Η παρατεταμένη σύγκρουση ΗΠΑ-Ιράν προκαλεί αυξανόμενη ανησυχία στις πετρελαϊκές αγορές, καθώς οι διαταραχές στην παγκόσμια προσφορά συνεχίζονται και τα διαθέσιμα αποθέματα ασφαλείας περιορίζονται. Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι αν τα παγκόσμια αποθέματα μπορούν να καλύψουν ένα μεγάλο και παρατεταμένο έλλειμμα στην αγορά, σε περίπτωση που ο πόλεμος συνεχιστεί για ακόμη έξι μήνες.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Saudi Aramco, από την έναρξη του πολέμου έχουν χαθεί περίπου 2,6 δισ. βαρέλια πετρελαίου, ποσότητα που αντιστοιχεί σε περίπου 25 ημέρες της παγκόσμιας κατανάλωσης πριν από τον πόλεμο, όταν η ζήτηση διαμορφωνόταν στα 103 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Η μείωση της ζήτησης στην Κίνα τους τελευταίους μήνες έχει περιορίσει εν μέρει τις πιέσεις. Ωστόσο, οι περισσότεροι αναλυτές εκτιμούν ότι το ημερήσιο έλλειμμα στην αγορά ανέρχεται σε περίπου 5 εκατ. βαρέλια, ενώ η Saudi Aramco υπολογίζει ότι από τις χώρες του Περσικού Κόλπου έχουν χαθεί έως και 11 εκατ. βαρέλια ημερήσιας προσφοράς.
Η κατάσταση επιδεινώθηκε περαιτέρω τον Ιούλιο, όταν ουκρανικές επιθέσεις με drones προκάλεσαν διακοπή στη λειτουργία του αγωγού CPC του Καζακστάν, μέσω του οποίου μεταφέρονται περίπου 1,8 εκατ. βαρέλια πετρελαίου την ημέρα.
Τα αποθέματα του IEA
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) ανακοίνωσε τον Μάρτιο την απελευθέρωση 400 εκατ. βαρελιών από τα έκτακτα αποθέματα, ενώ εκτιμά ότι η παγκόσμια οικονομία εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικές ποσότητες πετρελαίου.
Τα αποθέματα που παρακολουθεί ο IEA ανέρχονται συνολικά σε περίπου 1,5 δισ. βαρέλια, συμπεριλαμβανομένων κρατικών και εμπορικών αποθεμάτων. Θεωρητικά, η ποσότητα αυτή θα μπορούσε να καλύψει ένα έλλειμμα 5 εκατ. βαρελιών ημερησίως για περίπου 300 ημέρες.
Στην πράξη, όμως, η εικόνα είναι διαφορετική. Ο IEA δεν μπορεί να υποχρεώσει τις επιχειρήσεις να διαθέσουν στην αγορά τα εμπορικά αποθέματα που διατηρούν για λειτουργικούς λόγους.
Έτσι, τα πραγματικά διαθέσιμα κρατικά αποθέματα περιορίζονται σε περίπου 900 εκατ. βαρέλια, ποσότητα που αντιστοιχεί σε περίπου 180 ημέρες κάλυψης του σημερινού ελλείμματος.
Ο Οργανισμός έχει πάντως αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων απελευθερώσεων, εφόσον η κρίση επιδεινωθεί.
Σε ιστορικά χαμηλά το αμερικανικό στρατηγικό απόθεμα
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση στις ΗΠΑ. Τα αποθέματα αργού πετρελαίου στο Στρατηγικό Απόθεμα Πετρελαίου (SPR) έχουν υποχωρήσει στα χαμηλότερα επίπεδα από τον Ιανουάριο του 1983, όταν πρόεδρος ήταν ο Ρόναλντ Ρίγκαν.
Το αμερικανικό Γραφείο Λογοδοσίας της Κυβέρνησης (GAO) προειδοποίησε τον Μάιο ότι οι υποδομές του SPR παρουσιάζουν ταχεία φθορά και ότι περίπου το ένα τέταρτο των αποθεμάτων δεν είναι πλέον διαθέσιμο για άμεση απελευθέρωση.
Αναλυτές της Rapidan Energy εκτιμούν ότι περισσότερα από 100 εκατ. βαρέλια έχουν καταστεί ουσιαστικά μη αξιοποιήσιμα. Εάν τα πραγματικά προσβάσιμα αποθέματα των ΗΠΑ περιορίζονται στα 200 εκατ. βαρέλια, τότε θα μπορούσαν να καλύψουν το σημερινό παγκόσμιο έλλειμμα για μόλις 40 ημέρες.
Στο επίκεντρο και τα αποθέματα ντίζελ
Την ίδια ώρα, η αγορά καυσίμων εμφανίζει ακόμη μεγαλύτερη ευαισθησία. Τα παγκόσμια αποθέματα ντίζελ και αεροπορικών καυσίμων βρίσκονται στο χαμηλότερο άκρο της διακύμανσης των τελευταίων πέντε ετών, σύμφωνα με τη Morgan Stanley.
Οι ζημιές που έχουν υποστεί διυλιστήρια στη Μέση Ανατολή και τη Ρωσία έχουν πλήξει ιδιαίτερα την παραγωγή ντίζελ και καυσίμων αεροπορίας, αυξάνοντας τον κίνδυνο νέων ελλείψεων και απότομων αυξήσεων στις τιμές.
Παράλληλα, η εξάντληση των αποθεμάτων περιορίζει το περιθώριο ασφαλείας της αγοράς απέναντι σε νέες διαταραχές της προσφοράς.
Η «ασπίδα» της Κίνας
Σημαντικό παράγοντα στην εξίσωση αποτελεί η Κίνα, η οποία διαθέτει πολύ μεγαλύτερα αποθέματα από αυτά που δημοσιοποιούν οι περισσότερες χώρες.
Η Energy Aspects εκτιμά ότι τον Ιούλιο τα κινεζικά αποθέματα αργού ανέρχονταν σε περίπου 1,7 δισ. βαρέλια, αν και άλλες εκτιμήσεις τα τοποθετούν χαμηλότερα, μεταξύ 1 και 1,7 δισ. βαρελιών.
Εάν η υψηλότερη εκτίμηση είναι σωστή, η Κίνα θα μπορούσε θεωρητικά να καλύψει για σχεδόν έναν χρόνο τις προπολεμικές εισαγωγές της μέσω των Στενών του Ορμούζ, οι οποίες ανέρχονται σε περίπου 5,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Η εικόνα αυτή καθιστά την Κίνα, μαζί με την Ιαπωνία, μία από τις οικονομίες με το μεγαλύτερο περιθώριο αντοχής σε μια παρατεταμένη κρίση.
Ωστόσο, η συνολική εικόνα παραμένει εύθραυστη. Τα παγκόσμια αποθέματα μπορεί να φαίνονται επαρκή σε απόλυτους αριθμούς, όμως ένα σημαντικό μέρος τους είτε δεν είναι άμεσα διαθέσιμο είτε έχει ήδη δεσμευθεί για εμπορικούς και μεταφορικούς σκοπούς.
Το πραγματικό ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο πόσο πετρέλαιο υπάρχει παγκοσμίως, αλλά πόσο από αυτό μπορεί να φτάσει στην αγορά και πόσο γρήγορα.
