Από το νέο χωροταξικό για τις ΑΠΕ και τη σημασία της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης–Αττικής μέχρι τον ρόλο της αποθήκευσης, των data centers και της ενεργειακής αυτονομίας των επιχειρήσεων, η ενεργειακή μετάβαση του νησιού βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη.
Ο Σπύρος Καλησπεράκης, Γενικός Διευθυντής της ANYSMA, μιλά στο energymag για τις μεγάλες αλλαγές που συντελούνται στην αγορά ενέργειας της Κρήτης, τις ευκαιρίες που δημιουργούνται για την κρητική οικονομία και τους λόγους για τους οποίους οι επιχειρήσεις που θα επενδύσουν έγκαιρα σε πράσινες υποδομές θα αποκτήσουν σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα τα επόμενα χρόνια.
Κύριε Καλησπεράκη, το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε δημόσια διαβούλευση. Πώς το αξιολογείτε;
Το νέο χωροταξικό έρχεται να καλύψει ένα κενό που είχε μείνει ανοιχτό για πάρα πολλά χρόνια.Το ισχύον πλαίσιο θεσπίστηκε το 2008, όταν η χώρα διέθετε συνολικά 1 GW ΑΠΕ, εκ των οποίων μόλις 12 μεγαβάτ φωτοβολταϊκά. Σήμερα η εγκατεστημένη ισχύς ξεπερνά τα 28 GW πανελλαδικά, έχοντας ήδη υπερβεί τον εθνικό στόχο για το 2030. Η αγορά λειτουργούσε με κανόνες από άλλη εποχή, και αυτό είχε συγκεκριμένες συνέπειες. Αδειοδοτική αβεβαιότητα, καθυστέρηση επενδύσεων, στρεβλώσεις.
Για την Κρήτη, το σημαντικό είναι ότι το νησί αναγνωρίζεται μεταξύ των 15 νησιών της χώρας στα οποία επιτρέπεται η ανάπτυξη νέων μεγάλων αιολικών εγκαταστάσεων. Σε δεκάδες μικρά νησιά αυτή η δυνατότητα κλείνει οριστικά. Στην Κρήτη παραμένει ανοιχτή. Εξίσου σημαντικό είναι ότι για πρώτη φορά δίνονται κατευθύνσεις χωροθέτησης για standalone συστήματα αποθήκευσης ενέργειας, κάτι που ήταν έως τώρα νομικό κενό με ανασταλτικό αποτέλεσμα για όποιον ήθελε να επενδύσει σε μπαταρίες αποθήκευσης ανεξάρτητα από παραγωγικές μονάδες.
Υπάρχει όμως και μια πιο ρεαλιστική εκτίμηση που οφείλουμε να κάνουμε. Το νέο χωροταξικό αφορά κυρίως νέες αιτήσεις και νέα έργα. Για τα ήδη αδειοδοτημένα, η κατάσταση στο πεδίο δεν αλλάζει από τη μια μέρα στην άλλη. Στην Κρήτη έχουμε χωροθετημένα αιολικά έργα, που δεν επηρεάζει το χωροταξικό, περισσότερα απο οτι θα μπουν τελικά στο νησί. Απο την άλλη έχουμε τόσες αιτήσεις για αυτοκατανάλωση εδώ και δύο χρόνια που απο άποψη δικτύου μπορούν να συνδεθούν και δε προχωρούν γιατί δεν έχουν λάβει άδεια απο ανεπάρκεια του κράτους και του ΔΕΔΔΗΕ. Κατα τη γνώμη μας η αυτοκατανάλωση είναι το ποιο σημαντικό εργαλείο γιατί εξασφαλίζει την ανταγωνιστηκότητα των Κρητικών επιχειρήσεων και ταυτόχρονα τη πράσινη μετάβαση τους.
Για την ηλεκτρική διασύνδεση
Η ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης–Αττικής ολοκληρώθηκε στα τέλη του 2025. Τι σηματοδοτεί αυτό πρακτικά;
Σηματοδοτεί το τέλος μιας χρόνιας ενεργειακής παθογένειας. Οι συμβατικές μονάδες του νησιού παρήγαγαν ετησίως περίπου 1,5 εκατομμύριο τόνους CO₂. Ενα κόστος ταυτόχρονα περιβαλλοντικό και οικονομικό που επιβαρυνόταν στους λογαριασμούς ρεύματος όλης της Κρήτης. Με τη διασύνδεση, το νησί αποκτά τη δυνατότητα να αναπτύξει ΑΠΕ έως 2.500 MW και να μετασχηματιστεί από ενεργειακά εξαρτημένο νησί σε εξαγωγό πράσινης ενέργειας στο ηπειρωτικό σύστημα. Οι εκτιμήσεις μιλούν για ετήσια οφέλη της τάξης των 400 έως 600 εκατομμυρίων ευρώ από τη μείωση χρεώσεων υπηρεσιών κοινής ωφέλειας, οφέλη που τελικά φτάνουν στον λογαριασμό ρεύματος κάθε επιχείρησης και νοικοκυριού.
Η ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια αυξάνεται ταχύτατα. Ηλεκτρικά οχήματα, αντλίες θερμότητας, data centers. Πού βρίσκεται η Κρήτη σε αυτόν τον μετασχηματισμό;
Βρισκόμαστε στα πρώτα στάδια μιας διαδρομής που θα επιταχυνθεί σημαντικά τα επόμενα χρόνια. Η ζήτηση για φορτιστές ηλεκτρικών οχημάτων, αντικατάσταση παλαιών συστημάτων θέρμανσης με αντλίες θερμότητας και φωτοβολταϊκά με αποθήκευση έχει πολλαπλασιαστεί μέσα σε δύο χρόνια. Από τη μεριά μας βλέπουμε αυτό το κύμα καθημερινά. Η αγορά δεν αναρωτιέται πια αν αξίζει, αλλά πώς γίνεται σωστά και ποια εργαλεία χρηματοδότησης είναι διαθέσιμα.
Σε αυτό το πλαίσιο, η εγκατάσταση του πρώτου carrier-neutral data center στο Ηράκλειο από τη Digital Realty με δυναμικότητα 6,5 MW στην πρώτη φάση δεν είναι τυχαία. Η γεωγραφική θέση της Κρήτης, ανάμεσα σε Ευρώπη, Ασία και Αφρική, την καθιστά στρατηγικό κόμβο για υποθαλάσσια καλώδια και ψηφιακές υποδομές. Αυτό φέρνει νέες μεγάλες καταναλώσεις ενέργειας που απαιτούν αξιόπιστη, σταθερή και καθαρή τροφοδοσία. Ο συνδυασμός ΑΠΕ, διασύνδεσης και data centers αλληλοτροφοδοτείται και δημιουργεί ένα οικοσύστημα που ελκύει περαιτέρω επενδύσεις.
Πώς επηρεάζει άμεσα η ανάπτυξη των ΑΠΕ το κόστος ενέργειας για τον τελικό καταναλωτή;
Το 2024 το 25,2% της ενέργειας που χρησιμοποίησε η Ελλάδα προήλθε από ανανεώσιμες πηγές με αποτέλεσμα στις αρχές του 2026 η Ελλάδα να κατατάσσεται μεταξύ των χωρών με τις χαμηλότερες χονδρεμπορικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη. Η πράσινη ενέργεια πιέζει κάτω τη μέση τιμή της αγοράς και αυτό είναι επαληθευμένο οικονομετρικά.
Η πρόκληση που έχουμε μπροστά μας είναι ότι παράγουμε περισσότερη πράσινη ενέργεια απ' ό,τι μπορεί να απορροφήσει το σύστημα σε ώρες αιχμής παραγωγής. Το 2025 οι περικοπές έγχυσης από φωτοβολταϊκά πάρκα έφτασαν το 15 έως 16%, και για το 2026 αναμένεται να ξεπεράσουν το 26%. Αυτό σημαίνει χαμένα έσοδα για επενδυτές και σπατάλη καθαρής ενέργειας. Η απάντηση δεν είναι λιγότερες ΑΠΕ. Θα πρέπει να είναι περισσότερη αποθήκευση, τόσο σε επίπεδο δικτύου όσο και σε επίπεδο μεμονωμένης εγκατάστασης.
Μπορείτε να εξηγήσετε τη μετάβαση από το net metering στο net billing και τον ρόλο της αποθήκευσης σε αυτό το νέο μοντέλο;
Πρόκειται για αλλαγή που πολλοί δεν έχουν αφομοιώσει ακόμα. Στο παλιό σύστημα net metering, ο συμψηφισμός γινόταν σε κιλοβατώρες με ετήσια εκκαθάριση. Απλό, αλλά αποσυνδεδεμένο από την πραγματική αξία της ενέργειας στον χρόνο. Με το net billing, η πλεονάζουσα παραγωγή εγχέεται στο δίκτυο και αποτιμάται στις τρέχουσες τιμές χονδρεμπορικής αγοράς ανά 15 λεπτά. Το σύστημα γίνεται πιο ρεαλιστικό οικονομικά, αλλά και πιο απαιτητικό ως προς τον σχεδιασμό.
Σε αυτό το πλαίσιο, η μπαταρία παύει να είναι προαιρετικό εξάρτημα. Η ηλιακή ενέργεια κορυφώνεται το μεσημέρι, ακριβώς τη στιγμή που οι χονδρεμπορικές τιμές είναι χαμηλές λόγω πλεονάσματος παραγωγής. Χωρίς αποθήκευση, ο αυτοπαραγωγός εγχέει σε χαμηλή τιμή και αγοράζει ακριβά το απόγευμα και το βράδυ. Με μπαταρία, αποθηκεύει την πλεονάζουσα ενέργεια και την καταναλώνει ή τη διαθέτει στις ώρες αιχμής. Μεγιστοποιεί το οικονομικό αποτέλεσμα και αποκτά ενεργειακή αυτονομία σε περίπτωση διακοπής. Για επιχειρήσεις που δεν αντέχουν διακοπές λειτουργίας, αυτό έχει αξία που υπερβαίνει την απόσβεση της επένδυσης.
Αξίζει επίσης να αναφερθεί το virtual net billing, που επιτρέπει σε μια επιχείρηση να εγκαταστήσει το φωτοβολταϊκό σε απομακρυσμένο σημείο και η παραγόμενη ενεργειακή αξία να συμψηφίζεται με καταναλώσεις σε διαφορετικές παροχές. Για επιχειρήσεις με πολλαπλές εγκαταστάσεις ή χωρίς επαρκή στεγαστικό χώρο, αυτό ανοίγει δυνατότητες που προηγουμένως δεν υπήρχαν στο ρυθμιστικό πλαίσιο.
Ενεργειακή αυτονομία και μείωση κόστους. Ποιες επιχειρήσεις έχουν τα περισσότερα να κερδίσουν;
Ο τουρισμός αντιπροσωπεύει σχεδόν το 50% του ΑΕΠ της Κρήτης, και το ενεργειακό κόστος αντιστοιχεί συνήθως στο 3-9 %των συνολικών λειτουργικών εξόδων μιας μονάδας. Η εγκατάσταση φωτοβολταϊκού συστήματος με αποθήκευση και έξυπνη διαχείριση φορτίων μπορεί να μειώσει αυτό το κόστος κατά 40 έως 60%, με χρόνο απόσβεσης που σε πολλές περιπτώσεις δεν ξεπερνά τα πέντε χρόνια. Για μια βιομηχανική μονάδα με υψηλή κατανάλωση σε ώρες αιχμής, η λογική είναι ακόμα πιο ευθεία.
Πέρα από το κόστος, υπάρχει και η διάσταση της βιωσιμότητας. Οι διεθνείς πλατφόρμες κρατήσεων, οι tour operators της Βόρειας Ευρώπης και τα εταιρικά ταξίδια ζητούν πλέον τεκμηριωμένα περιβαλλοντικά στοιχεία. Ένα ξενοδοχείο που μπορεί να δείξει ότι καλύπτει σημαντικό μέρος της κατανάλωσής του από ΑΠΕ έχει συγκεκριμένο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα σε αγορές που το ζητούν ήδη και θα το ζητούν ακόμα πιο επιτακτικά τα επόμενα χρόνια.
Αυτό που αλλάζει όμως τα τελευταία χρόνια είναι ότι ένα φωτοβολταϊκό σύστημα με αποθήκευση δεν καλύπτει πλέον μία ανάγκη. Στην περίπτωση ενός ξενοδοχείου, η ίδια εγκατάσταση τροφοδοτεί τον κλιματισμό τις ώρες αιχμής, φορτίζει τα ηλεκτρικά οχήματα των πελατών στο parking, και μέσω του BMS διαχειρίζεται έξυπνα τον φωτισμό και τον εξοπλισμό ώστε η κατανάλωση να συμπίπτει με τις ώρες παραγωγής. Το αποτέλεσμα δεν είναι απλώς μειωμένος λογαριασμός ρεύματος. Είναι ένα κτίριο που λειτουργεί με διαφορετική λογική, όπου η ενέργεια διαχειρίζεται ως πόρος και όχι ως πάγιο κόστος.
Τι είναι το Anysma και πώς τοποθετείται σε αυτό το νέο τοπίο για τον ενεργειακό μετασχηματισμό της Κρήτης;
Για το Anysma η επένδυση στην τεχνολογία και την ενεργειακή αυτονομία είναι μονόδρομος προς την εξέλιξη. 25 χρόνια μετά την ίδρυση της εταιρείας, το ίδιο όραμα καθοδηγεί κάθε μας υπηρεσία — από την πράσινη ενέργεια και τα φωτοβολταϊκά έως την αυτοματοποίηση κτιρίων, τα δίκτυα, και την προστασία κρίσιμων υποδομών.
Η τεχνολογία διαρκώς εξελίσσεται όμως η αφοσίωσή μας να την μετατρέπουμε σε στρατηγικό εργαλείο ανάπτυξης για επιχειρήσεις, οικίες και φορείς παραμένει σταθερή.
Δημιουργούμε υποδομές και υλοποιούμε τεχνολογίες που ανταποκρίνονται στις ανάγκες του σήμερα και σχεδιάζουν την Κρήτη του αύριο. Κάνουμε πράξη την πράσινη μετάβαση και επιταχύνουμε τον ψηφιακό μετασχηματισμό με λύσεις που απαντούν στις προκλήσεις της εποχής.
Από φθηνότερη και πράσινη ενέργεια μέσω φωτοβολταϊκών συστημάτων, ταχύτερη και αποτελεσματική επικοινωνία με την εγκατάσταση δικτύων, αυτόνομα και έξυπνα κτίρια με αξιόπιστα προϊόντα και σύγχρονες ψηφιακές λύσεις παρακολούθησης και λογισμικού, μέχρι τον έλεγχο και θωράκιση κρίσιμων υποδομών.
Διαθέτουμε πιστοποιήσεις ISO 9001, ISO 14001, ISO 45001 και ISO/IEC 27001. Για μια εταιρεία στην περιφέρεια, αυτό δεν είναι τυπική διαδικασία. Αντιπροσωπεύει ένα επίπεδο οργανωσιακής ωριμότητας που εγγυάται αξιόπιστη υλοποίηση σε κρίσιμες υποδομές που θα λειτουργούν αξιόπιστα και με ασφάλεια.
Τι λέτε στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις της Κρήτης που αναβάλλουν ακόμα αυτές τις επενδύσεις;
Κάθε μήνας αδράνειας έχει μετρήσιμο κόστος.
Σήμερα υπάρχουν επιδοτούμενα εργαλεία που καλύπτουν σημαντικό μέρος του επενδυτικού κόστους, χρόνοι απόσβεσης που για πολλές εγκαταστάσεις κυμαίνονται μεταξύ τεσσάρων και έξι χρόνων, και ένα ρυθμιστικό πλαίσιο που με το net billing αμείβει σε πραγματικό χρόνο την αυτοπαραγωγή. Αυτές οι συνθήκες δεν θα είναι πάντα διαθέσιμες με τους ίδιους όρους. Επιπλέον, οι βασικές αγορές του κρητικού τουρισμού ζητούν πλέον τεκμηριωμένη περιβαλλοντική επίδοση. Η πράσινη υποδομή έχει μετατραπεί σε εμπορική προϋπόθεση, όχι σε διαφημιστικό πλεονέκτημα.
Υπάρχει όμως και μια άλλη διάσταση που συχνά παραβλέπεται: η ενεργειακή ευπάθεια. Μια επιχείρηση χωρίς αυτοπαραγωγή και αποθήκευση εξαρτάται εξολοκλήρου από ένα σύστημα που βρίσκεται σε μετάβαση. Στην Κρήτη, που γνώρισε για δεκαετίες τα αδύναμα σημεία ενός ενεργειακά απομονωμένου νησιού, αυτή η εξάρτηση είναι λειτουργικός κίνδυνος. Το νησί έχει εξαιρετικό ηλιακό δυναμικό — κατατάσσεται μεταξύ των περιοχών με την υψηλότερη ηλιοφάνεια στη Μεσόγειο — και κάθε εγκατάσταση που σχεδιάζεται σωστά μετατρέπει αυτό το φυσικό πλεονέκτημα σε επιχειρηματικό. Εκείνοι που θα κινηθούν τώρα θα έχουν χαμηλότερο λειτουργικό κόστος, ενεργειακή αυτονομία και ανταγωνιστική διαφορά που δεν είναι εύκολο να αντιγραφεί αργότερα.
