Σε δραστική μείωση της φορολογίας στη βενζίνη και το ντίζελ προχωρά η Γερμανία, καθώς η άνοδος του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι μεταφέρεται πλέον με ιδιαίτερη ένταση στις αντλίες, προκαλώντας ισχυρές κοινωνικές και πολιτικές πιέσεις.
Όπως μεταδίδει το Reuters, η κυβέρνηση του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς ανακοίνωσε ότι από την 1η Οκτωβρίου θα μειώσει την τελική φορολογική επιβάρυνση στα καύσιμα κατά περίπου 17 λεπτά του ευρώ ανά λίτρο. Το μέτρο θα ισχύσει έως το τέλος του 2026 και το συνολικό δημοσιονομικό του κόστος υπολογίζεται σε 2,5 δισ. ευρώ.
Η παρέμβαση περιλαμβάνει άμεση μείωση του ενεργειακού φόρου κατά 14 λεπτά το λίτρο. Μαζί με τη συνακόλουθη μείωση του ΦΠΑ, το συνολικό όφελος για τον καταναλωτή εκτιμάται ότι θα φθάσει περίπου στα 17 λεπτά ανά λίτρο, εφόσον βεβαίως η φορολογική ελάφρυνση περάσει εξ ολοκλήρου στις τιμές των πρατηρίων.
Η χρηματοδότηση του μέτρου θα επιμεριστεί μεταξύ της ομοσπονδιακής κυβέρνησης και των κρατιδίων, έπειτα από δύσκολες διαπραγματεύσεις τόσο μεταξύ Βερολίνου και περιφερειακών κυβερνήσεων όσο και στο εσωτερικό του κυβερνητικού συνασπισμού των Χριστιανοδημοκρατών και των Σοσιαλδημοκρατών.
Εξετάζεται πλαφόν στα καύσιμα
Η μείωση των φόρων αποτελεί, πάντως, μόνο το πρώτο σκέλος του γερμανικού σχεδίου. Η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι θα αρχίσει διαβουλεύσεις με τις εταιρείες πετρελαιοειδών, με στόχο να εξεταστεί η επιβολή ανώτατης τιμής στα καύσιμα το αργότερο έως την 1η Ιανουαρίου 2027.
Το μοντέλο που μελετά το Βερολίνο παραπέμπει στα συστήματα που εφαρμόζονται στο Λουξεμβούργο και στο Βέλγιο, όπου το κράτος καθορίζει ή περιορίζει τη μέγιστη επιτρεπόμενη τιμή πώλησης των καυσίμων βάσει συγκεκριμένου μηχανισμού, ο οποίος λαμβάνει υπόψη τις διεθνείς τιμές, το κόστος μεταφοράς και τα περιθώρια εμπορίας.
Η υιοθέτηση ενός τέτοιου συστήματος θα αποτελούσε σημαντική αλλαγή για τη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, καθώς θα σήμαινε πιο άμεση κρατική παρέμβαση στη διαμόρφωση των λιανικών τιμών.
«Όποιος βασίζεται καθημερινά στο αυτοκίνητό του έχει φτάσει στα όριά του», δήλωσε ο Μερτς, υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνηση αποδεικνύει πως μπορεί να αντιδράσει απέναντι στην κρίση και να στηρίξει τους πολίτες.
Ρεκόρ στην τιμή της βενζίνης
Η απόφαση ελήφθη ενώ ο πόλεμος με το Ιράν έχει οδηγήσει τις διεθνείς τιμές του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι και έχει προκαλέσει νέο κύμα ανατιμήσεων σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή αγορά καυσίμων.
Η μέση ημερήσια τιμή της βενζίνης Ε10 στη Γερμανία έφθασε μέσα στην εβδομάδα στο ιστορικό υψηλό των 2,286 ευρώ ανά λίτρο. Πρόκειται για επίπεδο που αντιστοιχεί περίπου σε 10 δολάρια ανά γαλόνι και μετατρέπει το κόστος μετακίνησης σε ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά προβλήματα της κυβέρνησης.
Για ένα όχημα με ρεζερβουάρ 50 λίτρων, η μείωση κατά 17 λεπτά συνεπάγεται θεωρητικό όφελος περίπου 8,5 ευρώ σε κάθε γέμισμα. Εάν το μέτρο διατηρηθεί για ολόκληρο το τελευταίο τρίμηνο του έτους, η ελάφρυνση μπορεί να γίνει αισθητή κυρίως για εργαζομένους, επαγγελματίες και κατοίκους αγροτικών περιοχών που χρησιμοποιούν καθημερινά το αυτοκίνητό τους.
Η πίεση των εκλογών
Η ανακοίνωση έχει και σαφές πολιτικό υπόβαθρο. Η δημοτικότητα του Μερτς έχει υποχωρήσει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, ενώ οι Χριστιανοδημοκράτες αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο σημαντικών απωλειών στις εκλογές του Βερολίνου και του Μεκλεμβούργου-Δυτικής Πομερανίας.
Ιδιαίτερα στο δεύτερο κρατίδιο, όπου οι αποστάσεις είναι μεγάλες, οι δημόσιες συγκοινωνίες περιορισμένες και η εξάρτηση από το αυτοκίνητο αυξημένη, η ακρίβεια στα καύσιμα έχει βρεθεί στο επίκεντρο της προεκλογικής αντιπαράθεσης.
Η πρωθυπουργός του κρατιδίου, Μανουέλα Σβέζιγκ, είχε κατηγορήσει την ομοσπονδιακή κυβέρνηση ότι παρακολουθούσε παθητικά την εκτόξευση των τιμών, ζητώντας την εφαρμογή εθνικού πλαφόν κατά τα πρότυπα του Λουξεμβούργου.
Τα εκλογικά αποτελέσματα αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία μετά την ισχυρή επίδοση της ακροδεξιάς Εναλλακτικής για τη Γερμανία στη Σαξονία-Άνχαλτ. Η ενεργειακή ακρίβεια εξελίσσεται έτσι σε παράγοντα ανατροπής των πολιτικών ισορροπιών, κυρίως στις ανατολικές και περισσότερο αγροτικές περιοχές της χώρας.
Κριτική για «δώρο» στις πετρελαϊκές
Η γερμανική παρέμβαση προκαλεί, πάντως, αντιδράσεις από την αντιπολίτευση και τις περιβαλλοντικές οργανώσεις. Η Greenpeace χαρακτήρισε τη μείωση των φόρων μη στοχευμένο και επιζήμιο για το κλίμα μέτρο, υποστηρίζοντας ότι δεν περιορίζει την εξάρτηση της οικονομίας από το πετρέλαιο.
Προειδοποίησε επίσης ότι ένα τμήμα της φορολογικής ελάφρυνσης μπορεί να μη φθάσει τελικά στους καταναλωτές, αλλά να απορροφηθεί από τα περιθώρια κέρδους των εταιρειών πετρελαιοειδών. Πρόκειται για τον βασικό κίνδυνο κάθε οριζόντιας φορολογικής μείωσης: εάν δεν συνοδεύεται από αυστηρή εποπτεία της αγοράς, δεν είναι δεδομένο ότι ολόκληρο το όφελος θα αποτυπωθεί στην αντλία.
Η Γερμανία είχε εφαρμόσει αντίστοιχη προσωρινή μείωση του ενεργειακού φόρου τον Μάιο και τον Ιούνιο, περιορίζοντας και τότε τις τιμές της βενζίνης και του ντίζελ κατά περίπου 17 λεπτά το λίτρο. Οι πιέσεις για παράταση του μέτρου ήταν έντονες, αλλά η νέα επιδείνωση της ενεργειακής κρίσης ανάγκασε τελικά την κυβέρνηση να το επαναφέρει.
