Σε οριακό σημείο βρίσκεται πλέον ο κλάδος των φωτοβολταϊκών στην Ελλάδα, με τους μικρομεσαίους επενδυτές να βρίσκονται αντιμέτωποι με μια πρωτοφανή συρρίκνωση των εσόδων τους και τη βιωσιμότητα των έργων τους να τίθεται πλέον υπό σοβαρή αμφισβήτηση. Οι συνεχείς περικοπές παραγωγής και η παγίωση των μηδενικών ή και αρνητικών τιμών στο χρηματιστήριο ενέργειας διαμορφώνουν ένα περιβάλλον που, σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, ξεφεύγει από κάθε προβλεψιμότητα.
Στο πλαίσιο αυτό, το energymag επικοινώνησε με τον Σύλλογο Φωτοβολταϊκών Πάρκων «HELIOS» και τον εκπρόσωπό του, Νίκο Πανόπουλο, ο οποίος περιέγραψε τη δραματική επιδείνωση των συνθηκών για τους μικρούς παραγωγούς.
«Η ουσία είναι ότι οι συμβάσεις που είχαμε κάνει για να επενδύσουμε βασίζονταν σε μια σταθερή τιμή, η οποία πλέον έχει καταστρατηγηθεί. Οι αρνητικές τιμές στην αρχή φαίνονταν ασήμαντες, κατανοούμε την ύπαρξή τους, αλλά πλέον έχουν αποκτήσει μόνιμο χαρακτήρα. Το χρηματιστήριο ενέργειας εμφανίζει συνεχώς αρνητικές τιμές και εμείς θέλουμε να απεμπλακούμε από αυτή τη μόνιμη κατάσταση», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Όπως τονίζει, πρόκειται για μια βαθιά στρέβλωση της αγοράς: «Καταστρατηγείται ένας βασικός όρος, η ενέργεια, ανεξαρτήτως τρόπου παραγωγής, θα έπρεπε να έχει την ίδια αξία. Σήμερα, τα φωτοβολταϊκά κινούνται κάτω από 1,9 λεπτά την κιλοβατώρα, ενώ το φυσικό αέριο φτάνει τα 130 ευρώ/MWh και τα υδροηλεκτρικά τα 200. Και αυτό γιατί στο ελληνικό χρηματιστήριο κυριαρχούν πέντε μεγάλοι παίκτες».
Οι μικρομεσαίοι επενδυτές δεν είναι «παίκτες» με δυνατότητα αντιστάθμισης ρίσκου. Αντιθέτως, ανταποκρίθηκαν σε μια σαφή πολιτική κατεύθυνση της Πολιτείας για την ανάπτυξη αποκεντρωμένων ΑΠΕ, επενδύοντας με βάση ένα σταθερό και προβλέψιμο πλαίσιο.
Σήμερα, το πλαίσιο αυτό έχει μετατραπεί σε ένα περιβάλλον πλήρους έκθεσης στις διακυμάνσεις της αγοράς, χωρίς αντίστοιχα εργαλεία προστασίας. Την ίδια στιγμή, οι μεγάλοι ενεργειακοί όμιλοι διαθέτουν χαρτοφυλάκια, μηχανισμούς εξισορρόπησης και πρόσβαση σε σύνθετα εργαλεία διαχείρισης κινδύνου.
Η ανισορροπία είναι εμφανής και οι συνέπειες επίσης: οικονομική ασφυξία για χιλιάδες μικρές επενδύσεις και επιτάχυνση της συγκέντρωσης της αγοράς, με όλο και περισσότερους παραγωγούς να οδηγούνται στην πώληση των πάρκων τους ως ύστατη λύση.
Σενάρια παρέμβασης και έντονος σκεπτικισμός
Την ώρα που η κατάσταση επιδεινώνεται, παραμένει ασαφές το πώς και πότε θα παρέμβει το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Το πιο πρόσφατο σενάριο που βρίσκεται στο τραπέζι αφορά την προσωρινή ενίσχυση της ταρίφας των έργων, ώστε να αυξηθεί η τιμή πώλησης της κιλοβατώρας.
Ωστόσο, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές που μίλησαν στο energymag, η αγορά αντιμετωπίζει με έντονο σκεπτικισμό την αποτελεσματικότητα τέτοιων παρεμβάσεων: «Είναι παρηγοριά στον άρρωστο. Δεν πρόκειται να λύσει το πρόβλημα».
Όπως επισημαίνεται, η απουσία σαφούς «σήματος» από την Πολιτεία επιταχύνει μια βίαιη αναδιάρθρωση της αγοράς: «Οι μικροί παραγωγοί, αδυνατώντας να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους, οδηγούνται στο να πουλήσουν τα πάρκα τους».
Η ανάγκη για δομικές λύσεις
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η διέξοδος δεν μπορεί να προκύψει μέσα από αποσπασματικά μέτρα, αλλά απαιτεί έναν συνολικό ανασχεδιασμό της αγοράς ενέργειας, με έμφαση στη δίκαιη κατανομή του ρίσκου.
Μεταξύ των προτάσεων που τίθενται είναι η επιτάχυνση των επενδύσεων σε αποθήκευση και η οριζόντια επιδότηση εγκατάστασης μπαταριών για μικρούς επενδυτές.
«Μια ουσιαστική λύση θα ήταν η παροχή μπαταριών στους μικρούς επενδυτές», υπογραμμίζει ο κ. Πανόπουλος.
Το διακύβευμα, ωστόσο, ξεπερνά τα όρια μιας επιμέρους αγοράς. Καθώς η ενεργειακή μετάβαση προχωρά, το ερώτημα που τίθεται όλο και πιο επιτακτικά είναι αν το κόστος της θα συνεχίσει να μετακυλίεται στους πιο αδύναμους κρίκους της αλυσίδας ή αν θα υπάρξει μια νέα ισορροπία που θα διασφαλίζει τη βιωσιμότητα και τη συμμετοχή όλων.
