Δεύτερη ευκαιρία για αιτήσεις που απορρίφθηκαν λόγω σφαλμάτων στην αξιολόγηση προβλέπει η 3η τροποποίηση του «Εξοικονομώ 2025», ενώ αυστηροποιείται ο έλεγχος των ενισχύσεων de minimis για τις ενοικιαζόμενες και δωρεάν παραχωρούμενες κατοικίες.
Σημαντικές αλλαγές στη διαδικασία αξιολόγησης και έγκρισης των αιτήσεων του «Εξοικονομώ 2025» φέρνει η 3η τροποποίηση της Κοινής Υπουργικής Απόφασης του προγράμματος. Συγκεκριμένα, η απόφαση με αριθμό ΥΠΕΝ/ΥΔΕΝ/97465/778/31.08.2026, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β’ 5351/31.08.2026, τροποποιεί τον Οδηγό του «Εξοικονομώ 2025» και εισάγει ειδική πρόβλεψη για αιτήσεις που απορρίφθηκαν ή δεν εξετάστηκαν χωρίς ευθύνη των ενδιαφερομένων.
«Παράθυρο» για συμπληρωματικούς πίνακες εγκεκριμένων αιτήσεων
Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά τη διαδικασία αξιολόγησης. Με τη νέα ρύθμιση προβλέπεται ότι, εφόσον μια αίτηση απορρίφθηκε εξαιτίας σφαλμάτων που σημειώθηκαν κατά τη διαδικασία αξιολόγησης ή δεν εξετάστηκε για λόγους που αποδεδειγμένα δεν οφείλονται στον αιτούντα, μπορεί να επανεξεταστεί.
Βασική προϋπόθεση είναι τα δικαιολογητικά που είχαν υποβληθεί να ήταν ορθά και πλήρη κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης.
Στις περιπτώσεις αυτές μπορούν να καταρτίζονται και να εγκρίνονται Συμπληρωματικοί Πίνακες Εγκεκριμένων Αιτήσεων, ακολουθώντας την ίδια διαδικασία που προβλέπεται για τους υπόλοιπους πίνακες του προγράμματος.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τους υποψηφίους που θεωρούν ότι η απόρριψη της αίτησής τους δεν οφειλόταν σε δικό τους λάθος, αλλά σε αστοχία ή πρόβλημα κατά τη διαδικασία αξιολόγησης.
Με άλλα λόγια, η τροποποίηση δεν προβλέπει μια γενική επανεξέταση όλων των απορριφθεισών αιτήσεων. Δημιουργεί, όμως, θεσμικό μηχανισμό για τη διόρθωση περιπτώσεων όπου η ευθύνη δεν βαρύνει τον αιτούντα, υπό την προϋπόθεση ότι ο φάκελος ήταν εξαρχής σωστός και πλήρης.
Επανέρχεται στο προσκήνιο ο έλεγχος των αιτήσεων ειδικών περιπτώσεων
Παράλληλα, τροποποιείται η διαδικασία για τις ενοικιαζόμενες ή δωρεάν παραχωρούμενες κατοικίες. Στις περιπτώσεις αυτές εξακολουθούν να εφαρμόζονται οι κανόνες για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας (de minimis). Ως ενίσχυση υπολογίζεται το σύνολο της επιχορήγησης, μαζί, όπου προβλέπεται, με την επιδότηση των τόκων των πιστωτικών ιδρυμάτων.
Το συνολικό ύψος των ενισχύσεων de minimis που έχει λάβει η επιχείρηση κατά την προβλεπόμενη περίοδο ελέγχου δεν μπορεί να ξεπερνά το ανώτατο όριο των 300.000 ευρώ σε οποιαδήποτε περίοδο τριών ετών, σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2023/2831.
Η νέα διατύπωση κάνει πλέον ρητή την υποχρέωση του Φορέα Υλοποίησης να πραγματοποιεί τον έλεγχο σώρευσης μέσω του Πληροφοριακού Συστήματος Σώρευσης Κρατικών Ενισχύσεων Ήσσονος Σημασίας (ΠΣΣΚΕΗΣ) πριν από την υπαγωγή της αίτησης και πριν από τη χορήγηση της ενίσχυσης.
Τι συμβαίνει αν ξεπερνιέται το όριο των 300.000 ευρώ
Η τροποποίηση προβλέπει ότι, εάν κατά τον έλεγχο πριν από τη χορήγηση της ενίσχυσης διαπιστωθεί ότι υπάρχει υπέρβαση του ανώτατου επιτρεπόμενου ποσού, η ενίσχυση μπορεί να προσαρμοστεί, ώστε το συνολικό ποσό των ενισχύσεων de minimis να παραμείνει εντός του επιτρεπόμενου ορίου.
Ιδιαίτερα αυστηρή, πάντως, είναι η πρόβλεψη για την περίπτωση που η υπέρβαση διαπιστωθεί μετά τη χορήγηση της ενίσχυσης. Εάν προκύψουν εκ των υστέρων στοιχεία που ανατρέπουν την ορθότητα του αρχικού ελέγχου και οδηγούν σε υπέρβαση του ορίου, η ενίσχυση δεν καλύπτεται πλέον από το καθεστώς de minimis και προβλέπεται ανάκτηση του συνολικού ποσού της ενίσχυσης με τόκους.
Ενισχύεται ο ρόλος του ΠΣΣΚΕΗΣ
Παράλληλα, ο Φορέας Υλοποίησης υποχρεούται να ενημερώνει το ΠΣΣΚΕΗΣ για τη χορήγηση της ενίσχυσης εντός 20 εργάσιμων ημερών από τη χορήγηση του έννομου δικαιώματος. Η αλλαγή αυτή συνδέει ακόμη πιο άμεσα το «Εξοικονομώ 2025» με το κεντρικό σύστημα καταγραφής και ελέγχου των ενισχύσεων ήσσονος σημασίας.
Οι βασικοί κανόνες κατάταξης παραμένουν
Η τροποποίηση δεν αλλάζει τον βασικό μηχανισμό κατάταξης των αιτήσεων. Οι αιτήσεις εξακολουθούν να κατατάσσονται με βάση τη βαθμολογία του κριτηρίου των Βαθμοημερών, ενώ οι πίνακες είναι διαφορετικοί και ανεξάρτητοι για τις έξι κατηγορίες ωφελουμένων.
Σε περίπτωση ισοβαθμίας, προηγείται η αίτηση που υποβλήθηκε πρώτη, με βάση τη χρονοσήμανση της ηλεκτρονικής υποβολής. Μετά την ανάρτηση των αρχικών αποτελεσμάτων ακολουθεί ο έλεγχος των ειδικών περιπτώσεων και των δικαιολογητικών. Ο Φορέας Υλοποίησης μπορεί να ζητήσει συμπληρωματικά ή διευκρινιστικά στοιχεία, ενώ τα σφάλματα σε μη ουσιώδη στοιχεία δεν αποτελούν λόγο απόρριψης.
Εφόσον μια αίτηση περάσει επιτυχώς τον έλεγχο, προωθείται ως επιλέξιμη. Αντίθετα, ουσιώδεις ανακρίβειες που επηρεάζουν την κατάταξη μπορούν να οδηγήσουν σε επανακατάταξη, ακόμη και στη μεταφορά μιας αίτησης από τις καταρχήν επιλέξιμες στις επιλαχούσες.
Τι σημαίνει πρακτικά για τους δικαιούχους
Συμπερασματικά, η 3η τροποποίηση, ουσιαστικά, ξεκαθαρίζει ότι:
Πρώτον, οι αιτήσεις δεν θεωρούνται οριστικά χαμένες όταν η απόρριψη ή η μη εξέτασή τους οφείλεται σε αποδεδειγμένο σφάλμα της διαδικασίας και όχι στον ίδιο τον αιτούντα. Εφόσον ο φάκελος ήταν εξαρχής πλήρης και ορθός, υπάρχει πλέον ρητή δυνατότητα να συμπεριληφθούν οι σχετικές περιπτώσεις σε Συμπληρωματικούς Πίνακες Εγκεκριμένων Αιτήσεων.
Δεύτερον, για τις ενοικιαζόμενες και δωρεάν παραχωρούμενες κατοικίες ο έλεγχος των κρατικών ενισχύσεων γίνεται με ακόμη πιο σαφή και συστηματικό τρόπο, μέσω του ΠΣΣΚΕΗΣ, με ιδιαίτερη προσοχή στο όριο των 300.000 ευρώ.
Η απόφαση τέθηκε σε ισχύ από τη δημοσίευσή της στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και, κατά τα λοιπά, εξακολουθεί να ισχύει η αρχική προκήρυξη του «Εξοικονομώ 2025», όπως έχει ήδη τροποποιηθεί.
