Την ανάγκη να επιταχυνθούν οι διαδικασίες για την υλοποίηση των ήδη εγκεκριμένων πλάνων για την ολοκληρωμένη διαχείριση των αποβλήτων και την ενεργειακή αξιοποίησή τους ανέδειξε την Παρασκευή 11 Μάη το συνέδριο «Ενεργειακή Αξιοποίηση Αποβλήτων – Βιομάζα – Βιομεθάνιο», στο οποίο τέθηκαν στο επίκεντρο οι επενδύσεις, οι υποδομές και οι στρατηγικές επιλογές του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για την επόμενη ημέρα της κυκλικής οικονομίας.
Η εκδήλωση διοργανώθηκε από την A Energy Investments Initiative και το ΣΔΙΤ Forum, με τη συνεργασία του ΥΠΕΝ και του ΚΑΠΕ, ενώ επιστημονικοί εταίροι ήταν η ΕΕΔΣΑ, η ΕΛΕΑΒΙΟΜ και ο ΕΣΠΑΒ.
Κεντρικό μήνυμα των παρεμβάσεων ήταν ότι «αντίπαλος πλέον είναι ο χρόνος», όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ο Γενικός Γραμματέας Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων του ΥΠΕΝ, Μανώλης Γραφάκος, παραδεχόμενος ότι η χώρα θα έπρεπε να είχε κινηθεί ταχύτερα τα προηγούμενα χρόνια. «Πριν ακούγαμε για σχεδιασμό, τώρα η υλοποίηση προχωρά», σημείωσε, ωστόσο, δίνοντας το στίγμα της μετάβασης από τον σχεδιασμό στην εφαρμογή.
Ο ίδιος γνωστοποίησε ότι είναι ήδη έτοιμη η πρόσκληση για τη χρηματοδότηση δήμων και ΦΟΔΣΑ μέσω του τέλους ταφής, με στόχο την ενίσχυση της χωριστής συλλογής και της ανακύκλωσης. Συνολικά, τα ολιστικά σχέδια διαχείρισης προβλέπουν επενδύσεις ύψους περίπου 600 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων τα 87 εκατ. ευρώ προέρχονται από το Ταμείο Ανάκαμψης για την προμήθεια ηλεκτροκίνητων απορριμματοφόρων.
Για πρώτη φορά, όπως υπογράμμισε ο κ. Γραφάκος, καταγράφονται σε εθνικό επίπεδο αναλυτικά οι ανάγκες συλλογής ανά ρεύμα αποβλήτων και ανά περιφέρεια. «Έχει αξιολογηθεί τι ποσότητες ανά ρεύμα θα συλλεχθούν με τον εξοπλισμό, έχει αξιολογηθεί το κόστος. Σήμερα έχουν εγκριθεί 12 από τα 13 ολιστικά σχέδια χωριστής συλλογής», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Τα σχέδια περιλαμβάνουν πράσινα σημεία, γωνιές ανακύκλωσης, εξοπλισμό για βιοαπόβλητα, κέντρα επαναχρησιμοποίησης αλλά και δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των πολιτών. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του ΥΠΕΝ, η λειτουργία του νέου εξοπλισμού εκτιμάται ότι θα έχει ολοκληρωθεί έως το 2027.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στις υποδομές επεξεργασίας αποβλήτων. Ο κ. Γραφάκος έκανε λόγο για «απίστευτη δουλειά» που έχει πραγματοποιηθεί τα τελευταία χρόνια, αναφέροντας ότι απομένει μόνο η δημοπράτηση της μονάδας του Βορείου Αιγαίου για Λέσβος και Σάμος.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, οι νέες υποδομές θα επεξεργάζονται τα τρία βασικά ρεύματα αποβλήτων — ανακυκλώσιμα, βιοαπόβλητα και σύμμεικτα — παράγοντας και εναλλακτικό καύσιμο SRF, το οποίο θα οδηγείται προς ενεργειακή αξιοποίηση αντί για ταφή. Μάλιστα, μέρος των ποσοτήτων θα απορροφάται από την τσιμεντοβιομηχανία, γεγονός που αναμένεται να περιορίσει τις ανάγκες σε μονάδες ενεργειακής αξιοποίησης.
Ο κ. Γραφάκος αναφέρθηκε επίσης στις αναβαθμίσεις υφιστάμενων μονάδων, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη μετατροπή Μονάδων Επεξεργασίας Απορριμμάτων (ΜΕΑ) σε Μονάδες Ανάκτησης και Ανακύκλωσης (ΜΑΑ) σε περιοχές όπως τα Χανιά, ώστε να παράγεται SRF που δεν θα καταλήγει σε ταφή αλλά θα αξιοποιείται ενεργειακά.
Καθοριστικός θεωρείται και ο ρόλος των ΦΟΔΣΑ στην επίτευξη των στόχων της κυκλικής οικονομίας. Ήδη, όπως σημειώθηκε, στις Περιφέρειες Ήπειρος, Πελοπόννησος και Δυτική Μακεδονία μόνο το 35% των αποβλήτων οδηγείται σε ταφή, χάρη στις σύγχρονες υποδομές που λειτουργούν. Ο στόχος πλέον είναι η περαιτέρω μείωση του ποσοστού αυτού, με τη μετατροπή των αποβλήτων σε δευτερογενές καύσιμο και την ενίσχυση της ενεργειακής αξιοποίησης.
