Η Κύθνος δεν είναι ένα νησί που ανακάλυψε τώρα τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Αντίθετα, αποτελεί έναν από τους σταθμούς στην ιστορία της ενεργειακής μετάβασης στην Ελλάδα και την Ευρώπη. Σήμερα όμως, το ίδιο νησί που πρωτοστάτησε στην αξιοποίηση της αιολικής και ηλιακής ενέργειας υψώνει τη φωνή του απέναντι στο νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ, ζητώντας να αποκλειστούν τα έργα βιομηχανικής κλίμακας και να δοθεί προτεραιότητα σε ένα διαφορετικό μοντέλο ανάπτυξης.
Με ομόφωνη απόφαση, η Δημοτική Επιτροπή Κύθνου ενέκρινε το υπόμνημα που κατατέθηκε στη δημόσια διαβούλευση για το νέο χωροταξικό πλαίσιο, υποστηρίζοντας ότι η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να γίνεται εις βάρος της φυσιογνωμίας, της οικονομίας και της φέρουσας ικανότητας των μικρών νησιών.
Η επιχειρηματολογία του Δήμου ξεκινά από την ίδια την ιστορία του νησιού. Το 1981 στην Κύθνο λειτούργησε το πρώτο αιολικό πάρκο της Ευρώπης. Στη συνέχεια αναπτύχθηκε ένα από τα πρώτα υβριδικά ενεργειακά συστήματα παγκοσμίως, ενώ στη Γαϊδουρόμαντρα δημιουργήθηκε το πρώτο έξυπνο νησιωτικό μικροδίκτυο με πλήρη διείσδυση ΑΠΕ, έργο που αποτέλεσε διεθνές σημείο αναφοράς για την έρευνα γύρω από τα αυτόνομα ενεργειακά συστήματα. Τα τελευταία χρόνια ακολούθησε το πρόγραμμα «Kythnos Smart Island», με εφαρμογές στην ηλεκτροκίνηση, στη διαχείριση ενέργειας και στις έξυπνες υποδομές.
Με αυτό το ιστορικό, ο Δήμος υποστηρίζει ότι δεν μπορεί να κατηγορηθεί για εχθρική στάση απέναντι στις ΑΠΕ. Αντίθετα, επισημαίνει ότι η Κύθνος έχει αποδείξει στην πράξη πως στηρίζει την πράσινη ενέργεια, όταν αυτή εξυπηρετεί τις ανάγκες της τοπικής κοινωνίας και σέβεται το περιβάλλον. Η αντίδρασή του αφορά αποκλειστικά τα έργα βιομηχανικής κλίμακας, τα οποία –όπως αναφέρει– παράγουν ενέργεια που προορίζεται κυρίως για το διασυνδεδεμένο σύστημα και όχι για την κάλυψη των αναγκών του νησιού, επιβαρύνοντας παράλληλα το τοπίο, τις προστατευόμενες περιοχές και την τοπική οικονομία.
Τι ζητά ο Δήμος
Στο υπόμνημά του ο Δήμος Κύθνου ζητά να αποκλειστούν τα μεγάλα αιολικά και φωτοβολταϊκά έργα, καθώς και οι συνοδές υποδομές τους, από ευαίσθητες περιοχές του νησιού, όπως η Κολώνα, το Ακρωτήρι Κέφαλος, τα Λιβαδάκια, ο Άγιος Ιωάννης και ο άξονας Δρυοπίδα – Φλαμπουριά – Άγιος Δημήτριος. Παράλληλα, προτείνει την επέκταση των ζωνών προστασίας γύρω από τους παραδοσιακούς οικισμούς, τις ιαματικές πηγές των Λουτρών και τον προσκυνηματικό οικισμό της Κανάλας.
Επιπλέον, ζητά να υπερισχύσουν τα Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια έναντι των γενικών προβλέψεων του νέου χωροταξικού, να θεσμοθετηθεί ουσιαστικός συμμετοχικός σχεδιασμός και να αποκτήσει η τοπική αυτοδιοίκηση καθοριστικό ρόλο στις αποφάσεις για τη χωροθέτηση ενεργειακών έργων.
Ο Δήμος ζητά ακόμη την προστασία των ξερολιθιών, των υδροφορέων, των ρεμάτων και των Καταφυγίων Άγριας Ζωής, υποστηρίζοντας ότι οι εκτεταμένες διανοίξεις δρόμων και οι βαριές κατασκευές που συνοδεύουν τα μεγάλα έργα ΑΠΕ θα επιφέρουν μη αναστρέψιμες αλλοιώσεις στο κυκλαδικό τοπίο. Παράλληλα, προτείνει να δοθεί προτεραιότητα στις Ενεργειακές Κοινότητες, στην αυτοπαραγωγή μέσω net metering και net billing και σε μικρές εγκαταστάσεις που θα καλύπτουν τις ανάγκες κατοίκων, επιχειρήσεων και δημοτικών υποδομών, όπως οι μονάδες αφαλάτωσης. Τέλος, ζητά την επανεξέταση και ακύρωση των παλαιών, μη υλοποιημένων αδειών έργων ΑΠΕ που εκδόθηκαν με βάση το χωροταξικό πλαίσιο του 2008, θεωρώντας ότι δεν ανταποκρίνονται πλέον στα σημερινά δεδομένα των νησιών.
Η Κύθνος προστίθεται πλέον στον κατάλογο των νησιών που εκφράζουν έντονες αντιδράσεις απέναντι στην ανάπτυξη έργων ΑΠΕ βιομηχανικής κλίμακας. Η επιχειρηματολογία της παρουσιάζει αξιοσημείωτες ομοιότητες με εκείνη που διατυπώνουν το τελευταίο διάστημα φορείς και τοπικές κοινωνίες στην Κρήτη. Χαρακτηριστική είναι η πρόσφατη τοποθέτηση του αντιδημάρχου Αμαρίου στο Energymag, ο οποίος, με ανάλογο σκεπτικό, υποστήριξε ότι η περιοχή δεν είναι αντίθετη στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, αλλά στην υπερσυγκέντρωση μεγάλων έργων που, όπως υποστηρίζει, αλλοιώνουν το φυσικό περιβάλλον και τον χαρακτήρα του τόπου. «Έχουμε αποδείξει την ενεργειακή μας πίστη», ανέφερε χαρακτηριστικά, συνοψίζοντας μια θέση που φαίνεται να αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη απήχηση σε νησιωτικές περιοχές της χώρας.
