Ο πόλεμος ΗΠΑ – Ιράν προκάλεσε ισχυρό σοκ στην αγορά αεροπορικών καυσίμων, με τις τιμές jet fuel στην Ευρώπη και την Ασία να εκτοξεύονται από περίπου 100 δολάρια το βαρέλι σε πάνω από 230 δολάρια στις αρχές Απριλίου. Ωστόσο, παρά τον αρχικό πανικό, οι φόβοι για μαζικές ακυρώσεις πτήσεων στην Ευρώπη δεν έχουν επιβεβαιωθεί.
Και αυτό γιατί η αγορά αναζητά νέα ισορροπία, με χώρες όπως η Ελλάδα και η Ολλανδία να αποκτούν κρίσιμο ρόλο χάρη στο πλεόνασμα αεροπορικών καυσίμων και τις ισχυρές διυλιστικές υποδομές τους.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το Bloomberg, η Ελλάδα και η Ολλανδία συγκαταλέγονται στις ευρωπαϊκές χώρες που διαθέτουν πλεόνασμα jet fuel, σε αντίθεση με αγορές όπως η Βρετανία και η Γαλλία που εξαρτώνται σημαντικά από εισαγωγές.
Η διαφοροποίηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά τη διακοπή ροών από τον Περσικό Κόλπο και τη μείωση της διαθεσιμότητας καυσίμων λόγω της κρίσης στα Στενά του Ορμούζ.
Το άρθρο επισημαίνει χαρακτηριστικά ότι διαδρομές όπως Ολλανδία – Ελλάδα θεωρούνται χαμηλού ρίσκου, καθώς και οι δύο χώρες είναι καθαροί εξαγωγείς jet fuel. Αντίθετα, η γραμμή Βρετανία – Γαλλία θεωρείται πιο ευάλωτη, αφού η Βρετανία καλύπτει μόλις το 25% των αναγκών της από εγχώρια παραγωγή, ενώ και η Γαλλία παραμένει σημαντικός εισαγωγέας.
Το ευρωπαϊκό πρόβλημα επιτείνεται από το γεγονός ότι η αγορά αεροπορικών καυσίμων λειτουργεί με περιορισμένα αποθέματα και μοντέλο just-in-time. Τα αεροδρόμια διατηρούν μικρές ποσότητες αποθήκευσης και εξαρτώνται από συνεχή τροφοδοσία μέσω αγωγών και εισαγωγών.
Παράλληλα, η Ευρώπη έχει δει σημαντικές μειώσεις στη διυλιστική της ικανότητα τα τελευταία χρόνια, γεγονός που ενίσχυσε την εξάρτηση από εισαγόμενα καύσιμα.
Ωστόσο, οι πολύ υψηλές τιμές jet fuel ενεργοποίησαν τα διυλιστήρια διεθνώς. Στις ΗΠΑ, η παραγωγή αεροπορικών καυσίμων αυξήθηκε σημαντικά, με τη συμμετοχή του jet fuel στο συνολικό output των διυλιστηρίων να ανεβαίνει από 10,5% σε ιστορικό υψηλό 12,7%.
Το Bloomberg σημειώνει επίσης ότι η Ευρώπη αντικατέστησε ήδη περίπου το 70% των ποσοτήτων jet fuel που προμηθευόταν από τη Μέση Ανατολή με επιπλέον φορτία από τις ΗΠΑ και τη Νιγηρία, όπου νέα διυλιστήρια αυξάνουν θεαματικά την παραγωγή.
Παρότι τα αποθέματα αεροπορικών καυσίμων στον κόμβο Άμστερνταμ – Ρότερνταμ – Αμβέρσα έχουν υποχωρήσει σε χαμηλό εξαετίας, η αγορά συνεχίζει να τροφοδοτείται, ενώ οι ευρωπαϊκές αρχές έχουν ήδη χαλαρώσει ορισμένους κανονισμούς ώστε να διευκολυνθούν οι εισαγωγές αμερικανικού jet fuel.
Η εικόνα παραμένει εύθραυστη, καθώς οποιαδήποτε νέα διαταραχή στη Μέση Ανατολή ή βλάβη σε διυλιστήρια μπορεί να ανατρέψει τις ισορροπίες. Ωστόσο, προς το παρόν, η ύπαρξη πλεονάσματος καυσίμων σε χώρες όπως η Ελλάδα και η Ολλανδία λειτουργεί ως βασικός παράγοντας σταθερότητας για τις ευρωπαϊκές αερομεταφορές ενόψει της θερινής περιόδου.
