Στην τελική ευθεία περνά ο σχεδιασμός για την πρώτη ερευνητική γεώτρηση υδρογονανθράκων στην Ελλάδα μετά από 45 χρόνια, με το Block 2 στο Ιόνιο να αποτελεί το πρώτο μεγάλο τεστ για τις νέες έρευνες. Η γεώτρηση τοποθετείται, σύμφωνα με τον έως τώρα προγραμματισμό, τον Απρίλιο του 2027 και αναμένεται να διαρκέσει περίπου δύο μήνες.Η αντίστροφη μέτρηση, μάλιστα, έχει ήδη ξεκινήσει για την κοινοπραξία Energean, ExxonMobil και Helleniq Energy, η οποία προετοιμάζει το επόμενο βήμα στο Block 2.
Κατά την ερευνητική φάση, operator παραμένει η Energean, ενώ σε περίπτωση εμπορικής ανακάλυψης προβλέπεται η ανάληψη του ρόλου από την ExxonMobil, καθώς η ανάπτυξη ενός σημαντικού κοιτάσματος θα απαιτήσει επενδύσεις πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ.
Οι, δε, εκτιμήσεις για το κόστος της επόμενης φάσης κινούνται στην περιοχή των 4-5 δισ. ευρώ, γεγονός που αποτυπώνει και το μέγεθος του εγχειρήματος εφόσον οι γεωτρήσεις επιβεβαιώσουν τις προσδοκίες.
Το γεωτρύπανο και το χρονοδιάγραμμα
Σημειώνεται ότι η επιλογή του Απριλίου 2027 συνδέεται με τη διαθεσιμότητα του γεωτρύπανου της STENA, το οποίο αυτή την περίοδο δραστηριοποιείται στη Ναμίμπια. Η γεώτρηση στο Block 2 αναμένεται να διαρκέσει περίπου 60 ημέρες, συνεπώς τα πρώτα κρίσιμα συμπεράσματα αναμένονται προς τα τέλη Μαΐου ή τον Ιούνιο του 2027.
Στο μεταξύ, το βασικό ζητούμενο είναι, πρώτον, να επιβεβαιωθεί η ύπαρξη υδρογονανθράκων και, δεύτερον, να διαπιστωθεί εάν ο στόχος αφορά φυσικό αέριο ή πετρέλαιο. Από την απάντηση θα εξαρτηθεί και ο σχεδιασμός για την ανάπτυξη του κοιτάσματος.
Τέσσερις ακόμη γεωτρήσεις εφόσον υπάρξει ανακάλυψη
Η πρώτη γεώτρηση, όμως, δεν θα είναι παρά το πρώτο βήμα σε περίπτωση θετικού αποτελέσματος.Για την οριοθέτηση ενός πιθανού κοιτάσματος θα χρειαστούν, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, ακόμη τέσσερις γεωτρήσεις, με καθεμία να απαιτεί ξεχωριστή περιβαλλοντική αδειοδότηση.
Οι επόμενες γεωτρήσεις αναμένεται να προγραμματιστούν μέσα στο 2028, ενώ στη συνέχεια θα απαιτηθεί μια νέα περίοδος περίπου τριών ετών για την εγκατάσταση των υποδομών παραγωγής και μεταφοράς. Με άλλα λόγια, ακόμη και στην περίπτωση μιας μεγάλης ανακάλυψης, η μετάβαση από το ερευνητικό στάδιο στην παραγωγή θα είναι μια διαδικασία αρκετών ετών.
Φυσικό αέριο ή πετρέλαιο
Το αποτέλεσμα της πρώτης γεώτρησης, πάντως, θα καθορίσει και το μοντέλο ανάπτυξης. Εάν επιβεβαιωθεί η παρουσία φυσικού αερίου, ο σχεδιασμός προβλέπει τη δυνατότητα διοχέτευσης των παραγόμενων ποσοτήτων μέσω του TAP, δημιουργώντας μια δυνητική διαδρομή για την ένταξη της ελληνικής παραγωγής στο ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα.
Στην περίπτωση πετρελαίου, δε, η ανάπτυξη θα μπορούσε να προχωρήσει με διαφορετικό μοντέλο, καθώς στην παγκόσμια αγορά υπάρχουν διαθέσιμες πλωτές μονάδες παραγωγής, αποθήκευσης και εκφόρτωσης (FPSO), οι οποίες μπορούν να μισθωθούν για την παραγωγική φάση.
Οι προσδοκίες για 270 δισ. κυβικά μέτρα
Το μέγεθος, πάντως, που έχει συγκεντρώσει το μεγαλύτερο ενδιαφέρον είναι η εκτίμηση για πιθανό κοίτασμα της τάξης των 270 δισ. κυβικών μέτρων φυσικού αερίου. Η εκτίμηση, μάλιστα, παρουσιάστηκε από τον διευθύνοντα σύμβουλο της Energean Μαθιό Ρήγα, στο πλαίσιο του East Mediterranean Gas Forum που διοργάνωσε για πρώτη φορά στην Ελλάδα η Helleniq Energy.
Εφόσον, επίσης, οι γεωτρήσεις επιβεβαιώσουν έναν πόρο αντίστοιχης κλίμακας, οι επιπτώσεις για την ελληνική αγορά θα είναι σημαντικές. Σύμφωνα με τον κ. Ρήγα, ένα τέτοιο κοίτασμα θα μπορούσε να καταστήσει την Ελλάδα αυτάρκη σε φυσικό αέριο και παράλληλα να δημιουργήσει δυνατότητα εξαγωγών.Προς το παρόν, ωστόσο, πρόκειται για εκτίμηση δυναμικού και όχι για επιβεβαιωμένα αποθέματα. Το επόμενο κρίσιμο ορόσημο είναι η γεώτρηση.
Στον Πρίνο το μεγάλο project για το CO₂
Παράλληλα με τους υδρογονάνθρακες, στο επίκεντρο του συνεδρίου βρέθηκε και το σχέδιο της Energean για τη δημιουργία υποδομής δέσμευσης και αποθήκευσης CO₂ στον Πρίνο. Η πλωτή εξέδρα που θα χρησιμοποιηθεί για την εισπίεση του διοξειδίου του άνθρακα βρίσκεται σήμερα στο Πέραμα και αναμένεται να μεταφερθεί στη θαλάσσια περιοχή της Καβάλας τον Νοέμβριο.
Ο πλήρης σχεδιασμός περιλαμβάνει τις χερσαίες εγκαταστάσεις υποδοχής του υγροποιημένου CO₂, την αεριοποίησή του, τις γεωτρήσεις και τις υποδομές εισπίεσης. Ορίζοντας, δε, για την ολοκλήρωση του συνόλου των υποδομών είναι το 2030.
Στο μεταξύ, κρίσιμος παράγοντας για την ανάπτυξη του έργου θα είναι οι αποφάσεις των βιομηχανιών που θα πρέπει να δεσμεύουν και να μεταφέρουν τις εκπομπές τους στον Πρίνο. Οι τσιμεντοβιομηχανίες συγκαταλέγονται μεταξύ των πρώτων δυνητικών χρηστών. Το κόστος αποθήκευσης εκτιμάται σε περίπου 70-80 ευρώ ανά τόνο CO₂.
Ενδιαφέρον από την Αίγυπτο για την ελληνική τεχνογνωσία
Το ελληνικό μοντέλο συγκεντρώνει, πάντως, ενδιαφέρον και από άλλες χώρες της Ανατολικής Μεσογείου.
Η Αίγυπτος, διαθέτοντας πολλαπλάσια δυναμικότητα αποθήκευσης CO₂, έχει ζητήσει τεχνική βοήθεια από την Ελλάδα για την ανάπτυξη της αγοράς και τη διαμόρφωση του απαραίτητου θεσμικού πλαισίου.
Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα εξελίσσεται σε βασικό πυλώνα της ευρωπαϊκής πολιτικής για τη μείωση των βιομηχανικών εκπομπών.
Σεισμικές έρευνες και νότια της Κρήτης
Το επόμενο διάστημα αναμένεται κινητικότητα και στο μέτωπο της Κρήτης. Χαρακτηριστικά, ο διευθύνων σύμβουλος της HELLENiQ Energy Ανδρέας Σιάμισιης αναφέρθηκε στα projects του ομίλου τόσο στο Ιόνιο, όπου συνεργάζεται με την ExxonMobil, όσο και νότια της Κρήτης, όπου συμμετέχει με τη Chevron.
Όπως σημείωσε, στις θαλάσσιες περιοχές νότια της Κρήτης προγραμματίζονται σεισμικές έρευνες τους επόμενους μήνες, εξέλιξη που θα δώσει νέα δεδομένα για τους πιθανούς γεωλογικούς στόχους.
Από την πλευρά της Chevron, ο διευθυντής ερευνών για τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική Andrew Deighan υπογράμμισε τη σημασία της παρουσίας της εταιρείας στην ευρύτερη περιοχή και της συνεργασίας με τις κυβερνήσεις των χωρών της Ανατολικής Μεσογείου.
Το 2027 κρίνει πολλά για τον ελληνικό ενεργειακό χάρτη
Η γεώτρηση στο Block 2 αναμένεται, πάντως, να αποτελέσει το σημαντικότερο ορόσημο της επανεκκίνησης των ελληνικών ερευνών υδρογονανθράκων.
Το ενδιαφέρον δεν αφορά μόνο το εάν θα υπάρξει ανακάλυψη, αλλά κυρίως το μέγεθος, τη σύνθεση και την εμπορική αξιοποίηση του πιθανού κοιτάσματος. Με την εκτίμηση των 270 δισ. κ.μ. να λειτουργεί ως βασικό σημείο αναφοράς, το 2027 θα είναι η χρονιά κατά την οποία οι υψηλές προσδοκίες για το Block 2 θα δοκιμαστούν στην πράξη.
