκειται για έργο στρατηγικής σημασίας για τη σταθερότητα της ευρύτερης περιοχής και για την πλήρη απεξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό φυσικό αέριο έως το τέλος του 2027.
Παρά τις «παιδικές ασθένειες» και το μετριοπαθές ενδιαφέρον στις πρόσφατες δημοπρασίες δέσμευσης δυναμικότητας, έχουν ήδη καταγραφεί σημαντικές βελτιώσεις. Το κόστος διαμετακόμισης στη διαδρομή με αφετηρία τη Ρεβυθούσα (Route 1) μειώθηκε από τα 9,90 ευρώ σε κάτω από 6,50 ευρώ, αποτέλεσμα της συνεργασίας των διαχειριστών από Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία και Ουκρανία. Αντίθετα, η διαδρομή από το FSRU Αλεξανδρούπολης, με κόστος περίπου 11 ευρώ, παραμένει μη ελκυστική, όπως και η τρίτη διαδρομή από την Κομοτηνή.
Η επιτυχία του Κάθετου Διαδρόμου αποτελεί προτεραιότητα τόσο για τις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και για την Ευρωπαϊκή Ένωση, με τον υπουργό να προαναγγέλλει συνάντηση των Υπουργών Ενέργειας των εμπλεκόμενων χωρών εντός Φεβρουαρίου, με πρωτοβουλία των ΗΠΑ, προκειμένου να εξεταστούν μέτρα που θα ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητά του. Όπως τόνισε χαρακτηριστικά, «ο Κάθετος Διάδρομος δεν είναι μόνο φυσικό αέριο, είναι κάτι εθνικό και στρατηγικό», αφορά μια ενδοχώρα 100 εκατ. πολιτών και συνδέεται με κρίσιμες υποδομές μεταφορών και εφοδιασμού.
Chevron και υδρογονάνθρακες
Σε σχετική ερώτηση για τις έρευνες υδρογονανθράκων, ο Υπουργός σημείωσε ότι πρόκειται για στρατηγικό τομέα εθνικής σημασίας, τονίζοντας ότι «ο τομέας των υδρογονανθράκων είναι πολύ σημαντικός για τη χώρα μας, για να διαπιστώσουμε αν τα κοιτάσματα που υπάρχουν είναι εμπορικά εκμεταλλεύσιμα». Όπως ανέφερε, οι τέσσερις συμβάσεις έχουν εγκριθεί και «μέχρι τα μέσα Φεβρουαρίου θα υπογραφούν και αμέσως μετά θα έρθουν στη Βουλή».
GSI
Σε ό,τι αφορά την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου (Great Sea Interconnection), ο κ. Παπασταύρου αναγνώρισε ότι το προηγούμενο διάστημα υπήρξαν αμφίσημα μηνύματα. Ωστόσο, έχει ληφθεί απόφαση από τις δύο κυβερνήσεις για επικαιροποίηση των τεχνικοοικονομικών μελετών από αξιόπιστο διεθνή οίκο, με σχετικές ανακοινώσεις να αναμένονται εντός Φεβρουαρίου.
Η διαδικασία αυτή εκτιμάται ότι θα δώσει νέα ώθηση στο έργο, επιτρέποντας σε νέους επενδυτές να αξιολογήσουν τη συμμετοχή τους, ενώ καταγράφεται ήδη ενδιαφέρον από εταιρείες των ΗΠΑ και της Μέσης Ανατολής. Το έργο, όπως τόνισε, εντάσσεται σε ένα ευρύτερο γεωοικονομικό πλαίσιο που περιλαμβάνει και πρωτοβουλίες όπως ο IMEC, με την Ελλάδα να διεκδικεί ρόλο πύλης εισόδου στην Ευρώπη.
Βιομηχανικό ρεύμα
Κλείνοντας, αναφέρθηκε στο ζήτημα του βιομηχανικού ρεύματος, επισημαίνοντας ότι η Κυβέρνηση βρίσκεται σε στενή συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και προσέθεσε ότι «υπάρχει σαφής βούληση. Είμαστε απόλυτα συνειδητοποιημένοι ότι αυτό είναι κάτι που πρέπει να λήξει και είμαστε πολύ κοντά».
