Με το βλέμμα σε νέες συμφωνίες σε όλο το τόξο του Κάθετου Διαδρόμου, αλλά και με τη δυνατότητα να κινηθεί πολύ πιο ευέλικτα στην παγκόσμια αγορά LNG, η Atlantic SEE επιχειρεί να περάσει στην επόμενη φάση της ανάπτυξής της. Η κοινή εταιρεία των AKTOR και ΔΕΠΑ Εμπορίας δεν περιορίζει πλέον τον σχεδιασμό της μόνο στις μακροχρόνιες συμβάσεις που θα αρχίσουν να «τρέχουν» από το 2030, αλλά εξετάζει ήδη βραχυπρόθεσμες κινήσεις στην αγορά LNG, επιδιώκοντας να χτίσει εμπορική παρουσία στην περιοχή πριν από την έναρξη των μεγάλων συμβολαίων.
Στο επίκεντρο του σχεδιασμού βρίσκονται οι χώρες του Κάθετου Διαδρόμου, με πρώτο πεδίο εφαρμογής τις συμφωνίες που έχουν ήδη κλειδώσει για Αλβανία και Βοσνία. Ωστόσο, σύμφωνα με όσα ανέφεραν ο Αλέξανδρος Εξάρχου και ο Κωνσταντίνος Ξιφαράς, στο τραπέζι βρίσκονται συζητήσεις για νέες συμφωνίες με τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, ενώ επαφές γίνονται και με την Ουγγαρία και τη Βόρεια Μακεδονία.
Ο στόχος της διοίκησης είναι τα επόμενα βήματα να μην περιοριστούν σε απλές εμπορικές επαφές, αλλά να μεταφραστούν σε πιο σταθερές συμφωνίες προμήθειας και εμπορίας φυσικού αερίου. Στο πλαίσιο αυτό, η Atlantic SEE εμφανίζεται αισιόδοξη ότι ορισμένες από τις διαπραγματεύσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη με τις παραπάνω χώρες, θα μπορούσαν να αποκτήσουν πιο οριστική μορφή έως το τέλος του έτους.
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στη Βόρεια Μακεδονία, την οποία η διοίκηση βλέπει ως αγορά με προοπτική για το επόμενο βήμα. Το ενδιαφέρον συνδέεται τόσο με τις υποδομές που αναπτύσσονται στη χώρα, με τον αγωγό που δημιουργεί νέα δεδομένα για τις ροές φυσικού αερίου στην περιοχή, όσο και με την ήδη υφιστάμενη παρουσία της ΔΕΠΑ Εμπορίας εκεί, στοιχείο που διευκολύνει μια ενδεχόμενη περαιτέρω διείσδυση ελληνικών ποσοτήτων φυσικού αερίου.
Η εταιρεία επιδιώκει να αξιοποιήσει το μεσοδιάστημα μέχρι το 2030 με βραχυπρόθεσμες κινήσεις στην αγορά LNG, προκειμένου να «χτίσει» παρουσία και εμπορικές σχέσεις πριν τεθούν σε ισχύ οι μεγάλες μακροχρόνιες συμβάσεις που έχει ήδη εξασφαλίσει. Με αυτόν τον τρόπο, η Atlantic SEE επιχειρεί να καλύψει από νωρίς ένα μέρος του κενού που αφήνει η εξάρτηση της περιοχής από τη spot αγορά και να αποκτήσει ρόλο σε περισσότερες αγορές της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης.
Η ευελιξία του συμβολαίου και το άνοιγμα σε ρόλο trader
Αναφορικά με το deal με τη Venture Global θα πρέπει να σημειωθεί πως η συμφωνία αυτή δεν περιορίζει την κοινοπραξία μόνο στην τροφοδοσία των χωρών του Κάθετου Διαδρόμου, αλλά της δίνει τη δυνατότητα να κινηθεί με πολύ μεγαλύτερη ευελιξία ως και προς άλλους προορισμούς φορτίων LNG.
Η Atlantic SEE θα μπορεί να παραλαμβάνει φορτία από τις ΗΠΑ και να τα κατευθύνει και σε άλλες αγορές όπου διαπιστώνει καλύτερη ζήτηση ή πιο ελκυστικές εμπορικές συνθήκες. Αυτό σημαίνει ότι η εταιρεία δεν θα είναι υποχρεωμένη να «κλειδώνει» όλες τις ποσότητες αποκλειστικά στις αγορές του Κάθετου Διαδρόμου, αλλά θα έχει τη δυνατότητα να τις αξιοποιεί όπου κρίνει ότι υπάρχουν καλύτερες προοπτικές, ακόμη και εκτός Ευρώπης.
Η δυνατότητα diversion των φορτίων θεωρείται από τη διοίκηση κομβικής σημασίας, καθώς δίνει στην Atlantic SEE το περιθώριο να μην εγκλωβίζεται σε μία μόνο αγορά ή σε μία μόνο περιφερειακή στρατηγική. Αν σε κάποια χρονική στιγμή η ζήτηση σε μια περιοχή είναι χαμηλή ή οι τιμές δεν είναι ελκυστικές, η εταιρεία θα μπορεί να ανακατευθύνει τα φορτία της αλλού, επιλέγοντας αγορές με μεγαλύτερο εμπορικό ενδιαφέρον.
Αυτό είναι και το στοιχείο που ανοίγει για την Atlantic SEE τον δρόμο για έναν ευρύτερο ρόλο στην παγκόσμια αγορά LNG. Η κοινοπραξία ξεκινά με επίκεντρο τον Κάθετο Διάδρομο, όμως η αρχιτεκτονική του συμβολαίου της δίνει τη δυνατότητα να κινηθεί και με όρους trader, αποκτώντας βαθμό ευελιξίας που υπερβαίνει τον ρόλο ενός σχήματος αποκλειστικά προσανατολισμένου στα Βαλκάνια.
Γιατί το μακροχρόνιο LNG συμβόλαιο θεωρείται κρίσιμο
Στην καρδιά του εγχειρήματος βρίσκεται η προσπάθεια να μειωθεί η έκθεση της περιοχής στις διακυμάνσεις της spot αγοράς LNG. Σήμερα, μεγάλο μέρος του αμερικανικού LNG που φτάνει στην Ελλάδα και στη συνέχεια κατευθύνεται στις αγορές της περιοχής βασίζεται σε spot φορτία, χωρίς την ασφάλεια που προσφέρουν οι μακροχρόνιες συμβάσεις σε περιόδους έντονης μεταβλητότητας.
Σε αυτό το περιβάλλον, η συμφωνία Atlantic SEE – Venture Global έρχεται να καλύψει ένα κενό, προσφέροντας μακροχρόνιο όγκο σε μια αγορά που παραμένει ευάλωτη στις βραχυχρόνιες διακυμάνσεις των διεθνών τιμών. Ο Κωνσταντίνος Ξιφαράς στάθηκε ιδιαίτερα σε αυτό το σημείο, επισημαίνοντας ότι τα πρόσφατα γεωπολιτικά γεγονότα έδειξαν πόσο εύκολα μπορεί να ανατραπεί η ισορροπία στην αγορά.
Όπως ανέφερε, το κλείσιμο του Ορμούζ έδειξε ότι τέτοια ρίσκα δεν είναι θεωρητικά και πως η αγορά θα πρέπει να είναι προετοιμασμένη για αντίστοιχες αναταράξεις και στο μέλλον. Στην ίδια γραμμή, ο Αλέξανδρος Εξάρχου εκτίμησε ότι ο ερχόμενος χειμώνας μπορεί να φέρει ανοδικές πιέσεις στις τιμές του φυσικού αερίου, επιβεβαιώνοντας γιατί τέτοιου τύπου μακροχρόνια συμβόλαια αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα σε μια περίοδο γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
Ο Κάθετος Διάδρομος μπαίνει σε νέα φάση
Όλα τα παραπάνω συνδέονται άμεσα με την επόμενη φάση του Κάθετου Διαδρόμου, ο οποίος φαίνεται να περνά σε φάση ουσιαστικής αναβάθμισης. Ο συνδυασμός μακροχρόνιων συμφωνιών, προϊόντων μεγαλύτερης διάρκειας και χαμηλότερων ταριφών δημιουργεί καλύτερες προϋποθέσεις για τη δημοπρασία του Ιουλίου και συνολικά για την εμπορική αξιοποίηση του έργου.
Η εικόνα που μεταφέρθηκε από τη διοίκηση της Atlantic SEE είναι ότι ο Κάθετος Διάδρομος αρχίζει να αφήνει πίσω του τη λογική ενός καθαρά περιφερειακού project μεταφοράς ποσοτήτων και αποκτά σταδιακά πιο σταθερά εμπορικά χαρακτηριστικά. Σε αυτό συμβάλλει και η συμφωνία με τη Venture Global, καθώς δίνει στην κοινοπραξία ένα μακροχρόνιο «χαρτί» σε μια αγορά που μέχρι σήμερα στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό σε spot φορτία.
Μέχρι τώρα, ο Κάθετος Διάδρομος είχε να αντιμετωπίσει υψηλά κόστη διέλευσης, έλλειψη προϊόντων μεγαλύτερης διάρκειας και περιορισμένη ορατότητα για όσους ήθελαν να κλείσουν ροές φυσικού αερίου προς τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη. Τα νέα δεδομένα, ωστόσο, δημιουργούν ένα πιο ελκυστικό περιβάλλον για τους εμπορικούς παίκτες της αγοράς.
Το τεστ της 6ης Ιουλίου
Κρίσιμο τεστ για τη νέα αυτή φάση θεωρείται η δημοπρασία της 6ης Ιουλίου. Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο Κωνσταντίνος Ξιφαράς, υπάρχει η εκτίμηση ότι στη διαδικασία θα συμμετάσχουν με δεσμεύσεις τόσο η Bulgargaz όσο και η ΔΕΠΑ, κάτι που θα σημαίνει ότι περίπου το 30% της διαθέσιμης δυναμικότητας θα έχει εξαρχής καλυφθεί.
Αν το σενάριο αυτό επιβεβαιωθεί, η εικόνα θα αποτελέσει μια πρώτη ένδειξη ότι ο Κάθετος Διάδρομος μπορεί να περάσει από τη θεωρία στην πράξη με πιο στέρεους εμπορικούς όρους.
