Με στόχο να ξεμπλοκάρουν οι διαδικασίες για τον Great Sea Interconnector και να σταλεί σαφές ευρωπαϊκό μήνυμα στήριξης προς Αθήνα και Λευκωσία, πραγματοποιείται την Τρίτη στην κυπριακή πρωτεύουσα η κρίσιμη τετραμερής συνάντηση με τη συμμετοχή του Επιτρόπου Ενέργειας της ΕΕ Νταν Γιόργκενσεν, του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου, του Κύπριου υπουργού Ενέργειας Μιχάλη Δαμιανού, αλλά και εκπροσώπων της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.
Η παρουσία της ΕΤΕπ θεωρείται κομβικής σημασίας, καθώς σηματοδοτεί την επίσημη ενεργοποίηση της διαδικασίας due diligence για το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου. Πρόκειται για μια εξέλιξη που επαναφέρει το project στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής ενεργειακής ατζέντας, μετά από μήνες αβεβαιότητας, τεχνικών ενστάσεων και πολιτικών διεργασιών μεταξύ των εμπλεκομένων πλευρών.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η διαδικασία αξιολόγησης της ΕΤΕπ αναμένεται να διαρκέσει έως και επτά μήνες και θα εξετάσει το σύνολο των οικονομικών, τεχνικών και ρυθμιστικών δεδομένων του GSI, ανοίγοντας τον δρόμο για πιθανή χρηματοδοτική συμμετοχή της τράπεζας.
Για την Αθήνα αλλά και για τον ΑΔΜΗΕ, η εμπλοκή της ΕΤΕπ λειτουργεί ως κρίσιμος μηχανισμός θεσμικής θωράκισης του έργου. Παράλληλα, προσδίδει νέα αξιοπιστία σε ένα project που έχει βρεθεί επανειλημμένα στο επίκεντρο γεωπολιτικών πιέσεων και συζητήσεων γύρω από τη βιωσιμότητά του.
Η Κύπρος επιστρέφει ενεργά στο project
Το σημαντικότερο ίσως στοιχείο της συγκυρίας είναι η σαφής επανατοποθέτηση της κυπριακής πλευράς υπέρ της προώθησης της διασύνδεσης. Το κοινό αίτημα Ελλάδας και Κύπρου προς την ΕΤΕπ για συμμετοχή στη χρηματοδότηση του έργου αποτυπώνει μια νέα πολιτική δυναμική, μετά την περίοδο επιφυλάξεων που είχε προηγηθεί από τη Λευκωσία.
Υπενθυμίζεται ότι η κυπριακή κυβέρνηση είχε ζητήσει επιπλέον διαβεβαιώσεις για την οικονομική βιωσιμότητα και τη δομή του project, με αποτέλεσμα να καθυστερήσει η λήψη οριστικών αποφάσεων. Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν έπαψε ποτέ να αντιμετωπίζει τον GSI ως έργο στρατηγικής σημασίας για την ενεργειακή ενοποίηση της ΕΕ.
Η παρουσία του προέδρου και CEO του ΑΔΜΗΕ, Μάνου Μανουσάκη, στη Λευκωσία επιβεβαιώνει ότι ο διαχειριστής επιχειρεί να διατηρήσει ενεργό το χρονοδιάγραμμα του έργου, περιορίζοντας τον κίνδυνο νέων καθυστερήσεων.
Το ευρωπαϊκό μήνυμα προς την Άγκυρα
Η τετραμερής πραγματοποιείται σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής κινητικότητας στην Ανατολική Μεσόγειο και λίγες ημέρες μετά τις σαφείς τοποθετήσεις του Νταν Γιόργκενσεν σχετικά με τα σχέδια ηλεκτρικής διασύνδεσης Τουρκίας – Κατεχομένων.
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος ξεκαθάρισε ότι το συγκεκριμένο project δεν αποτελεί έργο κοινού ενδιαφέροντος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και δεν μπορεί να λάβει κοινοτική χρηματοδότηση, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι οποιαδήποτε ενεργειακή διασύνδεση στην Κύπρο απαιτεί τη συναίνεση της Κυπριακής Δημοκρατίας και του επίσημα αναγνωρισμένου διαχειριστή του συστήματος μεταφοράς.
Στις Βρυξέλλες, η παρέμβαση αυτή ερμηνεύεται ως σαφής πολιτική στήριξη προς τον GSI αλλά και ως μήνυμα αποτροπής απέναντι σε προσπάθειες δημιουργίας ενεργειακών τετελεσμένων στην περιοχή.
Το στοίχημα της ενεργειακής ασφάλειας
Για την Ευρώπη, το έργο του Great Sea Interconnector δεν αφορά μόνο μια νέα ηλεκτρική διασύνδεση. Συνδέεται άμεσα με την ενεργειακή ασφάλεια, τη διαφοροποίηση των δικτύων και τη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Κύπρος παραμένει το μοναδικό κράτος – μέλος χωρίς ηλεκτρική σύνδεση με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα, γεγονός που καθιστά τον GSI κρίσιμο κρίκο για την ολοκλήρωση της ενεργειακής ενοποίησης της Ένωσης.
Υπό αυτό το πρίσμα, η συνάντηση στη Λευκωσία αποκτά ευρύτερο πολιτικό βάρος, καθώς θεωρείται από ευρωπαϊκούς κύκλους ένα κρίσιμο restart για το μεγαλύτερο ενεργειακό project της περιοχής.
