Καθοριστική θέση στον νέο ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης φαίνεται ότι αποκτά η Ελλάδα, καθώς οι υποδομές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) που διαθέτει μπορούν να διαδραματίσουν πρωταγωνιστικό ρόλο στην κάλυψη των αναγκών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης μετά τον τερματισμό των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου.
Στο συμπέρασμα αυτό καταλήγει η τελευταία αξιολόγηση του Οργανισμού Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ACER), η οποία εξετάζει την ετοιμότητα των ευρωπαϊκών αγορών ενόψει της πλήρους διακοπής των ρωσικών προμηθειών φυσικού αερίου έως το τέλος του 2027.
Διαφοροποιημένο χαρτοφυλάκιο προμηθειών
Η έκθεση επισημαίνει ότι η Ελλάδα συγκαταλέγεται, μαζί με τη Σλοβακία και την Ουγγαρία, στις τρεις χώρες της ΕΕ που εξακολουθούν να λαμβάνουν φυσικό αέριο μέσω αγωγών από τη Ρωσία. Ωστόσο, υπογραμμίζει ότι η ελληνική αγορά εμφανίζει σημαντικά μεγαλύτερο βαθμό διαφοροποίησης σε σχέση με τις άλλες δύο χώρες.
Εκτός από τις εισαγωγές μέσω του TurkStream, η Ελλάδα διαθέτει πρόσβαση σε LNG από τον τερματικό σταθμό της Ρεβυθούσας και το πλωτό FSRU της Αλεξανδρούπολης, ενώ προμηθεύεται και αέριο από το Αζερμπαϊτζάν μέσω του αγωγού TAP. Σύμφωνα με την ανάλυση του ACER, αυτή η πολυδιάστατη αρχιτεκτονική προμηθειών ενισχύει σημαντικά την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας.
Το υφιστάμενο συμβόλαιο για την προμήθεια ρωσικού φυσικού αερίου στην Ελλάδα ολοκληρώνεται τον Σεπτέμβριο του 2027, χρονικό σημείο που συμπίπτει ουσιαστικά με την ευρωπαϊκή στρατηγική για τον πλήρη τερματισμό των σχετικών εισαγωγών.
Η εικόνα των ρωσικών εισαγωγών
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, η Ελλάδα εισάγει μέσω του TurkStream περίπου 4 έως 7 δισ. κυβικά μέτρα (bcm) φυσικού αερίου ετησίως, όταν οι αντίστοιχες ποσότητες για την Ουγγαρία και τη Σλοβακία κυμαίνονται μεταξύ 12 και 19 bcm.
Παράλληλα, ο ACER καταγράφει ότι ορισμένα κράτη-μέλη εξακολουθούν να εισάγουν ρωσικό LNG βάσει προγενέστερων συμβάσεων. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η Γαλλία, η Ισπανία, το Βέλγιο και η Ολλανδία, γεγονός που αποτυπώνει ότι η πλήρης απεξάρτηση της Ευρώπης από τις ρωσικές ενεργειακές ροές δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.
Κρίσιμος ο ρόλος του LNG στη Νοτιοανατολική Ευρώπη
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις δυνατότητες των υποδομών LNG της Νοτιοανατολικής Ευρώπης να υποκαταστήσουν τις ποσότητες που σήμερα φθάνουν μέσω αγωγών από τη Ρωσία.
Η έκθεση εκτιμά ότι η διαθέσιμη αλλά και η προγραμματισμένη δυναμικότητα επαναεριοποίησης στις χώρες της περιοχής υπερβαίνει τις ποσότητες ρωσικού φυσικού αερίου που αναμένεται να εκλείψουν μετά το 2027.
Στο πλαίσιο αυτό, η Ελλάδα και η Ιταλία αναδεικνύονται ως οι δύο βασικές πύλες εισόδου LNG για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, διαθέτοντας επαρκή περιθώρια αξιοποίησης των εγκαταστάσεών τους για την υποδοχή φορτίων από εναλλακτικές πηγές.
Ωστόσο, ο ευρωπαϊκός οργανισμός διευκρινίζει ότι η αξιοποίηση αυτής της δυναμικότητας δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τις υποδομές. Καθοριστικοί παράγοντες παραμένουν η πρόσβαση των προμηθευτών στους τερματικούς σταθμούς, οι εμπορικές συνθήκες της αγοράς, τα συμβόλαια προμήθειας, αλλά και η δυνατότητα μεταφοράς του αερίου μέσω των δικτύων προς τις αγορές κατανάλωσης.
Ο TurkStream και η επόμενη ημέρα
Ο TurkStream παραμένει σήμερα η τελευταία σημαντική οδός μέσω της οποίας ρωσικό φυσικό αέριο εισέρχεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Για το 2025 οι συνολικές ροές μέσω του συγκεκριμένου αγωγού υπολογίζονται σε περίπου 16 bcm, μέρος των οποίων κατευθύνεται προς τη Σερβία, τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και τη Βόρεια Μακεδονία.
Η έκθεση προβλέπει ότι και το 2026 ο αγωγός θα εξακολουθήσει να καλύπτει σημαντικό ποσοστό των αναγκών της Ελλάδας, της Ουγγαρίας και της Σλοβακίας, πριν από την πλήρη διακοπή των σχετικών εισαγωγών που προβλέπεται να εφαρμοστεί από την 1η Ιανουαρίου 2028.
Νέες πηγές ενισχύουν την ασφάλεια εφοδιασμού
Παράλληλα με την ανάπτυξη των υποδομών LNG, ο ACER εκτιμά ότι η ευρωπαϊκή αγορά θα ενισχυθεί και από νέες πηγές προμήθειας.
Σημαντική θεωρείται η έναρξη παραγωγής του υπεράκτιου κοιτάσματος Neptune Deep στη Μαύρη Θάλασσα της Ρουμανίας, το οποίο αναμένεται να προσθέσει στην περιφερειακή αγορά περίπου 8 έως 10 bcm φυσικού αερίου ετησίως. Την ίδια στιγμή, προβλέπεται περαιτέρω αύξηση των ποσοτήτων που θα διοχετεύονται από το Αζερμπαϊτζάν μέσω του αγωγού TAP.
Παρότι η Ελλάδα εξακολουθεί να χρησιμοποιεί το φυσικό αέριο ως βασικό καύσιμο για την ηλεκτροπαραγωγή, η έκθεση αναγνωρίζει ότι η χώρα συγκαταλέγεται πλέον στις ταχύτερα αναπτυσσόμενες αγορές ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Ευρώπη, στοιχείο που περιορίζει σταδιακά την εξάρτηση του ενεργειακού της συστήματος από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων.
