Νέα δεδομένα φαίνεται να διαμορφώνονται στον σχεδιασμό της επόμενης γενιάς του προγράμματος «Εξοικονομώ», καθώς το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας εξετάζει τη δημιουργία ειδικού μηχανισμού που θα αφορά αποκλειστικά τους μηχανικούς οι οποίοι συμμετέχουν στις ενεργειακές αναβαθμίσεις κτιρίων.
Η πρωτοβουλία αυτή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία βρίσκεται σε εξέλιξη η συζήτηση για την εφαρμογή του μοντέλου on-bill financing, το οποίο φιλοδοξεί να αλλάξει τον τρόπο χρηματοδότησης των έργων εξοικονόμησης ενέργειας σε κατοικίες και επιχειρήσεις.
Σύμφωνα με πληροφορίες της αγοράς, οι τελικές παράμετροι του μηχανισμού δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί και αναμένεται να διαμορφωθούν μέσα από τον κύκλο διαβουλεύσεων που βρίσκεται σε εξέλιξη. Ωστόσο, η κατεύθυνση που εξετάζεται δείχνει ότι η πολιτεία αναγνωρίζει την ανάγκη να διατηρηθεί ο κομβικός ρόλος των μηχανικών στο νέο περιβάλλον που διαμορφώνεται για τις ενεργειακές επενδύσεις.
Το story και οι αντιδράσεις
Υπενθυμίζεται ότι το on-bill financing αποτελεί ένα χρηματοδοτικό εργαλείο που εφαρμόζεται ήδη σε αρκετές ευρωπαϊκές και διεθνείς αγορές. Η βασική του λογική είναι ότι οι πάροχοι ηλεκτρικής ενέργειας μπορούν να χρηματοδοτούν ενεργειακές παρεμβάσεις, όπως θερμομονώσεις, αντικατάσταση κουφωμάτων, αντλίες θερμότητας ή φωτοβολταϊκά συστήματα, με τον καταναλωτή να αποπληρώνει το κόστος σταδιακά μέσω του λογαριασμού ηλεκτρικού ρεύματος. Εκτιμάται ότι το μοντέλο αυτό μπορεί να διευκολύνει την πρόσβαση σε χρηματοδότηση, ιδιαίτερα για νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις που δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν τραπεζικό δανεισμό.
Παρά τα πλεονεκτήματα που προβάλλονται, η προοπτική ενεργότερης εμπλοκής των παρόχων ηλεκτρικής ενέργειας έχει προκαλέσει σημαντικές αντιδράσεις από επαγγελματικούς και επιχειρηματικούς φορείς. Η ΓΣΕΒΕΕ, μαζί με επτά ακόμη οργανώσεις που εκπροσωπούν κλάδους της αγοράς, έχει εκφράσει δημόσια την ανησυχία της για τις επιπτώσεις που ενδέχεται να έχει το νέο σύστημα στη λειτουργία της αγοράς ενεργειακών αναβαθμίσεων.
Ένα από τα βασικά ζητήματα που θέτουν οι φορείς αφορά τον κίνδυνο συγκέντρωσης της αγοράς γύρω από τους μεγάλους προμηθευτές ενέργειας. Όπως υποστηρίζουν, η δυνατότητα διαχείρισης χρηματοδοτικών εργαλείων και έργων ενεργειακής αναβάθμισης ενδέχεται να προσδώσει στους ισχυρούς παίκτες επιπλέον ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα, δυσχεραίνοντας τη θέση μικρότερων επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στον χώρο.
Παράλληλα, ιδιαίτερος προβληματισμός εκφράζεται για τον ρόλο των μηχανικών και των τεχνικών επαγγελμάτων. Σήμερα οι μηχανικοί αποτελούν τον βασικό σύνδεσμο ανάμεσα στον ιδιοκτήτη, τις τεχνικές εταιρείες και τα χρηματοδοτικά προγράμματα, αναλαμβάνοντας κρίσιμες διαδικασίες, όπως οι ενεργειακές επιθεωρήσεις, ο σχεδιασμός των παρεμβάσεων και η πιστοποίηση των αποτελεσμάτων. Εκπρόσωποι του κλάδου θεωρούν ότι χωρίς ειδικές προβλέψεις υπάρχει ο κίνδυνος να περιοριστεί η ανεξαρτησία τους ή να μετατραπούν σε απλούς εκτελεστές έργων που θα σχεδιάζονται και θα χρηματοδοτούνται από τρίτους.
Σε αυτό ακριβώς το σημείο φαίνεται να παρεμβαίνει η πρόταση για τη δημιουργία ειδικού μηχανισμού. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, στόχος είναι να διασφαλιστεί ότι οι μηχανικοί θα συνεχίσουν να έχουν ενεργό, θεσμικό και ανεξάρτητο ρόλο στις διαδικασίες ενεργειακής αναβάθμισης, διαφυλάσσοντας παράλληλα την ποιότητα των έργων και την αξιοπιστία των παρεχόμενων υπηρεσιών.
Το επόμενο διάστημα θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμο για τον τελικό σχεδιασμό του νέου «Εξοικονομώ». Η μορφή που θα λάβει το on-bill financing, οι όροι συμμετοχής των παρόχων ενέργειας και οι δικλίδες προστασίας για μηχανικούς, τεχνικές επιχειρήσεις και καταναλωτές θα αποτελέσουν αντικείμενο έντονου διαλόγου. Το ζητούμενο για την αγορά είναι να δημιουργηθεί ένα αποτελεσματικό χρηματοδοτικό εργαλείο που θα επιταχύνει τις ενεργειακές αναβαθμίσεις, χωρίς να διαταράξει τις ισορροπίες του κλάδου και χωρίς να υποβαθμίσει τον καθοριστικό ρόλο των μηχανικών στην ενεργειακή μετάβαση της χώρας.
