Το νερό που μπορεί να συμβάλει στην ενεργειακή μετάβαση της Κρήτης, μέσα από την αντλησιοταμίευση και την αποθήκευση ενέργειας, μπορεί παράλληλα να ανακόψει την αναπτυξιακή πορεία του νησιού όταν λείπουν οι υποδομές για την ασφαλή διαχείρισή του. Οι πρόσφατες πλημμύρες αναδεικνύουν αυτή τη διπλή όψη ενός φυσικού πόρου που μπορεί να στηρίξει την οικονομία, αλλά και να καταστρέψει παραγωγή, περιουσίες και δίκτυα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα της ενεργειακής προοπτικής αποτελεί το έργο αντλησιοταμίευσης στο Αμάρι, που συνδέεται με το φράγμα Ποταμών. Η αξιοποίηση του νερού για την αποθήκευση ενέργειας δίνει ιδιαίτερο βάρος στη συνολική διαχείρισή του. Η ενεργειακή λειτουργία ενός έργου, ωστόσο, δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι καλύπτονται οι ανάγκες αντιπλημμυρικής προστασίας της ευρύτερης περιοχής. Πρόκειται για διαφορετικές απαιτήσεις, που χρειάζονται διακριτές μελέτες και συντονισμένο σχεδιασμό.
Την ίδια στιγμή, αντιπλημμυρικές παρεμβάσεις που σχεδιάστηκαν πριν από χρόνια εξακολουθούν να αποτελούν εκκρεμότητες. Η απόσταση ανάμεσα στις μελέτες και στην κατασκευή αποκτά πλέον βαρύ οικονομικό και κοινωνικό αποτύπωμα, καθώς κάθε νέα καταστροφή προσθέτει ανάγκες αποκατάστασης σε όσες ήδη παραμένουν ανοιχτές.
Στο Ρέθυμνο, οι εκκρεμότητες αφορούν έργα διευθέτησης στους ποταμούς Μουσέλα, Πετρέ, Ρουπέ, Αγίας Πελαγίας και Μαλοπόταμου, για τους οποίους είχαν εγκριθεί μελέτες από το 2019. Η ολοκλήρωση των παρεμβάσεων αποτελεί κρίσιμο ζήτημα για την προστασία οικισμών, παραγωγικών εκτάσεων και υποδομών.
Παράλληλα, στη Σητεία καταγράφονται καθυστερήσεις στην υλοποίηση παρεμβάσεων διευθέτησης ρεμάτων και αντιπλημμυρικής προστασίας. Στα Χανιά παραμένει εκκρεμής η μελέτη για την προστασία της λεκάνης του Κλαδισού, η οποία είχε ανατεθεί το 2021. Στο Κολυμβάρι και στον Πλατανιά υπάρχουν επίσης εκκρεμότητες σε μελέτες και παρεμβάσεις που είχαν δρομολογηθεί μετά τις πλημμύρες του 2019.
Στο Οροπέδιο Λασιθίου, όπου οι πλημμυρισμένες καλλιέργειες αποτυπώνουν το μέγεθος της καταστροφής, παραμένει ζητούμενο η κατασκευή τεσσάρων μικρών φραγμάτων ανάσχεσης των υδάτων και η αποκατάσταση της καταβόθρας στο Χώνο. Η προστασία της αγροτικής παραγωγής συνδέεται άμεσα με τη δυνατότητα ασφαλούς απομάκρυνσης των υδάτων και συγκράτησης της απορροής.
Οι περιπτώσεις αυτές δεν βρίσκονται κατ’ ανάγκην στο ίδιο διοικητικό ή τεχνικό στάδιο. Ούτε μπορεί να αποδοθεί σε όλες μία κοινή αιτία καθυστέρησης. Απαιτείται σαφής αποτύπωση για κάθε έργο, ώστε να προκύπτει αν το εμπόδιο αφορά τη μελέτη, την αδειοδότηση, τη χρηματοδότηση ή την ανάθεση. Χωρίς αυτή την εικόνα, παραμένουν αναπάντητα τα ερωτήματα της ευθύνης και του χρόνου υλοποίησης.
Για την ενεργειακή και παραγωγική οικονομία της Κρήτης, η ανθεκτικότητα των υποδομών αποτελεί προϋπόθεση ανάπτυξης. Δρόμοι, δίκτυα ηλεκτροδότησης και ύδρευσης, καλλιέργειες και επιχειρήσεις χρειάζονται προστασία, ώστε μία ισχυρή βροχόπτωση να μην ακυρώνει τον κόπο ετών. Η πρόληψη απαιτεί σταθερή χρηματοδότηση και συνέχεια στην εφαρμογή.
Σε τούτο το σημείο, η προτεραιότητα χρειάζεται συγκεκριμένο περιεχόμενο. Δημοσιοποίηση της προόδου κάθε παρέμβασης, προσδιορισμό των εμποδίων και δεσμευτικά χρονοδιαγράμματα. Η αξιοποίηση του νερού ως ενεργειακού πόρου πρέπει να συμβαδίζει με την προστασία από την καταστροφική του δύναμη, μέσα σε έναν σχεδιασμό που υπηρετεί τη ζωή, την παραγωγή και τις τοπικές κοινωνίες.
