Η άρση των περιορισμών στη διακίνηση κεφαλαίων και ρευστότητας μεταξύ των ευρωπαϊκών τραπεζών θα μπορούσε να απελευθερώσει 230 δισ. ευρώ, σύμφωνα με την Κομισιόν. Στα 24 δισ. ευρώ υπολογίζεται το κόστος συμμόρφωσης με τις εποπτικές απαιτήσεις και τις υποχρεώσεις αναφοράς. Αυτό τόνισε από το Δουβλίνο ο πρόεδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης «Οι ανταγωνιστές μας δεν περιμένουν» υπογράμμισε και τόνισε ότι τα 230 δισ. ευρώ που θα μπορούσαν να απελευθερωθούν για την ευρωπαϊκή οικονομία, εφόσον αρθούν οι περιορισμοί που εξακολουθούν να εμποδίζουν την ελεύθερη μεταφορά κεφαλαίων και ρευστότητας μεταξύ των τραπεζών των κρατών-μελών, θα έδιναν καύσιμο σε όλη την ΕΕ για επενδύσεις.
Το μέγεθος αυτό, που προκύπτει από τις εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αναδεικνύει το οικονομικό διακύβευμα της προσπάθειας για την ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης, την οποία έθεσε στο επίκεντρο της ομιλίας του στο Eurofi Financial Forum στο Δουβλίνο ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης.
Την ίδια στιγμή, περίπου 24 δισ. ευρώ υπολογίζεται ότι είναι το κόστος συμμόρφωσης των τραπεζών με τις εποπτικές απαιτήσεις και τις υποχρεώσεις υποβολής αναφορών, γεγονός που ενισχύει τη συζήτηση για ένα απλούστερο και περισσότερο αναλογικό ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο.
Το μεγάλο στοίχημα της Ευρώπης
Το βασικό μήνυμα του κ. Πιερρακάκη είναι ότι η Ευρώπη διαθέτει τις αποταμιεύσεις, αλλά δεν έχει ακόμη δημιουργήσει μια πραγματικά ενιαία χρηματοπιστωτική αγορά που θα μπορεί να τις διοχετεύει αποτελεσματικά στις επενδύσεις. Η πρόκληση γίνεται ακόμη μεγαλύτερη καθώς οι ευρωπαϊκές οικονομίες χρειάζονται τεράστιες νέες επενδύσεις στην άμυνα, την ενέργεια, την Τεχνητή Νοημοσύνη, τις ψηφιακές υποδομές, την καινοτομία και την πράσινη μετάβαση.
Σε αυτό το περιβάλλον, ο κατακερματισμός της ευρωπαϊκής τραπεζικής αγοράς αποτελεί σημαντικό εμπόδιο. Ενδεικτικό είναι ότι μόλις περίπου το 16% του εταιρικού δανεισμού στη ζώνη του ευρώ είναι διασυνοριακός. Οι τράπεζες εξακολουθούν να λειτουργούν σε μεγάλο βαθμό με βάση τα εθνικά σύνορα, ενώ οι διασυνοριακοί όμιλοι αντιμετωπίζουν περιορισμούς στη μεταφορά κεφαλαίων και ρευστότητας.
Ο κ. Πιερρακάκης χαρακτήρισε το κόστος αυτής της κατάστασης έναν «στρατηγικό φόρο» για την Ευρώπη – έναν φόρο στην κλίμακα, στις επενδύσεις και τελικά στην ανάπτυξη.
Από τις αποταμιεύσεις στις επενδύσεις
Η δημιουργία, πάντως, μιας πιο ενιαίας τραπεζικής αγοράς συνδέεται άμεσα με την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Η Ευρώπη διαθέτει σημαντικό απόθεμα αποταμιεύσεων, όμως το ζητούμενο είναι να μπορεί να τις μετατρέπει πιο αποτελεσματικά σε επενδύσεις. Και οι τράπεζες αποτελούν κρίσιμο κρίκο αυτής της διαδικασίας, καθώς παρέχουν περίπου το 70% της χρηματοδότησης της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Για τον πρόεδρο του Eurogroup, η ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης δεν αποτελεί επομένως μια τεχνική υπόθεση που αφορά μόνο τις τράπεζες. Είναι μέρος της ευρύτερης αναπτυξιακής στρατηγικής της Ευρώπης.
Γιατί η κλίμακα γίνεται κρίσιμη
Η μεγαλύτερη ενοποίηση του τραπεζικού κλάδου συνδέεται και με την τεχνολογική ανταγωνιστικότητα. Όπως ανέφερε ο κ. Πιερρακάκης, οι μεγαλύτερες αμερικανικές τράπεζες επενδύουν, αναλογικά με το ενεργητικό τους, πάνω από δυόμισι φορές περισσότερο στην τεχνολογία από τις ευρωπαϊκές.
Σε μια περίοδο κατά την οποία η Τεχνητή Νοημοσύνη, οι ψηφιακές πληρωμές και η κυβερνοασφάλεια μετασχηματίζουν τον χρηματοπιστωτικό τομέα, η κλίμακα αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία.
Η βαθύτερη ενοποίηση θα μπορούσε να επιτρέψει στις ευρωπαϊκές τράπεζες να επενδύσουν περισσότερο στην τεχνολογία και στην καινοτομία και να ενισχύσουν την ανταγωνιστική τους θέση διεθνώς.
Μεγάλες τράπεζες αλλά και ισχυρές τοπικές
Η μεγαλύτερη κλίμακα, ωστόσο, δεν σημαίνει, σύμφωνα με τον κ. Πιερρακάκη, ότι η Ευρώπη χρειάζεται ένα ομοιόμορφο τραπεζικό μοντέλο. Αντίθετα, χρειάζονται και οι δύο πλευρές: ευρωπαϊκοί τραπεζικοί όμιλοι με το μέγεθος που απαιτεί ο διεθνής ανταγωνισμός, αλλά και ισχυρές περιφερειακές και τοπικές τράπεζες, που βρίσκονται κοντά στις επιχειρήσεις και στις τοπικές οικονομίες.
Το μοντέλο που περιέγραψε ο πρόεδρος του Eurogroup συνδυάζει, με άλλα λόγια, «κλίμακα στην κορυφή και εγγύτητα σε τοπικό επίπεδο».
Τρεις αλλαγές στην ευρωπαϊκή τραπεζική αγορά
Η επόμενη ημέρα της Τραπεζικής Ένωσης, σύμφωνα με την προσέγγιση που παρουσίασε ο κ. Πιερρακάκης, στηρίζεται σε τρεις άξονες:
Ενοποίηση και κλίμακα: άρση των διασυνοριακών εμποδίων και αποτελεσματικότερη μεταφορά κεφαλαίων και ρευστότητας.
Εμπιστοσύνη και κοινές δικλείδες ασφαλείας: ενίσχυση της διαχείρισης κρίσεων, της εξυγίανσης, της ρευστότητας και της ασφάλισης καταθέσεων.
Ανταγωνιστικότητα: απλούστερο και πιο αναλογικό κανονιστικό πλαίσιο, χωρίς υποχώρηση από την ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος.
Το μήνυμα του υπουργού συνοψίζεται στη φράση «καλύτερη ρύθμιση, όχι λιγότερη ρύθμιση».
«Οι ανταγωνιστές μας δεν περιμένουν»
Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι αν οι διαφορετικές εθνικές προτεραιότητες μπορούν να υπερκεραστούν ώστε η Ευρώπη να κινηθεί γρηγορότερα. Ο κ. Πιερρακάκης αναγνώρισε ότι τα κράτη-μέλη έχουν διαφορετικά τραπεζικά συστήματα και διαφορετικές ανησυχίες, υπογραμμίζοντας όμως ότι αυτές οι διαφορές δεν μπορούν να οδηγήσουν σε μόνιμο κατακερματισμό. Και έστειλε ένα σαφές μήνυμα για την ανάγκη επίσπευσης των αποφάσεων:
«Οι ανταγωνιστές μας δεν περιμένουν. Οι επενδύσεις δεν περιμένουν. Και ασφαλώς η τεχνολογία δεν περιμένει» τόνισε ο πρόεδρος του Eurogroup περιγράφοντας ότι το στοίχημα δεν είναι τελικά μόνο τραπεζικό. Αγορά την ανάπτυξη κα πώς θα μετατραπούν οι ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις σε επενδύσεις και η τραπεζική ενοποίηση σε μεγαλύτερη ανταγωνιστικότητα και ανάπτυξη για την ευρωπαϊκή οικονομία.
