Ο θεσμός των ενεργειακών κοινοτήτων αναπτύσσεται σε όλη την Ευρώπη ως ένα μοντέλο που επιτρέπει σε πολίτες, Δήμους και τοπικές επιχειρήσεις να παράγουν και να διαχειρίζονται ενέργεια. Στην Ελλάδα εισήχθη το 2018 και επικαιροποιήθηκε το 2023. Μέχρι σήμερα, οι περισσότερες ανοικτές και ευρείας βάσης ενεργειακές κοινότητες υλοποιούν έργα συλλογικής αυτοπαραγωγής, μειώνοντας το ενεργειακό κόστος για Δήμους, επιχειρήσεις και πολίτες – συμπεριλαμβανομένων των ενεργειακά ευάλωτων.
Ωστόσο, οι ενεργειακές κοινότητες μπορούν να κάνουν πολύ περισσότερα. Το οργανωσιακά καινοτόμο μοντέλο τους – όπου τα μέλη είναι συν-ιδιοκτήτες και συν-διαχειριστές – επιτρέπει οικονομίες κλίμακας, διαφάνεια και σχέσεις εμπιστοσύνης που δεν συναντώνται εύκολα στην αγορά.
Στην εξοικονόμηση ενέργειας: Οι ενεργειακές κοινότητες μπορούν να παρέχουν εκπαίδευση, τεχνική υποστήριξη και συντονισμό σε μέλη που επιθυμούν συλλογικά να ανακαινίσουν ή να αναβαθμίσουν ενεργειακά τα σπίτια τους, αξιοποιώντας το μοντέλο των συμμετοχικών ανακαινίσεων (CLR – Community Led Renovation).
Στην ενεργειακή ευελιξία: Μπορούν να υποστηρίξουν τα μέλη τους στην αξιοποίηση μοντέλων όπου η χρονική μετατόπιση ή η προσαρμογή της κατανάλωσης συμβάλλει στην ευστάθεια του δικτύου και δημιουργεί οικονομικά και περιβαλλοντικά οφέλη. Μέσω εκπαίδευσης, συμβουλευτικής, διάθεσης έξυπνων μετρητών και ελεγκτών φορτίου, καθώς και πρόσβασης σε κατάλληλες ψηφιακές πλατφόρμες, μπορούν να βελτιστοποιήσουν τα οφέλη από το virtual net-billing, τα δυναμικά τιμολόγια, και τα συλλογικά έργα αποθήκευσης, ενώ επίσης μπορούν να διευκολύνουν τη σταδιακή συμμετοχή (σε συνεργασία με άλλους φορείς) στις αγορές εξισορρόπησης και στις επικουρικές υπηρεσίες. Παράλληλα, μπορούν να μειώσουν το ρίσκο και την πολυπλοκότητα, επιτρέποντας σε περισσότερους πολίτες να συμμετέχουν ενεργά.
Έμπιστοι ενορχηστρωτές
Οι ενεργειακές κοινότητες μπορούν να λειτουργήσουν ως γέφυρα ανάμεσα στα μέλη τους και σε:
- Μηχανικούς, τεχνικούς, δημόσιους φορείς, χρηματοπιστωτικά ιδρύματα (στο μοντέλο των συμμετοχικών ανακαινίσεων)
- ΦΟΣΕ, προμηθευτές (στο μοντέλο του virtual net-billing)
- Προμηθευτές (στο μοντέλο των δυναμικών τιμολογίων)
- ΦΟΣΕ Απόκρισης-Ζήτησης (σε πιθανή συμμετοχή σε αγορές ευελιξίας)
Τι δεν λείπει: Δεν λείπει η διάθεση, η τεχνογνωσία και η εμπειρία. Όλα αυτά έχουν αποκτηθεί στο πεδίο. Από τη Χίο, τη Λέσβο, τη Χάλκη και την Κρήτη μέχρι την Αττική, την Ηλεία, την Θεσσαλία και την Ήπειρο, οι ανοικτού τύπου και ευρείας βάσης ενεργειακές κοινότητες έχουν ήδη αποδείξει στην πράξη τι μπορούν να πετύχουν. Έχουν επίσης αποκτήσει σημαντική εμπειρία μέσα από ερευνητικά έργα και συνεργασίες με Πανεπιστήμια και οργανισμούς στην Ελλάδα και το εξωτερικό.
Τι λείπει: Λείπει η πολιτική βούληση. Χρειάζεται άρση διοικητικών και ρυθμιστικών φραγμών, αξιοποίηση χρηματοδοτικών εργαλείων και ουσιαστική αναγνώριση των ενεργειακών κοινοτήτων ως ισότιμων φορέων του ενεργειακού συστήματος ώστε να αποτελέσουν καταλύτη για ένα πιο δημοκρατικό, καθαρό και ανθεκτικό ενεργειακό σύστημα.
Δημήτρης Κιτσικόπουλος
Coordinator, Οργάνωση Electra Energy
Πρόεδρος, Δέσμη Ενεργειακών Κοινοτήτων
