Σημαντική δικαστική ήττα υπέστη η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ στην προσπάθειά της να ανατρέψει ένα από τα βασικά προγράμματα πράσινης ενέργειας της προηγούμενης αμερικανικής κυβέρνησης.
Ομοσπονδιακή δικαστής στο Ρόουντ Άιλαντ έκρινε ότι η Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος των ΗΠΑ (EPA) ενήργησε παράνομα όταν ακύρωσε το πρόγραμμα «Solar for All», συνολικού ύψους 7 δισ. δολαρίων, το οποίο είχε σχεδιαστεί για να διευρύνει την πρόσβαση των νοικοκυριών χαμηλού εισοδήματος στην ηλιακή ενέργεια.
Σύμφωνα με το Reuters, η δικαστής Μέρι ΜακΕλρόι αποφάνθηκε ότι η EPA, υπό τον διοικητή της Λι Ζέλντιν, υπερέβη τις εξουσίες της όταν προχώρησε στην ανάκληση επιχορηγήσεων που είχαν ήδη εγκριθεί και κατανεμηθεί.
Η δικαστής ακύρωσε επίσημα την απόφαση τερματισμού του προγράμματος, ανοίγοντας τον δρόμο για την επανενεργοποίησή του, αν και η δικαστική διαμάχη δεν θεωρείται ότι έχει ολοκληρωθεί. Η EPA ανακοίνωσε ότι εξετάζει την απόφαση και το ενδεχόμενο να ασκήσει έφεση.
Το πρόγραμμα και οι δικαιούχοι
Το «Solar for All» είχε δημιουργηθεί επί προεδρίας Τζο Μπάιντεν και χρηματοδοτήθηκε μέσω του Inflation Reduction Act, του εμβληματικού νόμου του 2022 για τις επενδύσεις στην καθαρή ενέργεια και την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.
Το 2024, η EPA είχε διαθέσει τις σχετικές επιχορηγήσεις σε 60 μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς, Πολιτείες και κοινότητες αυτοχθόνων. Σύμφωνα με τις αρχικές εκτιμήσεις της υπηρεσίας, το πρόγραμμα θα μπορούσε να καλύψει σχεδόν 1 εκατ. νοικοκυριά στις περισσότερες αμερικανικές Πολιτείες.
Στόχος του ήταν να χρηματοδοτήσει φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις σε κατοικίες και κοινότητες που διαφορετικά δεν θα είχαν πρόσβαση σε αυτές, περιορίζοντας ταυτόχρονα τους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας και τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.
Την προσφυγή είχαν καταθέσει, μεταξύ άλλων, η εργατική συνομοσπονδία Rhode Island AFL-CIO, μη κερδοσκοπικοί φορείς όπως η Solar United Neighbors και επιχειρήσεις του κλάδου. Παρότι αρκετοί από τους προσφεύγοντες δεν ήταν άμεσοι αποδέκτες των κρατικών επιχορηγήσεων, υποστήριξαν ότι θα αποκόμιζαν συγκεκριμένα οφέλη από την υλοποίηση του προγράμματος.
Το επιχείρημα της κυβέρνησης Τραμπ
Η κυβέρνηση Τραμπ είχε επιχειρήσει να βάλει τέλος στο πρόγραμμα μετά την ψήφιση, τον Ιούλιο του 2025, του νόμου «One Big Beautiful Bill Act», ο οποίος κατάργησε την αρχική πηγή χρηματοδότησής του.
Έναν μήνα αργότερα, ο Λι Ζέλντιν ανακοίνωσε τον τερματισμό του «Solar for All», χαρακτηρίζοντάς το πρόγραμμα σπατάλης δημόσιου χρήματος. Η σημερινή ηγεσία της EPA υποστηρίζει ότι η προηγούμενη κυβέρνηση διέθετε δισεκατομμύρια δολάρια χωρίς επαρκή έλεγχο και χωρίς να λαμβάνει σοβαρά υπόψη την αποτελεσματικότητα των προγραμμάτων.
Η δικαστής, ωστόσο, έκρινε ότι ακόμη και μετά την αλλαγή του νομοθετικού πλαισίου, η EPA διατηρούσε περισσότερα από 3 δισ. δολάρια για τις αναγκαίες δαπάνες διαχείρισης των προγραμμάτων επιχορηγήσεων.
Κατά την κρίση της, η πρόθεση του Κογκρέσου ήταν σαφής: η υπηρεσία όφειλε να συνεχίσει να διαχειρίζεται τις επιχορηγήσεις που είχαν ήδη εγκριθεί. Συνεπώς, δεν διέθετε τη νόμιμη εξουσία να ακυρώσει συνολικά το πρόγραμμα.
Ιδιαίτερο πολιτικό ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι η ΜακΕλρόι είχε αρχικά προταθεί για τη θέση της από τον Δημοκρατικό πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα, αλλά ο διορισμός της ολοκληρώθηκε επί προεδρίας Τραμπ.
Ευρύτερη σύγκρουση για την πράσινη πολιτική
Η υπόθεση αποτελεί μέρος της ευρύτερης σύγκρουσης γύρω από την προσπάθεια της κυβέρνησης Τραμπ να περιορίσει ή να καταργήσει χρηματοδοτήσεις που είχαν εγκριθεί στο πλαίσιο της κλιματικής πολιτικής Μπάιντεν.
Η δικαστική απόφαση δεν επιλύει όλες τις εκκρεμότητες. Παράλληλες προσφυγές για τον τερματισμό του προγράμματος παραμένουν σε εξέλιξη, ενώ οι αξιώσεις για την ανάκτηση χρημάτων που χάθηκαν εξαιτίας της ακύρωσης επιχορηγήσεων εξετάζονται από το αρμόδιο Court of Federal Claims.
