Σε φάση προόδου βρίσκονται οι συζητήσεις για τον Κάθετο Διάδρομο φυσικού αερίου, με στόχο τη δημιουργία ενός νέου, πιο μακροπρόθεσμου εμπορικού προϊόντος που θα διευκολύνει τη μεταφορά φυσικού αερίου προς την Ανατολική Ευρώπη.
Όπως ανέφερε η CEO του ΔΕΣΦΑ, Maria Sferruzza, οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς των χωρών που συμμετέχουν στον Κάθετο Διάδρομο και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κινούνται προς θετική κατεύθυνση, με στόχο την επίλυση ρυθμιστικών ζητημάτων και τη δημιουργία ενός πιο ανταγωνιστικού προϊόντος μεταφοράς.
Σύμφωνα με την ίδια, η Κομισιόν εμφανίζεται πλέον πιο ανοιχτή στην ανάπτυξη προϊόντων μεγαλύτερης χρονικής διάρκειας για τη συγκεκριμένη διαδρομή. Ωστόσο, ορισμένοι διαχειριστές δικτύων χρειάζονται περισσότερο χρόνο ώστε να προσαρμοστούν στο νέο πλαίσιο. Η βασική πρόκληση είναι να διαμορφωθεί ένα ανταγωνιστικό εμπορικό προϊόν χωρίς τη χρήση εκπτώσεων στα τιμολόγια μεταφοράς που δεν επιτρέπονται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Στο πλαίσιο αυτό, οι τεχνικές συζητήσεις επικεντρώνονται στην αναζήτηση εναλλακτικών λύσεων που θα επιτρέπουν αντίστοιχο αποτέλεσμα, χωρίς να παραβιάζονται οι κανόνες της ευρωπαϊκής αγοράς. Ανοιχτό παραμένει επίσης το ενδεχόμενο να παραταθεί προσωρινά το υφιστάμενο προϊόν μεταφοράς (Route 1), το οποίο σήμερα είναι μηνιαίο και προγραμματίζεται να διατίθεται έως τον Απρίλιο, μέχρι να ολοκληρωθεί ο σχεδιασμός του νέου μοντέλου.
Ιδιαίτερη σημασία για την προώθηση του Κάθετου Διαδρόμου είχε και η πρόσφατη συνάντηση στην Ουάσιγκτον, όπου συζητήθηκε η ανάγκη να καταστούν διαθέσιμα τα συγκεκριμένα προϊόντα μεταφοράς για τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και την Ουκρανία. Όπως ανέφερε η νέα επικεφαλής του ΔΕΣΦΑ, στις επαφές αυτές διαπιστώθηκε σημαντικός βαθμός σύμπλευσης μεταξύ Ευρώπης και ΗΠΑ, ενώ ακολούθησαν τόσο τεχνικές συναντήσεις όσο και συνεδρίαση επιτροπής καθοδήγησης με τη συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Η ίδια τόνισε ότι όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς έχουν δεσμευθεί να βελτιώσουν το υφιστάμενο προϊόν, ώστε να αποκτήσει μεγαλύτερη διάρκεια και αυξημένη εμπορική αξία. Παράλληλα όμως υπογράμμισε ότι η διαδικασία απαιτεί χρόνο, καθώς κάθε χώρα αντιμετωπίζει διαφορετικές τεχνικές και ρυθμιστικές προκλήσεις. «Ως ελληνικός διαχειριστής συστήματος είμαστε έτοιμοι να προχωρήσουμε στις απαραίτητες προσαρμογές, αλλά οι αλλαγές δεν μπορούν να γίνουν από τη μία μέρα στην άλλη», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Η σημασία του Κάθετου Διαδρόμου για την Ελλάδα θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς μπορεί να ενισχύσει τον ρόλο της χώρας ως ενεργειακής πύλης προς τα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη. Η πλήρης διάθεση της διαθέσιμης χωρητικότητας στην τελευταία δημοπρασία θεωρείται θετικό σημάδι για τη ζήτηση, ειδικά σε μια περίοδο όπου η Ευρώπη αναζητά εναλλακτικές οδούς προμήθειας φυσικού αερίου λόγω της σταδιακής παύσης των ρωσικών ροών.
Οι γεωπολιτικές εξελίξεις και η αγορά LNG
Αναφερόμενη στις διεθνείς εξελίξεις και ειδικότερα στις επιπτώσεις της έντασης στο Ιράν στην αγορά ενέργειας, η CEO του ΔΕΣΦΑ εκτίμησε ότι σε βραχυπρόθεσμο και μεσοπρόθεσμο ορίζοντα οι συνέπειες για την εταιρεία είναι περιορισμένες. Όπως εξήγησε, τα φορτία υγροποιημένου φυσικού αερίου που φτάνουν στην Ελλάδα προέρχονται κυρίως από δυτικές αγορές, γεγονός που μειώνει τις άμεσες επιπτώσεις σε επίπεδο εφοδιαστικής αλυσίδας.
Ωστόσο, επισήμανε ότι η κατάσταση θα μπορούσε να επηρεάσει τη δυναμική των τιμών εάν η κρίση παραταθεί. «Αν η σημερινή ένταση περιοριστεί σε διάστημα περίπου ενός μήνα, οι επιπτώσεις θα είναι διαχειρίσιμες. Αν όμως διαρκέσει αρκετούς μήνες, τότε οι συνέπειες για την ενεργειακή αγορά θα είναι πολύ πιο σοβαρές», σημείωσε.
Η ίδια υπογράμμισε ότι η παγκόσμια αγορά LNG έχει μεταβληθεί σημαντικά την τελευταία δεκαετία, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να κυριαρχούν πλέον στην παραγωγή υγροποιημένου φυσικού αερίου. Η αμερικανική παραγωγή έχει ξεπεράσει τα 100 εκατομμύρια τόνους ετησίως, υπερβαίνοντας ακόμη και χώρες όπως το Κατάρ και η Αυστραλία. Αυτό σημαίνει ότι η δυτική αγορά διαθέτει σήμερα μεγαλύτερη ποικιλία πηγών προμήθειας, γεγονός που ενισχύει την ασφάλεια εφοδιασμού.
Παρόλα αυτά, οι ισορροπίες των τιμών παραμένουν εύθραυστες, καθώς η ζήτηση ενέργειας συνεχίζει να αυξάνεται διεθνώς και δεν μπορεί να καλυφθεί αποκλειστικά από λίγες γεωγραφικές περιοχές.
Οι τέσσερις βασικοί άξονες δραστηριότητας του ΔΕΣΦΑ
Η επικεφαλής του ΔΕΣΦΑ παρουσίασε επίσης τη στρατηγική ανάπτυξης της εταιρείας, η οποία βασίζεται σε τέσσερις βασικούς πυλώνες: την ανάπτυξη του εγχώριου δικτύου φυσικού αερίου, τη διεθνή δραστηριότητα, τη δέσμευση διοξειδίου του άνθρακα και το υδρογόνο.
Στον εγχώριο τομέα, η αγορά φυσικού αερίου χαρακτηρίζεται από υψηλό βαθμό μεταβλητότητας, γεγονός που απαιτεί ευελιξία τόσο στη λειτουργία όσο και στον σχεδιασμό των επενδύσεων. Σύμφωνα με τη διοίκηση της εταιρείας, το επενδυτικό πρόγραμμα του ΔΕΣΦΑ μπορεί να επιταχυνθεί εφόσον το απαιτήσουν οι εξελίξεις της αγοράς.
Στο διεθνές πεδίο, η γεωγραφική θέση της Ελλάδας δημιουργεί νέες δυνατότητες. Η χώρα μπορεί να εξελιχθεί όχι μόνο σε κόμβο εισαγωγής φυσικού αερίου αλλά και σε σημείο εξαγωγής και τροφοδοσίας άλλων ευρωπαϊκών αγορών. Σε συνδυασμό με τις υφιστάμενες υποδομές και τις νέες επενδύσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη, η Ελλάδα ενισχύει σταδιακά τη θέση της ως ενεργειακή πύλη προς τα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη.
Η ίδια εκτίμησε ότι έως το 2028, με την ολοκλήρωση σημαντικών έργων υποδομής, η χώρα θα βρίσκεται σε ακόμη ισχυρότερη θέση στο ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα. Παράλληλα, σημείωσε ότι η πρόκληση δεν αφορά μόνο τις υποδομές αλλά και το «λογισμικό» της αγοράς, δηλαδή το κανονιστικό πλαίσιο και τους μηχανισμούς εμπορικής συνεργασίας μεταξύ των χωρών.
Υποδομές LNG και προοπτικές νέων FSRU
Σημαντικό μέρος της συζήτησης αφορά και τις υποδομές LNG, με την επικεφαλής του ΔΕΣΦΑ να σημειώνει ότι η εξέλιξη της ευρωπαϊκής αγοράς μπορεί να δημιουργήσει χώρο ακόμη και για ένα ή δύο νέα πλωτά τερματικά επαναεριοποίησης.
Όπως διευκρίνισε, ο ρόλος του Διαχειριστή δεν είναι να αποφασίζει πόσες μονάδες χρειάζεται η αγορά, αλλά να διασφαλίζει ότι οι υποδομές μπορούν να συνδεθούν και να λειτουργήσουν αποτελεσματικά στο σύστημα μεταφοράς φυσικού αερίου. Αυτό σημαίνει αφενός τη διασύνδεση των FSRU με το υφιστάμενο δίκτυο και αφετέρου την απελευθέρωση της απαραίτητης χωρητικότητας στο σύστημα, ανάλογα με την κατεύθυνση των ροών.
«Ο ρόλος μας είναι να υποστηρίξουμε όλους τους ενδιαφερόμενους επενδυτές. Από εκεί και πέρα, το κρίσιμο ζήτημα είναι η εξασφάλιση της ζήτησης και των τελικών καταναλωτών», ανέφερε.
Δέσμευση άνθρακα και υδρογόνο: οι επόμενες προκλήσεις
Στον τομέα της ενεργειακής μετάβασης, ο ΔΕΣΦΑ εξετάζει ενεργά τις δυνατότητες ανάπτυξης έργων δέσμευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα. Το έργο Apollo CO₂, όπως επισημάνθηκε, αποτελεί ένα από τα πιο ενδιαφέροντα αλλά και τεχνικά απαιτητικά projects που βρίσκονται σήμερα σε εξέλιξη.
Η πρόκληση, σύμφωνα με τη διοίκηση της εταιρείας, δεν είναι τόσο τεχνολογική όσο οικονομική. Η τεχνολογία υπάρχει και μπορεί να εξελιχθεί περαιτέρω μέσω της καινοτομίας. Το βασικό ζητούμενο είναι η διαμόρφωση ενός βιώσιμου επιχειρηματικού μοντέλου που θα επιτρέψει την ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου οικοσυστήματος γύρω από τη δέσμευση άνθρακα.
Όσον αφορά το υδρογόνο, η αγορά παραμένει σε πρώιμο στάδιο. Οι σχετικές επενδύσεις βρίσκονται κυρίως σε επίπεδο μελετών και πιλοτικών εφαρμογών, καθώς ακόμη διερευνώνται οι τρόποι παραγωγής, μεταφοράς και εμπορικής αξιοποίησης του καυσίμου.
Η ενεργειακή μετάβαση, όπως υπογράμμισε η CEO του ΔΕΣΦΑ, δεν θα πραγματοποιηθεί με απότομο τρόπο. Η μετάβαση από ένα ενεργειακό σύστημα που βασίζεται στο φυσικό αέριο σε ένα πλήρως «πράσινο» ενεργειακό μοντέλο θα είναι σταδιακή, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου η παγκόσμια ζήτηση ενέργειας αυξάνεται συνεχώς λόγω της ψηφιοποίησης της οικονομίας.
Σε αυτό το περιβάλλον, καμία μεμονωμένη πηγή ενέργειας δεν θα μπορέσει να καλύψει από μόνη της τις ανάγκες της αγοράς. Το ενεργειακό μείγμα θα συνεχίσει να εξελίσσεται, με το φυσικό αέριο, τις ανανεώσιμες πηγές, την αποθήκευση άνθρακα και το υδρογόνο να συνυπάρχουν στη νέα ενεργειακή πραγματικότητα.
