Το ενεργειακό κόστος, η ανάγκη αύξησης της παραγωγικότητας και η ταχύτητα της τεχνολογικής μετάβασης διαμορφώνουν ένα νέο τοπίο για τις εμπορικές επιχειρήσεις. Με το εμπόριο να αντιστοιχεί στο 10,9% του ΑΕΠ και να καταγράφει κύκλο εργασιών 181,3 δισ. ευρώ το 2025, η ενεργειακή ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων αποκτά ευρύτερη οικονομική σημασία. Στο νέο αυτό περιβάλλον, η ΕΣΕΕ παρουσίασε την Τρίτη 22/9, παρουσία του υπουργού Οικονομικών Κ. Πιερρακάκη, τη «ΓΕΩΒΑΣΗ», ένα ψηφιακό εργαλείο που επιχειρεί να μετατρέψει τα δεδομένα της αγοράς σε αξιοποιήσιμη γνώση για επιχειρήσεις και οικονομική πολιτική.
Στο μεταξύ, το ενεργειακό κόστος αποτελεί πλέον έναν από τους παράγοντες που καθορίζουν τη λειτουργία και την ανταγωνιστικότητα των εμπορικών επιχειρήσεων. Από τα καταστήματα και τις αποθήκες έως τις επιχειρήσεις χονδρικού εμπορίου και τα δίκτυα διανομής, η κατανάλωση ενέργειας συνδέεται άμεσα με το λειτουργικό κόστος.
Η ενεργειακή μετάβαση, επομένως, δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντικό ή τεχνολογικό ζήτημα. Για το εμπόριο συνδέεται με το κόστος λειτουργίας, τις επενδύσεις, την παραγωγικότητα και τελικά την τιμή με την οποία ένα προϊόν φτάνει στον καταναλωτή.
Σε αυτό το περιβάλλον, η προσαρμογή των επιχειρήσεων στην ενεργειακή πραγματικότητα γίνεται μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας.
Το ενεργειακό κόστος συναντά την παραγωγικότητα
Για τις εμπορικές επιχειρήσεις, όμως, η αντιμετώπιση του ενεργειακού κόστους δεν περιορίζεται στην τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας. Συνδέεται και με το πόσο αποτελεσματικά χρησιμοποιείται η ενέργεια.
Ενεργειακά αποδοτικότερος εξοπλισμός, καλύτερη διαχείριση των εγκαταστάσεων, ψηφιακά συστήματα παρακολούθησης της κατανάλωσης και επενδύσεις σε τεχνολογίες εξοικονόμησης μπορούν να περιορίσουν το λειτουργικό κόστος και να βελτιώσουν την παραγωγικότητα.
Για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ωστόσο, η μετάβαση αυτή προϋποθέτει πρόσβαση σε χρηματοδότηση, τεχνογνωσία και σταθερό επενδυτικό περιβάλλον. Έτσι, η ενεργειακή πρόκληση συνδέεται άμεσα με μία δεύτερη που έχει να κάνει με την αύξηση της παραγωγικότητας χωρίς να αυξάνεται αντίστοιχα το λειτουργικό κόστος.
Η τεχνολογία ως εργαλείο ενεργειακής προσαρμογής
Η τεχνολογία αποτελεί πλέον μέρος της απάντησης και στο ενεργειακό ζήτημα. Η ψηφιοποίηση επιτρέπει στις επιχειρήσεις να γνωρίζουν με μεγαλύτερη ακρίβεια πού και πότε καταναλώνεται ενέργεια, να εντοπίζουν απώλειες και να προσαρμόζουν τη λειτουργία τους.
Παράλληλα, η ευρύτερη αξιοποίηση δεδομένων μπορεί να συνδέσει την ενεργειακή κατανάλωση με άλλες παραμέτρους της επιχειρηματικής δραστηριότητας, όπως ο τζίρος, η επισκεψιμότητα, το ωράριο λειτουργίας και η εποχικότητα.
Για το ελληνικό εμπόριο, η τεχνολογική μετάβαση και η ενεργειακή αποδοτικότητα μπορούν επομένως να λειτουργήσουν ως δύο αλληλένδετες πλευρές της ίδιας προσπάθειας: να παραχθεί περισσότερη αξία με αποτελεσματικότερη χρήση πόρων.
Ένας κλάδος με αποτύπωμα 181,3 δισ. ευρώ
Η ενεργειακή διάσταση αποκτά, δε, ιδιαίτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη το οικονομικό μέγεθος του εμπορίου. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στην εκδήλωση της ΕΣΕΕ, ο κλάδος αντιστοιχεί στο 10,9% του ΑΕΠ, ενώ ο κύκλος εργασιών του το 2025 ανήλθε σε 181,3 δισ. ευρώ.
Παράλληλα, το εμπόριο συνδέεται με περίπου 760.000 θέσεις εργασίας, οι οποίες αντιστοιχούν στο 17,3% της συνολικής απασχόλησης.
Η ενεργειακή ανταγωνιστικότητα του εμπορίου, επομένως, δεν αφορά μόνο το κόστος μιας μεμονωμένης επιχείρησης. Συνδέεται με ένα σημαντικό τμήμα της οικονομικής δραστηριότητας, της απασχόλησης και της κατανάλωσης.
Η «ΓΕΩΒΑΣΗ» αποτυπώνει την οικονομία στον χώρο
Σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, η γνώση της αγοράς αποκτά ιδιαίτερη αξία. Η «ΓΕΩΒΑΣΗ – Η οικονομική γεωγραφία του εμπορίου», που παρουσιάστηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2026 στην Αθήνα, στο πλαίσιο της Ημέρας Ελληνικού Εμπορίου, επιχειρεί να δώσει μια λεπτομερέστερη εικόνα της εμπορικής δραστηριότητας ανά περιοχή και κλάδο.
Η πλατφόρμα θα αξιοποιεί στοιχεία από το ΓΕΜΗ και θα καταγράφει και θα επεξεργάζεται δεδομένα για το χονδρικό και το λιανικό εμπόριο σε εθνικό και τοπικό επίπεδο.
Στην πρώτη φάση η καταγραφή αφορά 90 περιοχές της χώρας, ενώ προβλέπεται επέκταση της γεωγραφικής κάλυψης και εμπλουτισμός των δεδομένων.
Η σημασία αυτής της προσέγγισης είναι ιδιαίτερη και από ενεργειακής πλευράς. Η εμπορική δραστηριότητα δεν έχει την ίδια ένταση, ούτε τις ίδιες ανάγκες, σε όλες τις περιοχές. Η εποχικότητα, η τουριστική δραστηριότητα, η πυκνότητα των επιχειρήσεων, η μορφή των καταστημάτων και τα χαρακτηριστικά κάθε τοπικής αγοράς δημιουργούν διαφορετικές ανάγκες.
Από τη χαρτογράφηση στη στοχευμένη πολιτική
Ουσιαστικά η «ΓΕΩΒΑΣΗ» φιλοδοξεί να μετατρέψει τα δεδομένα σε αξιοποιήσιμη γνώση.
Αυτό μπορεί να έχει ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία οι επιχειρήσεις καλούνται να προσαρμοστούν ταυτόχρονα στην ενεργειακή μετάβαση, την ψηφιοποίηση και στις απαιτήσεις για μεγαλύτερη παραγωγικότητα.
Για την επιχειρηματική κοινότητα, η πλατφόρμα μπορεί να προσφέρει στοιχεία για τη δυναμική μιας αγοράς και τον ανταγωνισμό. Για τους θεσμικούς και παραγωγικούς φορείς μπορεί να αποτελέσει εργαλείο κατανόησης των διαφοροποιήσεων ανά περιοχή. Για την Τοπική Αυτοδιοίκηση μπορεί να προσφέρει μια πιο αναλυτική εικόνα της τοπικής οικονομικής δραστηριότητας.
Και για τη χάραξη οικονομικής πολιτικής, η αξία βρίσκεται στην ίδια τη δυνατότητα να σχεδιάζονται παρεμβάσεις με βάση πραγματικά και επικαιροποιημένα δεδομένα.
Η ανάγκη για αξιόπιστα δεδομένα
Στη σημασία της συστηματικής αποτύπωσης της εμπορικής δραστηριότητας αναφέρθηκε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης κατά την παρουσίαση της «ΓΕΩΒΑΣΗΣ».
Η λογική ότι η αποτελεσματική διαχείριση προϋποθέτει πρώτα αξιόπιστη μέτρηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα και στην ενεργειακή πολιτική. Όσο καλύτερα είναι γνωστά τα χαρακτηριστικά μιας αγοράς, τόσο μεγαλύτερη είναι η δυνατότητα να εντοπιστούν οι ανάγκες και να σχεδιαστούν στοχευμένες παρεμβάσεις.
Σε μια περίοδο κατά την οποία το ενεργειακό κόστος, η πράσινη μετάβαση και οι επενδύσεις στην αποδοτικότητα επηρεάζουν ολοένα περισσότερο τη λειτουργία των επιχειρήσεων, η ποιότητα των δεδομένων γίνεται κρίσιμος παράγοντας.
Η επόμενη μάχη
Από την πλευρά του, κατά την παρουσίαση του νέου ψηφιακιύ εργαλείου με αφορμή την Ημέρα του Ελληνικού Εμπορίου, την Τρίτη 22/9, ο πρόεδρος της ΕΣΕΕ Σταύρος Καφούνης έθεσε στο επίκεντρο την ανάγκη ενίσχυσης του τζίρου των εμπορικών επιχειρήσεων, συνδέοντας την πορεία της αγοράς και με την τουριστική κατανάλωση. Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη για σταθερούς και δίκαιους κανόνες και για παρεμβάσεις που θα επιτρέψουν στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις να αναπτυχθούν.
