Η αυτοκατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας αλλάζει σελίδα. Με το νέο πλαίσιο, ένα φωτοβολταϊκό δεν λειτουργεί απλώς ως «αντίστροφος μετρητής» που αφαιρεί την παραγωγή από την κατανάλωση σε βάθος χρόνου. Στο net-billing, η ενέργεια που παράγεται και καταναλώνεται την ίδια στιγμή μειώνει απευθείας την ποσότητα ρεύματος που αγοράζει ο καταναλωτής από το δίκτυο. Όση περισσεύει, διοχετεύεται στο δίκτυο και αποζημιώνεται με βάση την τιμή της αγοράς τις ώρες της έγχυσης.
Τις βασικές αλλαγές συγκεντρώνει ο επικαιροποιημένος οδηγός του Συνδέσμου Εταιρειών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ), που ενσωματώνει την υπουργική απόφαση ΥΠΕΝ/ΔΑΠΕΕΚ/102876/1958, η οποία δημοσιεύθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 2026. Το νέο πλαίσιο καλύπτει οικιακούς και εμπορικούς καταναλωτές, αγρότες, ΟΤΑ και ενεργειακές κοινότητες, ενώ προβλέπει διαφορετικές λύσεις: από φωτοβολταϊκά με πώληση της περίσσειας έως συστήματα μηδενικής έγχυσης, εικονικό συμψηφισμό και μπαταρίες.
Η αξία της περίσσειας εξαρτάται από την ώρα
Η κρίσιμη διαφορά του net-billing είναι ο ταυτοχρονισμένος συμψηφισμός. Η ενέργεια που καταναλώνεται την ώρα που παράγεται από το φωτοβολταϊκό έχει τη μεγαλύτερη άμεση αξία για τον ιδιοκτήτη, καθώς περιορίζει την ενέργεια που προμηθεύεται από τον πάροχο. Αντίθετα, η πλεονάζουσα παραγωγή πωλείται στην αγορά και αποζημιώνεται με βάση την τιμή εκκαθάρισης της αγοράς επόμενης ημέρας για τις ώρες κατά τις οποίες εγχέεται στο δίκτυο.
Για τα οικιακά συστήματα έως 10,8 kWp, η αξία της πλεονάζουσας ενέργειας πιστώνεται στον εκκαθαριστικό λογαριασμό του καταναλωτή. Ο οδηγός αναφέρει ότι η σύμβαση συμψηφισμού έχει διάρκεια 20 ετών. Σημειώνει, ωστόσο, ότι οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις υπολογίζονται στην ενέργεια που απορροφάται από το δίκτυο. Με άλλα λόγια, η αυτοκατανάλωση μπορεί να περιορίσει τις επιβαρύνσεις που συνδέονται με την κατανάλωση από το δίκτυο, αλλά δεν τις εξαφανίζει για το ρεύμα που εξακολουθεί να αγοράζεται.
Η αλλαγή αυτή κάνει σημαντικότερο το πότε καταναλώνεται το ρεύμα. Ένα σύστημα που παράγει ενέργεια το μεσημέρι αποδίδει περισσότερο όταν συμπίπτουν με την παραγωγή και οι ανάγκες του σπιτιού ή της επιχείρησης. Η μπαταρία μπορεί να αποθηκεύσει μέρος της περίσσειας για χρήση αργότερα, αυξάνοντας την ιδιοκατανάλωση, αλλά προσθέτει κόστος στην αρχική επένδυση.
Τα παραδείγματα εξοικονόμησης
Ο ΣΕΦ παραθέτει ενδεικτικές εφαρμογές για διαφορετικούς τύπους καταναλωτών. Σε εμπορικό κατάστημα με ετήσια κατανάλωση 30.000 kWh, φωτοβολταϊκό 20 kWp εμφανίζει μείωση των εξόδων ηλεκτρικής ενέργειας κατά 60,9% χωρίς μπαταρία. Με μπαταρία 20 kWh, η εκτιμώμενη μείωση ανεβαίνει στο 77,9%.
Σε μικρομεσαία βιομηχανία με ετήσια κατανάλωση 500.000 kWh στη μέση τάση, φωτοβολταϊκό 300 kWp με μηδενική έγχυση συνδέεται με μείωση των εξόδων κατά 37,6%. Με μπαταρία 300 kWh, η μείωση στο παράδειγμα φτάνει το 48,2%.
Για νοικοκυριό με ετήσια κατανάλωση 8.500 kWh, που θερμαίνεται με αντλία θερμότητας ή κλιματιστικά, το παράδειγμα του οδηγού προβλέπει φωτοβολταϊκό 5 kWp και μπαταρία 5 kWh. Η επιλεγμένη λύση net-billing οδηγεί, σύμφωνα με τον υπολογισμό του ΣΕΦ, σε μείωση των εξόδων ηλεκτρικής ενέργειας κατά 53,4%.
Οι αριθμοί είναι παραδείγματα και όχι εγγυημένη απόδοση για κάθε εγκατάσταση. Το πραγματικό όφελος εξαρτάται από το προφίλ κατανάλωσης, την ισχύ του συστήματος, την τιμή αγοράς και πώλησης της ενέργειας και το κόστος της επένδυσης.
Μπαλκόνι, πολυκατοικία και μπαταρία χωρίς φωτοβολταϊκό
Το νέο πλαίσιο προβλέπει και μικρά φωτοβολταϊκά συστήματα με ρευματολήπτη, τα λεγόμενα φωτοβολταϊκά μπαλκονιού. Η μέγιστη ισχύς παραγωγής που εγχέεται στο δίκτυο ορίζεται στα 800 W, με εγκατεστημένη ισχύ έως 1.000 W. Για τη σύνδεσή τους δεν απαιτείται σύμβαση σύνδεσης ούτε τέλος σύνδεσης, ενώ προβλέπεται ενημέρωση του ΔΕΔΔΗΕ μέσω ειδικής ψηφιακής πύλης και δήλωση από υπεύθυνο εγκαταστάτη ή μηχανικό. Αν περισσέψει ενέργεια και διοχετευθεί στο δίκτυο, δεν αποζημιώνεται.
Στο παράδειγμα του ΣΕΦ, ένα τυπικό νοικοκυριό με ετήσια κατανάλωση 4.000 kWh και φωτοβολταϊκό μπαλκονιού 800 W εμφανίζει ετήσιο όφελος 149 ευρώ και μείωση των εξόδων ηλεκτρικής ενέργειας κατά 15,7%. Και σε αυτή την περίπτωση, το όφελος εξαρτάται από τις συνθήκες κάθε κατοικίας και το πότε καταναλώνεται η παραγόμενη ενέργεια.
Δυνατότητα συλλογικής αυτοκατανάλωσης προβλέπεται και για τουλάχιστον δύο καταναλωτές στο ίδιο κτίριο ή συγκρότημα κατοικιών. Οι συμμετέχοντες μπορούν να επιμερίζουν μεταξύ τους την παραγωγή, ενώ μπορούν να εντάξουν στο σχήμα και καταναλώσεις κοινόχρηστων χώρων.
Παράλληλα, επιτρέπονται μεμονωμένοι σταθμοί αποθήκευσης, δηλαδή μπαταρίες χωρίς φωτοβολταϊκό, υπό την προϋπόθεση ότι δεν εγχέουν ενέργεια στο δίκτυο. Η δυνατότητα αυτή μπορεί να ενδιαφέρει καταναλωτές που θέλουν να αποθηκεύουν ρεύμα και να το χρησιμοποιούν σε διαφορετικές ώρες, χωρίς να εγκαταστήσουν ταυτόχρονα μονάδα παραγωγής.
Το κόστος σύνδεσης και ο ηλεκτρικός χώρος
Για σταθμούς έως 100 kW προβλέπεται απλούστερη διαδικασία σύνδεσης, χωρίς να απαιτείται προηγουμένως προσφορά όρων σύνδεσης από τον ΔΕΔΔΗΕ. Ο οδηγός αναφέρει ότι ο Διαχειριστής ενημερώνει τον ενδιαφερόμενο για την αποδοχή ή την απόρριψη της σύνδεσης εντός πέντε ημερών από την κοινοποίηση του ενδιαφέροντος.
Το τέλος σύνδεσης, εφόσον δεν χρειάζονται έργα στο δίκτυο, ξεκινά από 370 ευρώ για μονοφασική παροχή έως 10,8 kWp και φτάνει τα 520 ευρώ για τριφασική σύνδεση φωτοβολταϊκών ισχύος από 55 έως 100 kWp. Για μεγαλύτερα συστήματα στη μέση τάση, το κόστος που παραθέτει ο οδηγός κυμαίνεται από 800 έως 1.500 ευρώ. Στα ποσά προστίθεται ΦΠΑ, ενώ το κόστος δεν περιλαμβάνει τυχόν έργα δικτύου που μπορεί να απαιτηθούν.
Για να διευκολυνθούν νέες εγκαταστάσεις, προβλέπεται επιπλέον περιθώριο απορρόφησης 10 MW ανά υποσταθμό, πέρα από το ήδη διαθέσιμο, με εξαίρεση τα Μη Διασυνδεδεμένα Νησιά. Η πρόβλεψη αφορά σταθμούς αυτοκατανάλωσης και εφαρμόζεται και σε περιοχές με κορεσμένα δίκτυα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάθε αίτηση εξασφαλίζει αυτομάτως σύνδεση.
Η οικονομική εξίσωση της αυτοκατανάλωσης, επομένως, δεν κρίνεται μόνο από το πόσα πάνελ θα εγκατασταθούν. Καθοριστικά είναι η αντιστοίχιση της παραγωγής με τις ώρες κατανάλωσης, η επιλογή ή όχι μπαταρίας, η τιμή αποζημίωσης της περίσσειας και η διαθεσιμότητα του δικτύου. Για τον καταναλωτή, το κέρδος βρίσκεται κυρίως στην ενέργεια που παράγει και χρησιμοποιεί ο ίδιος.
