Μενού Ροή
O Πούτιν έκλεισε το αέριο αλλά δεν μπορεί να σβήσει τον ήλιο

Το Wilhelmshaven υπήρξε από καιρό στρατηγικό λιμάνι για τη Γερμανία, αρχικά προπύργιο για τους πειρατές του 14ου αιώνα και αργότερα σημαντική εμπορική και ναυτική βάση. Ωστόσο, το 2022 η παράκτια πόλη της Βόρειας Θάλασσας ανέλαβε νέο ρόλο. Έγινε το σπίτι του πρώτου πλωτού τερματικού σταθμού φυσικού αερίου της Γερμανίας , μιας ζωτικής σημασίας αρτηρία για τις προμήθειες φυσικού αερίου προκειμένου να διατηρηθεί η ροή της ενέργειας τόσο στη χώρα όσο σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Δημοσίευμα των Financial Times αναφέρεται στον τρόπο με τον οποίο κατάφερε η Ευρώπη να αντιμετωπίσει την ενεργειακή κρίση. Ο τερματικός σταθμός κατασκευάστηκε σε μόλις 10 μήνες, καθώς η Ρωσία μείωσε τις προμήθειες φυσικού αερίου στην ΕΕ μετά την εισβολή της στην Ουκρανία, απειλώντας με διακοπές ρεύματος. Λαμβάνει φυσικό αέριο που ψύχεται στην υγρή του μορφή, το επαναεριοποιεί και στη συνέχεια το στέλνει στο εκτεταμένο δίκτυο αγωγών φυσικού αερίου της ηπειρωτικής Ευρώπης.

Μια πλήρης αποστολή έχει τη χωρητικότητα για αέριο αρκετό να τροφοδοτήσει 90.000 σπίτια για έναν χρόνο. Και έχει λάβει το όνομα Esperanza, από την ισπανική λέξη για την ελπίδα.

Το 2023, το Esperanza παρείχε περίπου το 6% της συνολικής κατανάλωσης φυσικού αερίου της Γερμανίας, σύμφωνα με την Uniper, τον γερμανικό ενεργειακό γίγαντα που διαχειρίζεται τον τερματικό σταθμό, και η χωρητικότητά του θα χρησιμοποιηθεί πλήρως και φέτος.

«Με την επέκταση αυτής της ικανότητας εισαγωγής, μια σημαντική ποσότητα φυσικού αερίου θα μπορούσε να εκτραπεί βραχυπρόθεσμα από την Ασία για να εισέλθει στην Ευρώπη, επομένως ήταν ένα πραγματικά σημαντικό μέρος της αντιμετώπισης της κρίσης », λέει στους FT, ο διευθύνων σύμβουλος της Uniper, Michael Lewis. 

Τα νέα έργα

Το Wilhelmshaven ήταν το πρώτο FSRU που μπήκε στο δίκτυο κατά τη διάρκεια της κρίσης, αλλά πολλά άλλα βρίσκονται στα σκαριά. Από τότε που η Ρωσία άρχισε να μειώνει τις προμήθειες αγωγών στην Ευρώπη το 2021, έχουν προγραμματιστεί ή βρίσκονται υπό κατασκευή τουλάχιστον 17 τερματικοί σταθμοί υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).

Το LNG που έλαβαν τα FSRU βοήθησε στην αντικατάσταση όλων εκτός από το 10% των προμηθειών φυσικού αερίου που προέρχονταν προηγουμένως στην ΕΕ από τη Ρωσία μέσω αγωγών, συμβάλλοντας στη μείωση των τιμών του φυσικού αερίου από υψηλά ρεκόρ άνω των 300 ευρώ ανά μεγαβατώρα τον Αύγουστο του 2022 σε σχεδόν επίπεδα προ κρίσης περίπου 30 ευρώ ανά μεγαβατώρα σήμερα.

Οι φόβοι για ενεργειακή κρίση στην Ευρωπαίοι πριν από δύο χειμώνες δεν έχουν επιβεβαιωθεί, χάρη σε έναν συνδυασμό πρωτοφανών παρεμβάσεων ενεργειακής πολιτικής, περικοπών στη ζήτηση αλλά και… καλής τύχης. Όσον αφορά τόσο τα επίπεδα αποθήκευσης όσο και τις τιμές «είμαστε σε πολύ καλύτερη θέση τώρα από ό,τι θα πίστευα πριν από τρία χρόνια», λέει η Anne-Sophie Corbeau, παγκόσμια ερευνήτρια στο Κέντρο Παγκόσμιας Ενεργειακής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Κολούμπια.

Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η Ευρώπη βρίσκεται σε ασφαλή νερά. Η βραχυπρόθεσμη απάντηση στην κρίση μπορεί να έχει δημιουργήσει μεγαλύτερα προβλήματα για το μπλοκ στο μέλλον, συμπεριλαμβανομένης της μεγάλης εξάρτησης από ιστορικά ασταθείς αγορές LNG με επιπτώσεις τόσο στη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα όσο και στην πράσινη μετάβαση.

Θα είναι δύσκολο να τηρηθούν οι δεσμεύσεις που κατοχυρώνονται στις συμφωνίες του Παρισιού για το κλίμα του 2015, όταν υπάρχει «μεγάλος αριθμός σταθμών παραγωγής ενέργειας φυσικού αερίου που δεν έχουν ημερομηνία συνταξιοδότησης», λέει ο Alexandru Mustață, ακτιβιστής της Beyond Fossil Fuels.

«Είμαστε σε ένα σημείο όπου δεν υπάρχει μεγάλη σαφήνεια σε όλη την Ευρώπη».Υπενθυμίζεται ότι τέσσερα 24ωρα μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, οι υπουργοί Ενέργειας της ΕΕ συγκεντρώθηκαν για να συζητήσουν τον κίνδυνο για τον ενεργειακό εφοδιασμό της χώρας τους.

Ανώτερος αξιωματούχος της ΕΕ θυμάται στους FT ότι τότε είχαν πέσει στο τραπέζι διάφορα σενάρια: «Ήταν ένα ερώτημα αν θα μπορούσαμε να κρατήσουμε τα φώτα αναμμένα; Θα μπορούσαμε να ζεστάνουμε τα σπίτια; Θα μπορούσαμε να συνεχίσουμε τη βιομηχανία;»

Η παροχή φυσικού αερίου ήταν υψίστης σημασίας. Εκτός από τη θέρμανση εκατομμυρίων σπιτιών, το φυσικό αέριο είναι επίσης βασικό για τους τομείς των λιπασμάτων και των πετροχημικών, καθώς και σε βαριές βιομηχανίες όπως η χαλυβουργία. Η τιμή χονδρικής του υπαγορεύει τι πληρώνουν οι άνθρωποι για τους λογαριασμούς ενέργειάς τους.

Το μπλοκ εξαρτάται από τις εισαγωγές, είτε μέσω αγωγών είτε μέσω αποστολών LNG, για σχεδόν το 90% των προμηθειών του. Πριν από τον πόλεμο, οι ροές μέσω τεσσάρων κύριων αγωγών από τη Ρωσία αντιπροσώπευαν περίπου το 40% των συνολικών προμηθειών της ΕΕ. Ακόμη και πριν ξεκινήσει ο πόλεμος στην Ουκρανία, η Μόσχα είχε αρχίσει να εκμεταλλεύεται αυτή τη δεσπόζουσα θέση, περικόπτοντας στρατηγικά τις προμήθειες προς την ΕΕ και στραγγαλίζοντας την ποσότητα φυσικού αερίου που πήγαινε στην αποθήκευση.

Η ΕΕ εξήλθε από τη χειμερινή περίοδο φυσικού αερίου στα τέλη Μαρτίου 2021 με τα χαμηλότερα επίπεδα αποθήκευσης σε τρία χρόνια μετά από έναν παρατεταμένο κρύο χειμώνα. Οι ανησυχίες για τις περιορισμένες προμήθειες επιταχύνθηκαν και οι ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου αυξήθηκαν καθώς η Ρωσία άρχισε να στέλνει λιγότερο φυσικό αέριο στην Ευρώπη, κάτι που γενικά θεωρήθηκε ως τακτική πίεσης στη Γερμανία και τις Βρυξέλλες να εγκρίνουν την έναρξη λειτουργίας του αμφιλεγόμενου αγωγού φυσικού αερίου Nord Stream 2.

Μετά την εισβολή της Ρωσίας τον Φεβρουάριο του 2022, μείωσε τις προμήθειες του αγωγού της πιο βαθιά από ποτέ, σε μια προσπάθεια να πιέσει τις κυβερνήσεις να μειώσουν την υποστήριξή τους προς το Κίεβο.

Εκείνο τον Αύγουστο, η τιμή της Διευκόλυνσης Μεταφοράς Τίτλων, του σημείου αναφοράς φυσικού αερίου της Ευρώπης, ξεπέρασε τα 340 ευρώ ανά μεγαβατώρα, καταγράφοντας υψηλό όλων των εποχών.  Οι υπουργοί Ενέργειας της ΕΕ συναντήθηκαν άλλες επτά φορές το 2022, αριθμός υπερδιπλάσιος από τις τακτικά προγραμματισμένες συναντήσεις.

«Κάθε υπουργική συνάντηση που ακολούθησε την προηγούμενη γινόταν υπό μεγαλύτερο άγχος γιατί πρώτα πιστεύαμε ότι αυτή η κατάσταση θα περνούσε πιο γρήγορα και μετά ο πόνος που ένιωθαν οι καταναλωτές γινόταν όλο και μεγαλύτερος», λέει η αρμόδιος Επίτροπος Κάντρι Σίμσον. Ωστόσο, μετά την καταιγίδα ήρθε εκπληκτική ηρεμία. Οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν υποχωρήσει ξανά στα προ κρίσης επίπεδα, με το μπλοκ τώρα να βρίσκεται σε πολύ καλύτερη θέση.


Βασικός σύμμαχος σε όλη αυτή την προσπάθειας ήταν ο καιρός: καθώς η κρίση βάθυνε το 2022, οι αναλυτές και οι έμποροι ανησυχούσαν ότι ένας κρύος χειμώνας θα εξαντλούσε τα αποθέματα φυσικού αερίου του μπλοκ και θα εκτοξεύονταν οι τιμές του φυσικού αερίου στα ύψη.

Ωστόσο, η ΕΕ παρουσίασε χειμερινές θερμοκρασίες 5% υψηλότερες από τον ιστορικό μέσο όρο της τελευταίας δεκαετίας το 2022-23 και 9% υψηλότερες το 2023-24, σύμφωνα με τη Maxar, μια αμερικανική εταιρεία δεδομένων.

Δεύτερος παράγοντας ήταν η πιο αργή οικονομική δραστηριότητα στην Κίνα – εν μέρει λόγω των lockdown που σχετίζονται με την πανδημία – σήμαινε ότι η κατανάλωση φυσικού αερίου μειώθηκε το 2022 για πρώτη φορά σε πάνω από τρεις δεκαετίες. Οι εισαγωγές LNG στη χώρα μειώθηκαν κατά 20% από το 2021.

Ο ρόλος των ΑΠΕ

Για να καλύψει το αναμενόμενο έλλειμμα στον ενεργειακό εφοδιασμό, η ΕΕ έχει επίσης επιταχύνει την εξάπλωση της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Μαζί, η αιολική και η ηλιακή ενέργεια παρήγαγαν το 27% της ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ το 2023, σύμφωνα με την Ember. Αυτό επέτρεψε στην ΕΕ να εξοικονομήσει περίπου 15 bcm-17 bcm φυσικού αερίου, ανέφερε το think tank. Τα στοιχεία για τις εκπομπές σε όλη την ΕΕ που δημοσιεύθηκαν αυτόν τον μήνα δείχνουν ότι το μπλοκ μείωσε τις εκπομπές κατά 15,5% ρεκόρ από έτος σε έτος το 2023.

Αλλά η ΕΕ δεν έφτασε σε αυτό το σημείο σχετικής άνεσης χωρίς τίμημα. Οι υψηλές τιμές ρεκόρ της ενεργειακής κρίσης οδήγησαν σε μόνιμη καταστροφή της ζήτησης στον βιομηχανικό τομέα, με πολλά καταστήματα και εργοστάσια έντασης ενέργειας να παύουν να λειτουργούν.

Ο τομέας των χημικών επλήγη περισσότερο, με τη συνολική παραγωγή να μειώνεται κατά 25% μεταξύ Ιανουαρίου και Δεκεμβρίου 2022 και μικρή ανάκαμψη από τις αρχές του 2023, σύμφωνα με το Κέντρο Παγκόσμιας Ενεργειακής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Κολούμπια. Οι βιομηχανίες σιδήρου και χάλυβα, χαρτιού και χαρτοπολτού, ξύλου και προϊόντων ξύλου, μη σιδηρούχων μετάλλων και μη μεταλλικών ορυκτών παρουσίασαν επίσης μεγάλες απώλειες παραγωγής, διαπίστωσε.

Η Γερμανία έχει επίσης πληγεί σημαντικά, δεδομένης της πρώην εξάρτησής της από το ρωσικό αέριο και της πολιτικής της κυβέρνησής της να κλείσει πυρηνικά εργοστάσια μετά την πυρηνική καταστροφή της Φουκουσίμα στην Ιαπωνία.

Οι βασικοί προμηθευτές

Σχεδόν οι μισές προμήθειες πέρυσι προέρχονταν από τις ΗΠΑ, που είναι πλέον ο μεγαλύτερος εξαγωγέας LNG στον κόσμο μετά την έκρηξη του σχιστόλιθου, και το μπλοκ προμηθεύτηκε επίσης σημαντικούς όγκους από το Κατάρ, τον τρίτο μεγαλύτερο εξαγωγέα. Αλλά κατά ειρωνικό τρόπο, οι εισαγωγές ρωσικού LNG της ΕΕ αυξήθηκαν επίσης κατά τη διάρκεια της περιόδου. Ωστόσο, τα κράτη μέλη της ΕΕ συζητούν επί του παρόντος με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για το εάν και πώς θα μπορούσε να τεθεί υπό κυρώσεις το ρωσικό LNG.

Η εξάρτηση από το LNG θέτει πιθανά ζητήματα για την Ευρώπη, εισάγοντας την εξάρτηση από διαφορετικούς εταίρους για φυσικό αέριο, εκθέτοντας την σε μια εξαιρετικά ασταθή αγορά και ενδεχομένως καθυστερώντας την πρόοδο του μπλοκ προς έναν νομικά δεσμευτικό στόχο για μηδενικές καθαρές εκπομπές έως το 2050.

Το κόστος εισαγωγής LNG είναι πολύ μεγαλύτερο από το φυσικό αέριο από τη Ρωσία, που σημαίνει ότι οι τιμές είναι πιθανό να παραμείνουν υψηλότερες. Η αναζωπύρωση της ζήτησης από την Ασία θα διατηρήσει επίσης το κόστος υψηλό καθώς το μπλοκ ανταγωνίζεται τους εισαγωγείς για περιορισμένα φορτία.

Οι ηγέτες της ΕΕ συγκεντρώθηκαν στις Βρυξέλλες νωρίτερα αυτό το μήνα για να συζητήσουν τη φθίνουσα ανταγωνιστικότητα του μπλοκ, ενόψει των τεράστιων προγραμμάτων επιδοτήσεων στην Κίνα και τις ΗΠΑ με ασφαλείς προμήθειες «άφθονης, οικονομικά προσιτής και καθαρής ενέργειας» στη λίστα προτεραιότητας.

Η πράσινη ατζέντα

Η Beyond Fossil Fuels ανακάλυψε ότι μόνο το 2% του στόλου φυσικού αερίου της Ευρώπης έχει προγραμματισμένη ημερομηνία «συνταξιοδότησης», αλλά ένα πρόσφατο σχέδιο που εκπόνησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για το πώς το μπλοκ θα μπορούσε να επιτύχει μείωση των εκπομπών κατά 90% έως το 2040 αναφέρει ότι η χρήση ορυκτών καυσίμων πρέπει να είναι μειωμένη κατά 80% σε σύγκριση με το 2021.

Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής ελπίζουν ότι η διαφοροποίηση των προμηθειών φυσικού αερίου και η λήψη μέτρων για την τόνωση της παραγωγής υδρογόνου και την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας θα βοηθήσει να αμβλυνθούν οι βαθύτεροι φόβοι για βιομηχανική παρακμή σε μια ήπειρο που εξαρτάται από τις εισαγωγές για προμήθειες καυσίμων.

Η Σίμσον επανέλαβε τους στόχους της ΕΕ να έχει σχεδόν 600 GW ηλιακής ενέργειας έως το 2030 και περισσότερα από 500 GW αιολικής ενέργειας — μια τεράστια επιτάχυνση σε σύγκριση με την κυκλοφορία πριν από την κρίση. Η μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου συμβαδίζει με την ενεργειακή ασφάλεια, λέει.

«Ο Πούτιν έκλεισε το γκάζι. Δεν μπορεί να το επαναλάβει με τον ήλιο».

Google News ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ GOOGLE NEWS

Διαβάστε ακόμη

Άρθρα κατηγορίας